ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ Η… διαστημική Λάρισα του 1966!

Η βινιέτα της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας

Διαστημόπλοια, αστροναύτες, εκτοξεύσεις, διαστημικά καύσιμα και το δίκαιο του διαστήματος. Όλα αυτά φάνταζαν, πράγματι, …διαστημικά στη Λάρισα του 1966. Κι όμως, ήταν μερικά από τα ζητήματα που απασχόλησαν τη διάσκεψη της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας, η οποία έγινε στη Λάρισα. Πρωτόγνωρα πράγματα… Πώς προέκυψε; Ίσως «κατόπιν ενεργειών» του Λαρισαίου υφυπουργού Τάκη Γεωργίου… Πάντως, η πόλη έγινε κάτι σαν διαστημικό κέντρο (!) τον Ιούνιο του 1966. Παράλληλα, «άκουσε» πολλές υποσχέσεις. Σήμερα; Όλα ξεχασμένα στη λήθη του χρόνου και άγνωστα στους περισσότερους. Ας θυμηθούμε τα γεγονότα, μέσω του αρχείου της «Ε»…

Η πρώτη διάσκεψη στρογγυλής τραπέζης της νεοσυσταθείσας Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας είχε γίνει στις 5 Ιουνίου 1966 στη Λάρισα, όπου και ιδρύθηκε, τιμής ένεκεν, το πρώτο της παράρτημα, εκτός Αθηνών. Σε ρεπορτάζ [1] λίγες ημέρες μετά τη διάσκεψη, ο δημοσιογράφος Βάσος Καλογιάννης κάνει αποτίμηση και αναφέρει: «Ανάψαμε μια φλόγα στη Λάρισα και θα τη διατηρήσουμε εν δράσει…» είπε ο γενικός γραμματεύς της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας κατά την πρόσφατη, πρώτη στην Ελλάδα, Διάσκεψη Στρογγυλής Τραπέζης, με θέμα το «Ταξίδι στη Σελήνη και η Τεχνολογία του Διαστήματος», όταν ανήγγειλε την απόφαση της ΕΑΕ περί την ίδρυση του πρώτου παρατήματός της στη Λάρισα.

Μεταξύ εύθυμης και σοβαρής νότας ο κ. Πετρόπουλος διέγραψε τα μελλοντικά σχέδια της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας, τους υψηλούς στόχους της και επεσήμανε κι υπεγράμμισε τη θέση της θεσσαλικής πρωτευούσης σ’ αυτό το πλάνο, βάσει του οποίου η Ελλάδα του Δαίδαλου και του Ίκαρου, θα ευθυγραμμισθή με τις διαστημικές χώρες που έχουν ήδη κάμει «λήψιν επαφής» με το Σύμπαν. Η τεχνική των πυραυλοκίνητων διαστημοπλοίων, η νομολογία του διαστήματος, η υγιεινή στον διαστημικό χώρο και τέλος, η πείρα και οι προοπτικές της πραγματοποιήσεως του ταξιδιού που οραματίστηκαν ο αρχαίος Πλούταρχος και ο νεότερος Ιούλιος Βερν «από της Γης εις την Σελήνην», ήσαν τα θέματα της διασκέψεως της ΕΑΕ της Λαρίσης, προς την οποία εστράφησαν τα μάτια και τ’ αυτιά των Συνελλήνων.

Και επαληθεύτηκε ότι η Λάρισα είναι ο γεωφυσικός και γεωπολιτικός ομφαλός της χώρας, γύρ’ απ’ τον οποίον κινούνται μια σειρά ιδέες και πραγματικότητες. Κι ακόμη, το λεχθέν ότι η Αποκέντρωση είναι ένα αναντίρρητο γεγονός, καθώς η Γλαύκη της Σοφίας έφυγε πια από τη μονοπωλιακή Αθήνα σκιαγμένη από τις «μπίζνες» και τον αδηφάγο υδροκεφαλισμό του κέντρου. Και εκείνο που ακούστηκε, ότι δηλαδή ο άνθρωπος από κτήνος έγινε λόγος και έργο Θεού, του οποίου εικόνα και ομοίωση αποτελεί κι ο οποίος από γήινο στοιχείο ζωής και θανάτου, αποτελεί κοσμικό ον, είναι τόσο αλήθεια, όσο και το γεγονός ότι ο ίδιος ο Δημιουργός του του επιτρέπει την ένθεη υπερδογματική απογείωση και μετουσίωση στο Σύμπαν, όπου ο νους του μέλλει να κυβερνήση, σύμφωνα με τα ειρηνοποιητικά κελεύσματά του. Και ποιος ξέρει, αν στο απώτερο μέλλον κάποιος Λαρισαίος διαστημικός επιστήμων ή αστροναύτης δεν επαληθεύσει τα τωρινά όνειρα που «σπερμολόγησε» η Αστροναυτική Διάσκεψη: Και ποιος ξέρει ακόμη, αν ο Σεληνιακός «χους» δεν εναποτεθεί στο Λαρισινό Μουσείο, σαν σύμβολο της μυθικής εποχής του Δία, που από τον Ολυμπιακό μας εξαπέλυσε τους κεραυνούς του, που ήσαν κατά κάποιον τρόπο οι πιο αρχέγονοι πύραυλοι;

Η διαστημική τεχνολογία έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της γνώρισμα την ιλιγγιώδη ταχύτητα αναπτύξεως και συναγωνισμού στον κοσμικό στίβο, όπου κάθε κατάκτηση προδιαγράφει αμέσως άλλη μια. Η 4η Οκτωβρίου 1957 πέρασε στην παγκόσμια ιστορία, ως ημεροχρονολογία κατακτήσεως του Σύμπαντος. Μ’ αυτήν την ιστορία τώρα, συνεδέθη και η Λάρισα, η οποία σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις θ’ αποτελέση μιαν από τις βάσεις εμπειρικής λειτουργίας του Διεθνούς Κολλεγίου Διαστημικών Σπουδών, που ήδη αποτελεί μέλημα της «Ουνέσκο» του ΟΗΕ και στο οποίο ασφαλώς, τιμής ένεκεν, θα φοιτήσουν και Λαρισαίοι διαστημικοί επιστήμονες, στις ψυχές των οποίων έχει πέσει ο σπόρος ο καλός της «διαστημικής περιπέτειας». Όλ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται στις υποσχέσεις των ιθυνόντων της ΕΑΕ, την πραγμάτωση των οποίων υπεγράμμισε ο Λαρισαίος υφυπουργός Προεδρίας κ. Γεωργίου, σοβαρός παράγων υποστηρίξεως των ωραίων και υψηλών στόχων της».

Η διάσκεψη είχε γίνει στην αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας και επί της ουσίας των λεχθέντων, το ρεπορτάζ [2] αναφέρει: […] «Μετά ταύτα άρχισαν αι ομιλίαι των μελών της Αστροναυτικής Εταιρείας, αι οποίαι συνωδεύοντο υπό φωτεινών εικόνων. Πρώτος ωμίλησεν ο κ. Κ. Παπαδάκης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Εκτόξευσις διαστημοπλοίου, διαδρομή προσεδάφισης εις την Σελήνην». Κατόπιν, ο κ. Αλ. Μανιάτης ανέπτυξε το θέμα «Επιστροφή του διαστημοπλοίου από τον κοσμικόν χώρον και είσοδος αυτού εις την ατμόσφαιραν». Ακολούθως, ο κ. Βαμβακάς ανέπτυξε το θέμα «Καύσιμα προωθήσεως». Εν συνεχεία, ο κ. Π. Χρονόπουλος ανέπτυξε το θέμα «Τα εκ την κατακτήσεως του διαστήματος απορρέοντα νομικά προβλήματα». Τέλος, ο κ. Π. Κορομπίλης ανέπτυξε το θέμα «Βιολογικά προβλήματα κοσμικών πτήσεων». Συμπερασματολογών, ο κ. Η. Πετρόπουλος ανήγγειλεν ότι η Ε.Α.Ε. ιδρύει τιμής ένεκεν, το πρώτον επαρχιακόν παράρτημά της, εν Λαρίση. Επίσης, είπεν ότι με την προσεχή παγκόσμιον σύνοδον των επιστημόνων της αστροναυτικής και διαστήματος, ούτοι θα κληθούν να διέλθουν εκ Λαρίσης. Τέλος, ανέφερεν ότι άμα τη επιστροφή εις την Γην, των πρώτων αστροναυτών εκ της Σελήνης, ούτοι θα παρακληθούν ν’ αποστείλουν δείγματα των ερευνών των, ίνα κατατεθούν εις τον Δήμον Λαρίσης».

————————————

[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 14 Ιουνίου 1966.

[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 7 Ιουνίου 1966.

 

Ο τίτλος του ρεπορτάζ της «Ε» στις 7 Ιουνίου 1966

 

ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ: ΔΕΚΑΕΤΙΑ ’60 Καβγας Δημου – Μητροπολης για την «παραγκα» του Αγιου

Η «παραγκα» του Αγιου Αχιλλιου περιπου το 1975 (Φωτογραφια του Τακη Τλουπα, απο το βιβλιο του Δημου Λαρισαιων «Λαρισα. Εικονες του χθες»)

Κι ομως… Μια παραγκα ηταν αιτια να διαταραχθουν οι σχεσεις Δημου Λαρισης και Μητροπολης, στα μεσα της δεκαετιας του ‘60. Οχι οποιαδηποτε παραγκα, αλλα ο παλιος Μητροπολιτικος Ναος του Αγιου Αχιλλιου. Λογω της προχειρης κατασκευης του, στη συνειδηση των Λαρισαιων ειχε περασει ως «παραγκα». Οταν εγκαινιαστηκε τον Ιουνιο του 1965 ο σημερινος επιβλητικος μητροπολιτικος ναος του πολιουχου, ο παλιος προχειρος ναος εγκαταλειφθηκε. Οι «γκρινιες» ειχαν αρχισει απο πριν.

Απο τις 6 Οκτωβριου 1961 ο Μητροπολιτης Ιακωβος ειχε ζητησει [1] απο τον Δημο τον χωρο της «παραγκας», οταν θα μεταφεροταν ο Αγιος Αχιλλιος στον νεο του ναο. Σκοπος του ηταν να αναγερθει εκει το μητροπολιτικο μεγαρο. Το αιτημα αναφερθηκε και σε συσκεψη στην οποια συμμετειχε ο δημαρχος Δημ. Χατζηγιαννης, ο οποιος επιφυλαχθηκε. Στο μεταξυ, ειχε ανοιξει και το θεμα της ανεγερσης μουσειου στη Λαρισα [2] και υπηρχε παλια αποφαση του Δημοτικου Συμβουλιου να γινει στον λοφο του αποκαλουμενου Φρουριου (Ακροπολης). Οποτε, καπου τον Φεβρουαριο του 1965, οταν επισκεφθηκαν τη Λαρισα οι τοτε υπουργοι Γκλαβανης και Μυλωνας, προκριθηκε ως χωρος ανεγερσης μουσειου η «παραγκα» του Αγιου Αχιλλιου [3].

Ηδη, σε διαφορα χρονικα διαστηματα, απο παραγοντες της πολης, ειχαν ριφθει ιδεες για ανεγερση μουσειου στον Κηπο των Ανακτορων (!), ειτε στο σημειο οπου βρισκοταν η Εφορεια Υλικου Πολεμου, δηλαδη εκει οπου αποκαλυφθηκε μετα το λεγομενο Β’ Αρχαιο Θεατρο Λαρισας. Ακομη, εγινε προταση να κατεδαφιστει το Μπεζεστενι και στη θεση του να γινει το μουσειο, μαζι με τη γυρω εκταση. Για διαφορους λογους (ευτυχως), οι ιδεες αυτες απορριφθηκαν, σταδιακα. Στις 12 Απριλιου 1962 ανακοινωθηκε μεσω της «Ε» απο τον δημαρχο, Δημ. Χατζηγιαννη, οτι προκριθηκε ο χωρος κατω απο το ρολοι, δυτικα, για μουσειο. Δηλαδη το σημειο επι της σημερινης οδου Διονυσιου Φιλοσοφου, οπου εχουν εναποτεθει μαρμαρινα μικρα τμηματα του Αρχαιου Θεατρου. Το σημειο αυτο απασχολησε για χρονια τον Δημο και τα Υπουργεια, περι της καταλληλοτητας η οχι. Επιπλεον, υπηρχε και θεμα απαλλοτριωσεων.

Η διεκδικηση του χωρου της «παραγκας» απο τη Μητροπολη, για την ανεγερση μητροπολιτικου μεγαρου, πνευματικου κεντρου και αλλων ιδρυματων, ηταν ηδη γνωστη. Αλλα, συμφωνα με δημοσιευμα της «Ε» στις 11 Φεβρουαριου 1965, ο Μητροπολιτης Ιακωβος «ξεσπασε» με δημοσια ανακοινωση του, οταν ανακοινωθηκε επισημα οτι το μουσειο θα γινει στον χωρο της «παραγκας» [4]. Στη διαμαχη παρενεβησαν με επιστολη τους στην «Ε» [5] δημοτες, οι οποιοι δηλωναν κληρονομοι της εκτασης της «παραγκας», η οποια ανηκε σε ιδιωτη με συμβολαια του 1886. Η υποθεση περιπλεκοταν, η κουβεντα επανηλθε για τον χωρο κατω απο το ρολοι και το Υπουργειο Συντονισμου πιεζε να επιλεγει το οικοπεδο («παραγκα» η κατω απο το ρολοι), ωστε να διαθεσει χρηματα για την ανεγερση.

Η υποθεση της ανεγερσης μουσειου περασε και απο αλλα σταδια και στις 26 Φεβρουαριου 1966 ο δημαρχος Αλ. Χονδρονασιος με επιστολη του στην «Ε» ανεπτυξε το ιστορικο του ζητηματος. Κατεληγε οτι κριθηκε ακαταλληλος ο χωρος κατω του ρολογιου, επειδη υπηρχε στο υπεδαφος το Αρχαιο Θεατρο. Στις 22 Μαρτιου 1966 το Δημοτικο Συμβουλιο με σημαντικη του αποφαση ανακαλεσε τα περι ανεγερσης μουσειου κατω απο το ρολοι και παραχωρησε την παραγκα του Αγιου Αχιλλιου. Δημιουργησε και επιτροπη για να συζητησει το θεμα με τον Μητροπολιτη.

Στις 24 Μαρτιου 1966 μεσω και της «Ε» εκδηλωθηκε δημοσια αυστηρη παρεμβαση του Μητροπολιτη Ιακωβου, ο οποιος, μεταξυ αλλων, ανεφερε: «…Ηνωθεντες οι τεως εχθροι Ηρωδοι και Πιλατοι, ινα πληξουν την Εκκλησιαν…», κατεληγε δε με την επισημανση οτι ο χωρος ειναι καθαγιασμενος, ιερος και απαραβιαστος. Γι’ αυτο θα καταφυγει σε παλλαικο χριστιανικο δημοψηφισμα. Στις 21 Ιουνιου 1966 δημοσιευτηκαν δηλωσεις του δημαρχου, Αλ. Χονδρονασιου, οτι τελικα ο Μητροπολιτης του γνωστοποιησε οτι δε θα αναγειρει επισκοπειο στην παραγκα. Το νεο επισκοπειο θα κτιζοταν στη θεση του παλιου επι της οδου Β. Σοφιας. Σε αρθρο στην «Ε» στις 8 Σεπτεμβριου 1966 του δημοσιογραφου Β. Βουτσιλα αναφεροταν οτι ο Μητροπολιτης εμμενει στην αποψη του για την «παραγκα», λογω κακου χειρισμου του θεματος απο τους ιθυνοντες της πολης.

Απο το 1967 φαινεται οτι εγκαταλειπεται απο τον Δημο η ιδεα ανεγερσης μουσειου στον χωρο του παλιου Αγιου Αχιλλιου. Στις 10 Ιανουαριου δημοσιευεται και παλι αποφαση του Δημοτικου Συμβουλιου να γινει το μουσειο κατω απο το ρολοι. Στις 19 Φεβρουαριου 1969 ανακοινωθηκε οτι εγκριθηκε πιστωση απο το προγραμμα αρχαιολογικων εργων 2.000.000 δραχμων για την εναρξη κατασκευης. Στις 7 Φεβρουαριου 1970 δημοσιευτηκε αρθρο του ΙΝΤΕΜ (Κωστα Περραιβου) στην «Ε», με την προτροπη να πεισθει ο νεος Μητροπολιτης Θεολογος να απελευθερωσει τον χωρο της «παραγκας». Τα επομενα χρονια υπαρχουν δημοσιευσεις για διαθεση πιστωσεων για μουσειο κατω απο το ρολοι.

Το 1978 τα φωτα στρεφονται οριστικα στο Μεζουρλο και στη σημερινη θεση του μουσειου. Εγγραφο του Υπουργειου Οικονομικων την 1η Μαρτιου 1978 ζητα να γινουν ενεργειες για ανταλλαγη του χωρου του Φρουριου με τη δημοτικη εκταση στο Μεζουρλο. Οι εξελιξεις οδηγουσαν πλεον στο σημερινο μουσειο…

 

——————————

[1]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 24 Φεβρουαριου 1962.

[2]. Μεγαλη «περιπετεια», η οποια χρηζει ειδικης αναφορας στο μελλον.

[3]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 11 Φεβρουαριου 1965.

[4]. Δηλαδη η εκταση οπου αποκαλυφθηκε μεταγενεστερα η παλαιοχριστιανικη Βασιλικη.

[5]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 14 Φεβρουαριου 1965.

 

Άγιος Αχίλλιος: Ο πολιούχος της Λάρισας, τα θαύματα και η επιστροφή των λειψάνων του  

Η πορεία του Αγίου από την Καππαδοκία στη Θεσσαλία, η συμμετοχή του στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο και η ιστορία των ιερών λειψάνων του

Ο Άγιος Αχίλλιος, που τιμάται σήμερα Παρασκευή 15 Μαΐου, γεννήθηκε στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, στα χρόνια της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου, την περίοδο 324-337.

Οι γονείς του ήταν ευγενικής καταγωγής, τίμιοι, γνωστοί και με μεγάλη περιουσία, δίνοντάς του καλό παράδειγμα ζωής. Ωστόσο, ο Αχίλλιος έμεινε ορφανός σε πολύ μικρή ηλικία.

Αν και κληρονόμησε μεγάλη περιουσία, τη μοίρασε σε φτωχούς Χριστιανούς, χήρες και ορφανά, ενώ τη διέθεσε και για τις ανάγκες της Εκκλησίας. Από πλουσιότατος έγινε φτωχός, επιλέγοντας, σύμφωνα με την παράδοση, να πλουτίσει στη Βασιλεία των Ουρανών.

Η ασκητική ζωή και η πορεία του στη Θεσσαλία

Ο Άγιος Αχίλλιος ζούσε με νηστεία, αγρυπνία, προσευχή και πολλούς ασκητικούς αγώνες. Έπειτα από αυτή την πορεία, του δόθηκε πολλή Θεία Χάρη.

Κάποια στιγμή εγκατέλειψε την πατρίδα του και πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου προσκύνησε τους Αγίους Τόπους. Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Ρώμη, για να προσκυνήσει τους τάφους των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, αλλά και των εκατομμυρίων μαρτύρων που μαρτύρησαν για την πίστη του Χριστού μέσα στα αμφιθέατρα.

Όπου περνούσε, κήρυττε το Ευαγγέλιο, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους από την ειδωλολατρία στον Χριστό. Βάπτιζε όσους δίδασκε, ενώ, με τη χάρη του Θεού, απέκτησε και το χάρισμα των θαυμάτων.

Με ζωή αφιερωμένη στον αγώνα για τη δόξα του Χριστού, έφτασε στη Θεσσαλία, όπου η Εκκλησία τον ανέδειξε στον ένδοξο θρόνο της Αρχιεπισκοπής Λαρίσης, στην οποία υπάγονταν πολλές επισκοπές.

Στη νέα του διακονία, ο Άγιος Αχίλλιος αναδείχθηκε ισάξιος μεγάλων ιεραρχών και αγίων ανδρών.

Η ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας

Την εποχή εκείνη είχε σημειωθεί μεγάλη ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας. Οι κάτοικοι, φοβούμενοι την καταστροφή των σπαρτών τους, απευθύνθηκαν στον Άγιο Αχίλλιο για να ζητήσουν τη συμβουλή του.

Εκείνος προσευχήθηκε στον Χριστό να βρέξει. Σύμφωνα με την παράδοση, με την προσευχή του έπεσε πολλή βροχή και έτσι οι Λαρισαίοι απαλλάχθηκαν από την ανομβρία.

Ο Άγιος Αχίλλιος συμμετείχε και στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, την οποία συγκάλεσε ο Μέγας Κωνσταντίνος στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.

Υπήρξε από τα πιο μαχητικά στελέχη της Συνόδου, όχι μόνο για τη σοφία του, αλλά και για τα θαύματά του, με τα οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ντρόπιασε τον αιρετικό Άρειο.

Το θαύμα με την πέτρα και το λάδι

Ο Άγιος Αχίλλιος απευθύνθηκε στον Άρειο λέγοντας: «Εάν πράγματι ο Χριστός δεν είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, αλλά είναι κτίσμα, διατάξτε αυτή την πέτρα (που βρισκόταν εκεί να αναβλύσει λάδι».

Οι Αρειανοί δεν περίμεναν να ακούσουν αυτά τα λόγια. Σηκώθηκαν τότε και είπαν στον Άγιο Αχίλλιο: «Εσύ που είπες αυτά τα λόγια, εσύ να διατάξεις η πέτρα να βγάλει λάδι».

Ο Άγιος Αχίλλιος, αφού προσευχήθηκε, είπε: «Αν ο Υιός του Θεού ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είναι ομοούσιος τω Πατρί, ως πιστεύομεν και διδάσκομεν η πέτρα αυτή ας αναβλύσει έλαιον».

Αμέσως, σύμφωνα με την παράδοση, η πέτρα ανέβλυσε λάδι.

Στη συνέχεια επέστρεψε στη Λάρισα, συνεχίζοντας το ποιμαντικό του έργο. Ποίμανε τη μητρόπολη Λαρίσης για τριάντα χρόνια.

Ο Άγιος Αχίλλιος προαισθάνθηκε τον θάνατό του και ζήτησε να κατασκευαστεί ο τάφος του. Στην κηδεία του προσήλθαν όλοι οι κληρικοί της περιφέρειας, ενώ τη στιγμή του ενταφιασμού του έγιναν πολλά θαύματα.

Η φανέρωση και η αρπαγή του λειψάνου

Για πολλά χρόνια ο τάφος του παρέμεινε άγνωστος. Πέρασαν 300 χρόνια χωρίς οι άνθρωποι να γνωρίζουν τίποτα για το λείψανο του Αγίου.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός δεν θέλησε να μείνει κρυμμένος τέτοιος θησαυρός και φανέρωσε το άγιο λείψανο με θαύμα. Οι κάτοικοι της Λάρισας έκτισαν μεγαλοπρεπή ναό και τοποθέτησαν εκεί το λείψανό του.

Εκεί θαυματουργούσε καθημερινά μέχρι το 978 μ.Χ., όταν ο άρχοντας των Βουλγάρων Σαμουήλ κατέλαβε τη Θεσσαλία και τη Λάρισα, αιχμαλώτισε τους κατοίκους και πήρε το λείψανο του Αγίου Αχιλλίου, μεταφέροντάς το στη Λίμνη της Πρέσπας.

Χίλια χρόνια αργότερα, τα οστά του φανερώθηκαν μέσα στα ερείπια μεγαλοπρεπούς μητροπολιτικής Βασιλικής. Το 1965, ο δασώδης χώρος πάνω από τον ναό ανεσκάφη από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικ. Μουτσόπουλο.

Στο διακονικό, δηλαδή σε τμήμα του ιερού βήματος και σε χώρο συνηθισμένο για ιερά λείψανα, βρέθηκε τάφος, ο οποίος, όπως και ο ναός, είχε κατασκευαστεί από Έλληνες τεχνίτες, ίσως τους Λαρισαίους αιχμαλώτους.

Τα λείψανα είχαν συγκεκριμένη θέση στο εσωτερικό του τάφου. Έτσι, ο Άγιος δεν είχε ταφεί εκεί νεκρός, αλλά είχε τοποθετηθεί λάρνακα οστών.

Κατά τους ιστορικούς, ο ναός και ο τάφος κοσμούνταν από πλήθος αφιερωμάτων, με χρυσό και πολύτιμους λίθους. Ήταν η Μητρόπολη της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος, στοιχείο που δικαιώνει την ταύτιση του ναού που βρέθηκε με εκείνον που παρασκευάστηκε από τον Σαμουήλ το 986-990, αποκλειστικά για το ιερό λείψανο.

Στον ίδιο ναό βρέθηκαν και ο σκελετός του τσάρου Σαμουήλ, νομίσματα, αφιερώματα, ένα σφαιρικό κομβίο από τα άμφια του Αγίου και πολύτιμοι λίθοι, προφανώς από το εγκόλπιο.

Ο Ν. Μουτσόπουλος παρέλαβε τα ιερά λείψανα και τα μετέφερε στη Θεσσαλονίκη, παραδίδοντάς τα για φύλαξη στην Ιερά Μονή Βλατάδων. Παράλληλα, έστειλε σε 45 Ινστιτούτα του εξωτερικού μικρό τεμάχιο του λειψάνου και χώματος για διερεύνηση.

Οι τρεις απαντήσεις που έλαβε συμφωνούσαν ότι τα λείψανα είχαν εναποτεθεί πριν από περίπου 1000 χρόνια, το 980-986, χρονολογία που συνέπιπτε με τη λεηλασία της Λάρισας και την αρπαγή των ιερών λειψάνων.

Η επιστροφή στη λαρισαϊκή γη

Αργότερα, για μεγαλύτερη ασφάλεια, τα λείψανα μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή Ορμύλιας Χαλκιδικής, όπου παρέμειναν για αρκετά χρόνια.

Στη συνέχεια, με ενέργειες του μακαριστού Μητροπολίτη Λαρίσης Σεραφείμ κατά την περίοδο 1974-1989, τα ιερά λείψανα παρέλαβε ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Παντελεήμων ο Β΄. Εκείνος τέλεσε πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης και τα λείψανα του πολιούχου Αγίου τέθηκαν σε προσκύνημα.

Σύμφωνα με το συναξάρι των δύο Αγίων, του Αγίου Αχιλλίου και του Αγίου Δημητρίου, είχαν συναντηθεί στα Τέμπη έφιπποι και παραπονέθηκαν για την έκλυση των ηθών της εποχής εκείνης.

Το απόγευμα της 14 Μαΐου 1981, με ελικόπτερο του Στρατού, τα λείψανα του Αγίου επανακομίστηκαν στη λαρισαϊκή γη.

Στον χώρο του σταδίου τα υποδέχθηκαν ο μακαριότατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Σεραφείμ, πολλοί Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος, όλο το ιερατείο της Μητροπόλεως, πλήθος Λαρισαίων και Θεσσαλών προσκυνητών, καθώς και οι τοπικές αρχές.

Από τότε, τα λείψανα του θαυματουργού Αγίου Αχιλλίου βρίσκονται στον ομώνυμο Μητροπολιτικό Ναό της Λάρισας και η μνήμη του γιορτάζεται με τη μεγαλύτερη επισημότητα κάθε χρόνο στις 15 Μαΐου.

 

Αλευάδες: Οι αριστοκράτες της Λάρισας

Από τον Ευάγγελο Μπαλντούνη, καθηγητή φιλόλογο – συγγραφέα – ιστορικό ερευνητή

 

Στην αρχαιότητα οι Αλευάδες ήταν μια μεγάλη αριστοκρατική οικογένεια μεγαλοκτηματιών με έδρα τη Λάρισα. Για πολλούς αιώνες ήταν ο ευγενέστερος και ισχυρότερος οίκος σ’ όλη τη Θεσσαλία. Ηγεμόνευε σχεδόν συνεχώς από τον 7ο αι π.Χ. Ο Ηρόδοτος τους αναφέρει ως «κυβερνήτες» και «βασιλείς».

Ο ΠΡΟΠΑΤΟΡΑΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ: Γενάρχης τους ήταν ο Αλευάς ο Πυρρός (κοκκινομάλλης). Αναφέρεται σαν «Ταγός της Θεσσαλίας». Καταγόταν από τον μυθικό Θεσσαλό (είναι ο ήρωας που κατέκτησε κάποτε τη Θεσσαλία κι έδωσε στην περιοχή το όνομά του). Η περίοδος που κυβέρνησε ο Αλευάς ο Πυρρός, τοποθετείται ανάμεσα στην κάθοδο των τελευταίων Δωριέων και την εποχή που ήταν τύραννος των Αθηναίων ο Πεισίστρατος. Ο Αριστοτέλης, στο απολεσθέν έργο του «Θεσσαλών Πολιτεία», σημειώνει πως ο Πυρρός χώρισε την Θεσσαλία σε 4 περιοχές.

Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ «ΚΟΙΝΟΥ»: Αυτές ονομάστηκαν «Τετράδες» ή «Μοίρες»: Πελασγιώτιδα – Εστιαιώτιδα – Θεσσαλιώτιδα – Φθιώτιδα (Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα, Φάρσαλα). Η διαίρεση αυτή είχε κυρίως γεωγραφικό, οικονομικό και διοικητικό χαρακτήρα. Τον 6ο αι. π.Χ. οι θεσσαλικές πόλεις συγκροτούν ομόσπονδο κράτος με πολιτικό και οικονομικό γνώρισμα, το «Κοινόν των Θετταλών». Πρωτοστατούν οι 4 σπουδαιότερες οικογένειες στη Θεσσαλία: Αλευάδες στη Λάρισα – Σκοπάδες στην Κραννώνα – Εχεκρατίδες (Αντιοχίδες) στα Φάρσαλα – και η οικογένεια Κινέα στους Γόνους.

Η ΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ «ΚΟΙΝΟΥ»: Διοικούνταν από 6μελές διευθυντήριο που εκλεγόταν μεταξύ των ευγενών σε εκλογές που γίνονταν στη Λάρισα. Μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις, όπως πολεμική σύγκρουση, εξέλεγαν έναν κοινό άρχοντα που ονομαζόταν «Ταγός» (αυτός που «τάσσει» τους άνδρες, ο ηγήτορας). Αυτός είχε εξουσία ανάλογη μ’ αυτήν του δικτάτορα και θύμιζε τους βασιλείς του περασμένου αιώνα. Ως πρώτος Ταγός αναφέρεται ο Αλευάς ο Πυρρός. Αυτός οργάνωσε στρατιωτικά το «Κοινόν». Κάθε «Τετράδα» της Θεσσαλίας ήταν διαιρεμένη κατά κλήρους, ο καθένας από τους οποίους πρόσφερε 40 ιππείς και 80 οπλίτες. Ο Ξενοφών αναφέρει ότι σε πολεμικές περιόδους συγκεντρώνονταν 6.000 ιππείς και 10.000 οπλίτες.

Η ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΞΕΡΞΗ: Η κυριαρχία των Αλευάδων δεν περιορίστηκε στη Λάρισα, αλλά επεκτάθηκε σ’ ολόκληρη τη Θεσσαλία, δημιουργώντας μια ισχυρή αριστοκρατία. Όταν ήταν Ταγός ο Αλευάς Β’, ο ποιητής Σιμωνίδης υπήρξε προσωπικός του φίλος. Ο Αλευάς Β’ είχε 3 γιους: τον Θώρακα (υπάρχει η «ΟΔΟΣ ΘΩΡΑΚΑ» στην περιοχή Ηπειρώτικα), τον Ευρύπολο και τον Θρασίδαιο. Με την επίθεση του Ξέρξη οι τρεις αυτοί γιοι πήγαν απεσταλμένοι στον βασιλιά για να δηλώσουν υποταγή. Με το πέρας των περσικών πολέμων, ο βασιλιάς της Σπάρτης Λεωτυχίδας έκανε εκστρατεία για να τιμωρήσει τους Θεσσαλούς. Μπορούσε να τους κατακτήσει, αλλά οι Αλευάδες τον δωροδόκησαν και δεν το έκανε. Αυτό δείχνει ότι οι Αλευάδες είχαν ακόμη την εξουσία στη Θεσσαλία.

Η ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ:  Μια άλλη θεσσαλική δυναστεία, η δυναστεία των Φερών, άρχισε αργότερα να περιορίζει και να εκτοπίζει τους Αλευάδες από την εξουσία. Γίνεται τώρα Ταγός ο Ιάσων ο Φεραίος και μετά ο Αλέξανδρος ο Φεραίος. Όμως, οι Αλευάδες κάλεσαν τον γιο του Αμύντα Γ’ της Μακεδονίας και μετά τον γνωστό Θηβαίο στρατηγό Πελοπίδα, που τους αποκατέστησαν στην εξουσία. Όταν ο Φίλιππος έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας, κατέστησε τους Αλευάδες υποτελείς, αλλά και συμμάχους. Τους χρησιμοποίησε τελικά για να ισχυροποιήσει την κυριαρχία του στη Θεσσαλία.

Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ: Οι Αλευάδες ήταν φιλόμουσοι και στην αυλή τους φιλοξενούσαν προσωπικότητες τού πνεύματος τής τότε εποχής: Σιμωνίδης, Γοργίας, Ανακρέων, Πίνδαρος, Βακχυλίδης, σοφιστής Γοργίας, ιατρός Ιπποκράτης. Μάλιστα, ο Σιμωνίδης και ο Πίνδαρος ύμνησαν τις νίκες των Αλευάδων στους ιππικούς αγώνες και στα Πύθια. Διατηρούσαν ανάκτορα στη Λάρισα και εντυπωσίαζαν τους καλεσμένους τους με την πολυτελή ζωή, το πλήθος των δούλων, τα αναρίθμητα φημισμένα άλογα και τις γεμάτες χλιδή γιορτές τους…

~ Στη συνοικία της Φιλιππούπολης στη Λάρισα υπάρχει η «Οδός  Αλευάδων»…

 

Οι ναζιστικές φωτογραφίες της Λάρισας και η Καισαριανή 

«Έτσι δείχνει μια πόλη, η οποία ήθελε να αντισταθεί στα στρατεύματα κατοχής,
μετά την κατάκτηση. Απρίλιος 1941». Αλαζονική σημείωση Γερμανού στρατιώτη
πίσω από μια φωτογραφία της Λάρισας. (Συλλογή Μήτου).

 

Πρωτοπόρα ήταν η Λάρισα στο ζήτημα της αξιοποίησης φωτογραφιών των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής στην Ελλάδα. Αρκετά χρόνια πριν προκύψει το θέμα των ιστορικών φωτογραφιών της Καισαριανής, ο Δήμος Λαρισαίων είχε αποκτήσει τις κατοχικές φωτογραφίες της συλλογής Βύρωνα Μήτου. Το 2017 αγόρασε το ψηφιακό αποτύπωμα από 416 φωτογραφίες της κατοχής και το 2018 εξέδωσε το γνωστό λεύκωμα «Η Μνήμη της Πόλης».

 

 

Ήταν μια πρωτοποριακή ενέργεια της Δημοτικής Αρχής Καλογιάννη, με την άμεση -αρχικά συμβουλευτική- βοήθεια της Φωτοθήκης του Ομίλου Φίλων της Θεσσαλικής Ιστορίας. Η οποία συνεχίστηκε επί του πεδίου, με δωρεάν εργασία για την ταυτοποίηση και ψηφιοποίηση των φωτογραφιών, αλλά και την έκδοση αυτού του μοναδικού λευκώματος. Η ιστορία των φωτογραφιών της Καισαριανής είναι ευκαιρία να θυμηθούμε την ιστορία των ναζιστικών φωτογραφιών της Λάρισας:

Η πρώτη κρούση του συλλέκτη κ. Βύρωνα Μήτου προς τον Δήμο Λαρισαίων έγινε 1-2 χρόνια πριν το 2017, αλλά δεν αξιολογήθηκε ως σημαντική. Ο συλλέκτης επανήλθε το 2017 και η Δημοτική Αρχή Καλογιάννη ζήτησε την άποψη και γνώμη της Φωτοθήκης. Ο συλλέκτης έφερε στη Λάρισα το πρώτο δείγμα των αυθεντικών φωτογραφιών και συναντήθηκε με στελέχη του Δήμου και της Φωτοθήκης. Η γνώμη των μελών της Φωτοθήκης, με επικεφαλής τον κ. Νικ. Παπαθεοδώρου, ήταν ότι έπρεπε να αποκτηθούν, οπωσδήποτε, οι φωτογραφίες αυτές. Άρχισε η διαπραγμάτευση του Δήμου με τον συλλέκτη, αλλά η απόκτηση των αυθεντικών και πρωτότυπων φωτογραφιών από τον Δήμο Λαρισαίων κρίθηκε πολύ ακριβή. Βρέθηκε η πολύ φθηνότερη λύση, να αποκτηθεί το ψηφιακό αποτύπωμα της κάθε φωτογραφίας. Επιλέχτηκαν οι 416, οι οποίες δεν αφορούσαν μόνο τη Λάρισα, αλλά και μέρη του Νομού Λάρισας, όπως Τέμπη, Γόννοι κ.λπ. Τα χρήματα που δόθηκαν ήταν συνολικά 2.500 ευρώ, για όλες μαζί. Οι υπηρεσίες του Δήμου βρήκαν λύση να πληρωθεί απευθείας ο συλλέκτης και να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια. Ο Δήμος απέκτησε το δικαίωμα να τις εκδώσει σε βιβλίο, με επιλογή των καλυτέρων, με ένα πολυτελές λεύκωμα, το οποίο μεταφράστηκε και στην Αγγλική.

Με ευθύνη της Φωτοθήκης, οι φωτογραφίες ψηφιοποιούνταν τμηματικά, σε μεγάλη ανάλυση. Για τυχόν απώλεια ή καταστροφή μιας φωτογραφίας υπήρχε ρήτρα 100 ευρώ και την όλη δουλειά ανέλαβαν μέλη της Φωτοθήκης. Η εργασία κράτησε όλο το καλοκαίρι, επειδή για κάθε φωτογραφία γινόταν και ταυτοποίηση, αναγνώριση δρόμων, χώρων κ.λπ. Συγχρόνως προχωρούσε και το ζήτημα της συγγραφής του βιβλίου. Το τελικό αποτέλεσμα, βέβαια, με την έκδοση του λευκώματος, δικαίωσε όλους. Μέρος των πρωτότυπων φωτογραφιών εκτέθηκε και στα εγκαίνια της έκθεσης των κατοχικών φωτογραφιών της Λάρισας στη Δημοτική Πινακοθήκη-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Παρόμοιες εκθέσεις έγιναν με παρεμβάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Σήμερα, οι φωτογραφίες, οι οποίες επιλέχτηκαν και εκτέθηκαν στα εγκαίνια, υπάρχουν στη μόνιμη έκθεση της Πινακοθήκης Κατσίγρα, σε ειδικό χώρο, δίπλα από την παλιά βιβλιοθήκη.

Όπως είχε γράψει στον πρόλογο του λευκώματος, ο συλλέκτης κ. Βύρων Μήτος, «η δημιουργία αυτού του δυσεύρετου φωτογραφικού αρχείου που αποτελεί μέρος των 4.000 και πλέον πρωτότυπων φωτογραφιών από όλη την ελληνική επικράτεια, έχει μια αξιοσημείωτη ιδιαιτερότητα. Αποτελείται αποκλειστικά από προσωπικές φωτογραφίες Γερμανών στρατιωτών που τραβήχτηκαν μέσα στον πόλεμο και κατά τη διάρκεια της σκληρής πολεμικής τους πορείας στον ελλαδικό χώρο. Με προφανή σκοπό να αποτελέσουν προσωπικές αποδείξεις της συμμετοχής τους σε κείνη την ακατανόητη πολεμική περιπέτεια. Και μαζί να θεμελιώσουν τη «δίκαιη» καταγραφή του ονόματός τους στους καταλόγους της ιστορίας του έθνους τους. Κυρίως, όμως, να κάνουν περήφανο το στενό κοινωνικό τους περιβάλλον και να παραμείνουν εικονογραφημένα ενθυμήματα που θα γεννούσαν αναμνήσεις και συναισθήματα τον καιρό της προχωρημένης ηλικίας, τότε που η νοσταλγία της νεότητας είναι σχεδόν καθημερινή!

Αυτές οι «πολεμικές» φωτογραφίες, όπως τις ονομάζω, είναι επίσης εξαιρετικά δυσεύρετες, γιατί εκτός του ότι έχουν τραβηχτεί από τους ίδιους τους στρατιώτες, τα αντίτυπά τους περιορίζονται σε ένα τουλάχιστον και αυτό, προορισμένο να κοσμήσει το ιδιωτικό τους λεύκωμα που είχε σκοπό να διαφυλάξει τις προσωπικές τους αναμνήσεις. Διασώζοντας ταυτόχρονα και το στοιχείο της μοναδικότητας. Συνέργεια στη δυσκολία συλλογής αυτού του είδους των φωτογραφιών είναι η φθορά του χρόνου και το επακόλουθο της καταστροφής τους από διάφορες άλλες αιτίες […]

Εν τούτοις και παρά τις δυσκολίες αυτές, ένα μέρος του πρωτογενούς φωτογραφικού υλικού κατορθώνει με τη γενναιοδωρία της τύχης να φθάσει μέχρι τα χέρια των συλλεκτών για να αποκτήσει τη σημασία που του αρμόζει. Και που ίσως ούτε ο ίδιος ο δημιουργός του να μην είχε φανταστεί. Πρόκειται για τα ανέκδοτα μέχρι σήμερα φωτογραφικά ντοκουμέντα, που σώθηκαν φυλαγμένα σε οικογενειακά γερμανικά αρχεία, για να πλουτίσουν τη φτωχή σε εικόνες πόλη της Λάρισας εκείνης της εποχής».

Για την ιστορία και μόνο… Συλλέκτες της Λάρισας, οι οποίοι παρακολούθησαν εξαρχής τη δημοπρασία των φωτογραφιών της Καισαριανής στο e-bay, έκπληκτοι είδαν την αστραπιαία άνοδό τους σε αστρονομικά ποσά, πριν «κατέβουν» μετά από δύο μέρες. Δηλαδή από λίγα ευρώ στην αρχή (η καθεμιά), την άλλη μέρα έφτασαν στα 100 ευρώ και το ίδιο βράδυ στα 200. Τη δε επομένη το πρωί, λίγο πριν αποσυρθούν, είχαν φτάσει στα 2.200 ευρώ εκάστη!

 

Γιατί ο Δίας τιμώρησε τόσο σκληρά τον Προμηθέα;

Ο Προμηθέας (που σημαίνει “Προνοητικός”, εκείνος που σκέπτεται εκ των προτέρων) ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της μάχης μεταξύ των Τιτάνων και των θεών του Ολύμπου, την οποία οδήγησε ο Δίας για να αποκτήσουν τον έλεγχο των ουρανών, ένας αγώνας που λέγεται ότι διήρκεσε δέκα χρόνια. Ο Προμηθέας, ωστόσο, άλλαξε στρατόπεδο και υποστήριξε τους νικητές Ολύμπιους όταν οι Τιτάνες δεν ακολούθησαν τη συμβουλή του να χρησιμοποιήσουν τεχνάσματα στη μάχη.

Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου, ο πατέρας του Προμηθέα ήταν ο Ιαπετός, η μητέρα του ήταν η Κλυμένη (ή Θέμις σε άλλες εκδοχές) και τα αδέλφια του ήταν οι συμπολίτες του Τιτάνες Επιμηθέας (Μετάνοια ή Οπισθοδρόμηση, εκείνος που σκέπτεται εκ των υστέρων), Μενοίτιος και Άτλας. Ένας από τους γιους του Προμηθέα ήταν ο Δευκαλίων, αντίστοιχος του Νώε, ο οποίος επέζησε από μια μεγάλη πλημμύρα πλέοντας σε ένα μεγάλο μπαούλο για εννέα ημέρες και νύχτες και ο οποίος, μαζί με τη σύζυγό του Πύρρα, έγινε ο ιδρυτής του ανθρώπινου γένους.

Σε ορισμένες παραδόσεις για τη δημιουργία της ανθρωπότητας, ο Προμηθέας έφτιαξε τον πρώτο άνθρωπο από πηλό, ενώ σε άλλες, οι θεοί δημιούργησαν όλα τα πλάσματα στη Γη και ο Επιμηθέας και ο Προμηθέας ανέλαβαν το καθήκον να τα προικίσουν με δώρα ώστε να επιβιώσουν και να ευημερήσουν. Ο Επιμηθέας μοίρασε απλόχερα δώρα όπως γούνα και φτερά, αλλά όταν έφτασε στον άνθρωπο, του είχαν τελειώσει τα δώρα.

Ο Προμηθέας, λυπημένος για την αδύναμη και γυμνή κατάσταση του ανθρώπου, εισέβαλε στο εργαστήριο του Ήφαιστου και της Αθηνάς στον Όλυμπο και έκλεψε τη φωτιά και, κρύβοντάς την σε ένα κούφιο κοτσάνι μάραθου, έδωσε στον άνθρωπο το πολύτιμο δώρο που θα τον βοηθούσε στον αγώνα της ζωής. Ο Τιτάνας δίδαξε επίσης στον άνθρωπο πώς να χρησιμοποιεί το δώρο του και έτσι άρχισε η δεξιότητα της μεταλλοτεχνίας- ο ίδιος συνδέθηκε επίσης με την επιστήμη και τον πολιτισμό.

Σε μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή της ιστορίας, η ανθρωπότητα είχε ήδη τη φωτιά και όταν ο Προμηθέας προσπάθησε να ξεγελάσει τον Δία και να φάει κόκαλα και λίπος αντί για το κρέας κατά τη διάρκεια ενός γεύματος στον Όλυμπο, ο Δίας, θυμωμένος, πήρε τη φωτιά, ώστε ο άνθρωπος να τρώει το κρέας του ωμό. Ο Προμηθέας έκλεψε τότε τη φωτιά, όπως στην εναλλακτική εκδοχή. Αυτό εξηγούσε επίσης γιατί, στις θυσίες ζώων, οι Έλληνες αφιέρωναν πάντα τα κόκαλα και το λίπος στους θεούς και έτρωγαν οι ίδιοι το κρέας.

Η Τιμωρία του Προμηθέα

Ο Δίας εξοργίστηκε με την κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα και έτσι επέβαλε στον Τιτάνα μια αιώνια τιμωρία, στέλνοντάς τον μακριά στα ανατολικά, ίσως στον Καύκασο. Εκεί ο Προμηθέας αλυσοδέθηκε σε έναν βράχο (ή στύλο) και ο Δίας έστειλε έναν αετό να φάει το αθάνατο συκώτι του Τιτάνα. Ακόμα χειρότερα, το συκώτι ξαναφύτρωνε κάθε νύχτα και ο αετός επέστρεφε κάθε μέρα για να βασανίζει διαρκώς τον Προμηθέα. Μόνο μετά από πολλά χρόνια, ευτυχώς για τον ευεργέτη του ανθρώπου, ο ήρωας Ηρακλής, όταν περνώντας μια μέρα κατά τη διάρκεια των περίφημων άθλων του, σκότωσε τον αετό με ένα από τα βέλη του. Στα Έργα & Ημέρες του Έλληνα ποιητή Ησίοδου μας λένε ότι ο Δίας τιμώρησε τον άνθρωπο για τη λήψη της φωτιάς δίνοντας εντολή στον Ήφαιστο να δημιουργήσει από πηλό την πρώτη γυναίκα, την Πανδώρα, μέσω της οποίας όλες οι αρνητικές πτυχές της ζωής θα έπλητταν το ανθρώπινο γένος – μόχθος, αρρώστια, πόλεμος και θάνατος – και θα χώριζε οριστικά την ανθρωπότητα από τους θεούς.

Ο μύθος του Προμηθέα και η τρομερή τιμωρία του από τον Δία ήταν το θέμα του τραγικού ποιητή Αισχύλου ” Προμηθέας Δεσμώτης“.

Κατά έναν αποσυμβολισμό του μύθου του Προμηθέα, ο Προμηθέας, είναι αυτός που τρώγεται από τους γύπες των τύψεων, γιατί μετέδωσε τη γνώση σε αμύητους και αυτή σπαταλήθηκε ή κακοποιήθηκε.

ΠΗΓΕΣ : 1. Συγγραφέας Mark Catwright
Μετάφραση Athanasios Fountoukis
worldhistory.org
2. nekthl.blogspot.com

EIKONA : ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΗΣ
floshistory.com

 

Όταν τα κάρα δημιουργούσαν κυκλοφοριακό στη Λάρισα

Ο μικρός Σπύρος Γραβάνης επάνω σε κάρο συρόμενο με δύο άλογα, στην οδό Κύπρου. Κατοχική φωτογραφία της 10ης Ιουλίου 1943, συλλογή Αντώνη Γραβάνη.
[Από το βιβλίο του Δ. Λαρισαίων «Η μνήμη της πόλης» (2028) σελ. 191].

Πριν τις ρυθμίσεις για μονόδρομους και πεζόδρομους στη Λάρισα, είχε έρθει η ώρα και για τα κάρα! Κλασική πρωτεύουσα της αγροτιάς η πόλη, στο παρελθόν, ευλόγως είχε τα κάρα και τα ιπποειδή ως χαρακτηριστικό των δρόμων της. Μαζί με τις άμαξες, τα ταξί μιας εποχής αποτελούσαν ένα σύνολο τροχοφόρων, τα οποία κυκλοφορούσαν με ή χωρίς κανόνες. Η εξάπλωση των αυτοκινήτων σιγά-σιγά δημιούργησε μια ανάγκη: Να μπουν αυστηρότεροι κανόνες στην κυκλοφορία των ζωήλατων, γενικά, οχημάτων. Η αλλαγή αυτή άρχισε προς τα τέλη της δεκαετίας του ‘60 και στις αρχές του ‘70.

Με αφετηρία τη μετακατοχική Λάρισα, αναγκαίο είναι ένα μικρό οδοιπορικό στις συνθήκες της καθημερινότητας με τα ζωήλατα και τα προβλήματά τους. Πριν έρθει η ώρα των μέτρων της Τροχαίας για τα κάρα! Η γενική καθαριότητα, αλλά και το κυκλοφοριακό (!), ανάγκασε τον δήμαρχο Αντώνη Σιτρά να εκδώσει ανακοίνωση τον Φεβρουάριο του 1946 [1], για τα ζητήματα αυτά, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα υποζύγια. Αναφέρει λοιπόν: «Παρακαλούνται όθεν οι κ.κ. καταστηματάρχαι, όπως συγκεντρώνωσι εις δοχεία (κιβώτια) και ουχί να απορρίπτουσιν αυτά εις τον προ των καταστημάτων χώρον των πεζοδρομίων, καθ’ ότι εκ της παραμονής των απορριμμάτων, ίσως και καθ’ ολόκληρον το 24ωρον, συνεπεία βραδύτητος των καταστηματαρχών, εγκυμονείται κίνδυνος επιδημιών, λόγω της βελτιώσεως του καιρού και της επικειμένης ανοίξεως.

Στη γέφυρα Αλκαζάρ η σούστα προηγείται πομπής με μηχανάκια, μάλλον προς το γήπεδο. Περίπου δεκαετία 1980. (Αρχείο εφημερίδας «Ελευθερία»).

Ιδίαν παράκλησιν υποβάλλομεν ίνα απαγορεύσωσι την στάθμευσιν διτρόχων των χωρικών, των αφικνουμένων δι’ ιδιωτικάς εργασίας, προ του χώρου των καταστημάτων των, καθ’ ότι η κυκλοφορία δυσχεραίνεται και οι οδοί συγκεντρώνουσι σωρούς ακαθαρσιών εκ των περιττωμάτων των υποζυγίων. Υπομιμνήσκομεν ότι δι’ αμφοτέρας τας περιστώσεις, υφίστανται αστυνομικαί διατάξεις διά την παράβασιν των οποίων επιβάλλονται κυρώσεις εις τους παραβάτας. Ζητούμεν την συνδρομήν απάντων των πολιτών, διά την πιστήν εφαρμογή των ανωτέρω».

Τα κάρα ήταν απαραίτητο εργαλείο για τη ζωή στην ύπαιθρο, από πολλές πλευρές και το επίσημο κράτος προσπαθούσε να επαναφέρει την ομαλότητα, μετά τον Εμφύλιο, με κίνητρο ακόμη και τα δωρεάν κάρα. Σε διακήρυξη δημοπρασίας στις 21 Ιουνίου 1950 στην «Ε», η αρμόδια Επιτροπή στη Λάρισα ζητά την προμήθεια 350 τετράτροχων κάρων «τύπου Θεσσαλικού», μειωμένων διαστάσεων, τα οποία «θέλουσι διατεθή εις τους επαναπατριζομένους συμμοριοπλήκτους αγρότας». Είχε προηγηθεί απόφαση της αρμόδιας Επιτροπής του Υπουργείου Γεωργίας. Αλλά και τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς [2] ανακοινώνεται η κατασκευή 160 τετράτροχων κάρων, αυτήν τη φορά «Μακεδονικού τύπου», με βάση το σχέδιο Μάρσαλ, για τους «συμμοριόπληκτους του νομού». Μειοδότης ήταν το εργοστάσιο Αθαν. Παπαζήση. Ο ίδιος εργοστασιάρχης ήταν μειοδότης και για άλλη δημοπρασία για την κατασκευή 350 κάρων «μειωμένου θεσσαλικού τύπου». Επίσης, είχε ανακοινωθεί νέα δημοπρασία στη Λάρισα, για την κατασκευή 150 δίτροχων κάρων (γνωστά ως «σούστες») και πάλι με βάση το σχέδιο Μάρσαλ. Η είδηση ανέφερε ότι όλα αυτά τα κάρα αφορούσαν «συμμοριόπληκτους» του Νομού Λάρισας. Ανάλογες δημοπρασίες θα γίνονταν και στους υπόλοιπους θεσσαλικούς νομούς. Η πολιτική του κράτους με τα δωρεάν κάρα συνεχιζόταν και το 1951. Όποτε εγκρίθηκε από τη Διεύθυνση Γεωργίας Λαρίσης [3] η χορήγηση τετράτροχου κάρου σε «δικαιούχους συμμοριόπληκτους», οι οποίοι καλούνταν να τα παραλάβουν, παρουσιαζόμενοι στο υποκατάστημα της Αγροτικής Τραπέζης (ΑΤΕ) Λαρίσης. Επρόκειτο για 12 κατοίκους του Πυργετού, έναν του Νέσσωνα, 12 του Μακρυχωρίου, 8 της Δογάνης (Ανάβρα), 17 της Μαρμάριανης, 12 του Αργυροπουλίου και 13 της Ροδιάς.

Με τόση κυκλοφορία κάρων και γενικά ζωήλατων, προκαλούνταν φυσικά και τροχαία ατυχήματα. Ενδεικτικά, στις 22 Ιουνίου 1956 διαβάζουμε στην «Ε» ότι στο τέρμα Βόλου φορτηγό αυτοκίνητο παρέσυρε αντιθέτως κινούμενο τετράτροχο κάρο, με αποτέλεσμα τη μερική καταστροφή του κάρου και τον ελαφρό τραυματισμό του αλόγου. Σε άλλο τροχαίο, όπως το περιγράφει η «Ε» στις 17 Σεπτεμβρίου 1963, στο 8ο χλμ. Λάρισας – Τυρνάβου τραυματίστηκαν ο 18χρονος οδηγός κάρου και δύο επιβαίνοντες αυτοκινήτου, σε σύγκρουση των δύο οχημάτων. Υπήρχαν, όμως, και παρασύρσεις πεζών από κάρα. Στις 4 Οκτωβρίου 1963 η «Ε» καταγράφει τον τραυματισμό 44χρονου πεζού από κάρο, στη διασταύρωση των οδών Νικηταρά και Λ. Κατσώνη.

Η πρόοδος, όμως, εκτόπιζε σιγά-σιγά τα κάρα από τους δρόμους. Τον Μάρτιο του 1960 πραγματοποιήθηκε πανθεσσαλική σύσκεψη καροποιών [4] στη Λάρισα, με οργανωτή το Σωματείο Καροποιών Λαρίσης. Κύριο θέμα ήταν η αποζημίωσή τους, επειδή το επάγγελμά τους θεωρείτο πληγέν από την ανάπτυξη και την εξάπλωση των μηχανοκίνητων μέσων. Έφτασε και η εποχή για περιοριστικά μέτρα στα κάρα. Στις 20 Ιουλίου 1969 δημοσιεύτηκε στην «Ε» απόφαση της Διοικήσεως Χωροφυλακής Λαρίσης, σύμφωνα με την οποία: Απαγορεύτηκε η στάθμευση ζωήλατων οχημάτων (κάρων) στις οδούς Λαπιθών και Δήμητρας. Επιτρεπόταν η στάθμευση των κάρων μόνο στο δεξιό τμήμα της οδού Τ. Τσιόγκα (Καλλιθέας), μεταξύ των οδών Αθηνάς και Φιλίππου. Στις 22 Ιανουαρίου 1971 δημοσιεύτηκε άλλη απόφαση, η οποία τροποποιούσε αυτή του 1969 και όριζε μοναδικό χώρο στάθμευσης των κάρων το ανατολικό τμήμα της οδού Ολύμπου, μεταξύ των οδών Γαριβάλδη και Νίκης.

Ήδη το κάρο, το εργαλείο των ανθρώπων, για αιώνες, βρισκόταν πλέον σε αποδρομή…

——————————————————

[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 6 Φεβρουαρίου 1946.

[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 26 Αυγούστου 1950.

[3]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 8 Μαρτίου 1951.

[4]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 6 Μαρτίου 1960.