ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ

Το εξοχικό κέντρο «Ο Υδατόπυργος»
του επιχειρηματία Δημ. Μπαρμπούτη, το 1945,
στον χώρο των εγκαταστάσεων του ΟΥΗΛ.
(Αρχείο του κ. Νικολάου Μπαρμπούτη).

‘45-‘46: Ο «Πύργος», ο ΟΥΗΛ και η… πλαζ στον Πηνειό

Ήταν το πρώτο καλοκαίρι μετά την Κατοχή. Ο κόσμος ήταν «σκασμένος» για λίγη ψυχαγωγία. Ο καταπράσινος χώρος του ΟΥΗΛ στον υδατόπυργο ήταν ιδανικό μέρος για λίγη διασκέδαση. Εκεί λειτούργησε για πρώτη φορά το εξοχικό κέντρο-ταβέρνα «Υδατόπυργος» ή «Πύργος», το 1945. Δημιουργία των εργαζομένων του ΟΥΗΛ (Προμηθευτικός Συνεταιρισμός Υπαλλήλων του ΟΥΗΛ), αλλά ο επιχειρηματίας που το εκμεταλλευόταν ήταν ο Δημήτριος Μπαρμπούτης. Το εξοχικό βρισκόταν ακριβώς πάνω από το σύστημα καθαρισμού του νερού στο υδραγωγείο.
Το μέρος ευρύτερα λειτουργούσε ως πολυχώρος διασκέδασης, επειδή εκεί υπήρχε και η… πλαζ της Λάρισας! Μια αμμώδης παραλία του Πηνειού, κοντά στις εγκαταστάσεις άντλησης νερού. Οι μοντέρνοι νεολαίοι της εποχής, είχαν βρει τον ιδανικό τόπο διασκέδασης, με μπάνιο στο ποτάμι, αν και επικίνδυνο. Οι νεαρές Λαρισαίες έκαναν τις πρώτες μεταπολεμικές εμφανίσεις τους στην πλαζ, με τα μαγιό της εποχής. Η στήλη «Πενιές» της «Ε» [1] έγραφε: «Οι κολυμβητικές επιδείξεις των νεαρών εις το παρά τον «Πύργον» δέλτα του Πηνειού συνεχίζονται. Εις αυτάς λαμβάνουν μέρος και δεσποινίδες που κάνουν επίδειξι των μαγιώ με απλές βουτιές στη ρηχά». Ο Πλαταμώνας και γενικά οι εξορμήσεις στη θάλασσα ήταν άγνωστες διαδρομές ακόμη. Τις μετέπειτα δεκαετίες, το μέρος ήταν και τόπος εκδρομών των προσκόπων. Τα κοντά παντελονάκια στους ενήλικες θεωρούνταν τολμηρή (!) εμφάνιση και η «Ε» σχολίαζε [2] για τον πρωτοπόρο και μοντέρνο νέο της εποχής Γιάννη Δαλθανάση: «Εν τω μεταξύ, όμως καθημερινώς πληθύνονται και τα κοντά παντελονάκια. Με την τολμηράν αυτήν αμφίεσιν εις την πόλιν μας εμφανίζεται, μέχρι της στιγμής, ο κ. Γιάννης Δαλθανάσης. Πρωτοπορών εις όλας τας καινοτομίας πιστεύει ότι πολύ γρήγορα θα είναι αρκετοί εκείνοι που θα τον μιμηθούν».
Ο συνταξιούχος δικηγόρος κ. Νίκος Μπαρμπούτης είναι γιος του επιχειρηματία, ο οποίος λειτουργούσε τον «Υδατόπυργο» και έχει μνήμες από εκείνη την εποχή: «Ήμασταν μικροί και κάναμε μπάνιο γυμνοί στο ποτάμι. Ο Πηνειός έχει «ρουφήξει» διαχρονικά πολύ κόσμο. Θυμάμαι τη διήγηση για τον Χουρσίτ πασά. Το ιστορικό γεγονός είναι ότι είχε εκστρατεύσει στην Πελοπόννησο από τη Λάρισα, για να καταστείλει την Ελληνική Επανάσταση. Λεγόταν ότι επιστρέφοντας στο σεράι του στη Λάρισα έμαθε ότι οι χανούμισσες του χαρεμιού του είχαν πάει με Έλληνες. Οργισμένος, έπνιξε 72 από αυτές στα νερά του Πηνειού. Γι’ αυτό και υπάρχει η δοξασία ότι κάθε χρόνο πνίγονται στον Πηνειό 72 άνθρωποι… Έξω από τον θερινό κινηματογράφο «ΤΙΤΑΝΙΑ» στην Κεντρική πλατεία, επί της οδού Παπαναστασίου (όπου σήμερα ο δημοτικός χώρος στάθμευσης δικύκλων), δημιουργήθηκε στάση μιας άτυπης αστικής συγκοινωνίας. Φορτηγό στην καρότσα του οποίου μπήκαν σανίδες ως πάγκοι, μετέφερε κόσμο στο υδραγωγείο, εκτελώντας δρομολόγια. Το κέντρο δε μακροημέρευσε, επειδή ο μεγάλος αδελφός μου, ο Περικλής, πήγε για μπάνιο στο ποτάμι και πνίγηκε. Ο «Υδατόπυργος» έκλεισε το 1946».
Στις 16 Μαρτίου 1947 σε σχόλιο στη στήλη «Πενιές» της «Ε» αναγράφεται ότι «ο συνεταιρισμός των υπαλλήλων του ΟΥΗΛ θα προβή εις πλήρη ανακαίνισιν του εξοχικού κέντρου «Πύργος». Στις 14 Μαΐου 1947 δημοσιεύτηκε στην «Ε» ρεπορτάζ για την ετήσια τακτική γενική συνέλευση των μελών του Συνεταιρισμού Υπαλλήλων του ΟΥΗΛ. Στον απολογισμό εργασιών του 1946, τον οποίο έκανε ο γενικός γραμματέας Τάκης Μάχος αναφέρθηκε και στο κέντρο «Πύργος». Είπε ότι ο συνεταιρισμός δαπάνησε το 1946 οκτώ εκατομμύρια δραχμές, για τον εξωραϊσμό του εξοχικού κέντρου, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει. Αν και το κέντρο λειτούργησε μόλις 40 ημέρες το 1946, αποκόμισε αρκετά κέρδη. Παράλληλα, η συνέλευση αποφάσισε «ευθύς ως το επιτρέψη η σημερινή ανώμαλος κατάστασις (δηλαδή ο εμφύλιος) να επαναλειτουργήση το εξοχικόν κέντρον «Πύργος». Το κέντρο φαίνεται, όμως, ότι δεν άνοιξε πάλι [3]. Στις 5 Απριλίου 1951 σε σχόλιο της «Ε» στη στήλη «Πενιές» προαναγγέλλεται ότι το καλοκαίρι θα επαναλειτουργήσει ο «Πύργος» στο Υδραγωγείο, εντελώς ανακαινισμένο. Μάλλον και η προσπάθεια αυτή εγκαταλείφθηκε. Όμως, στις 31 Οκτωβρίου 1958 δημοσιεύεται στην εφημερίδα εκτενές ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Βάσου Καλογιάννη, το οποίο για πρώτη φορά αναφέρεται στη δημιουργία της νέας συνοικίας «Πύργος» πέριξ του υδραγωγείου. Αυτή προήλθε από τις πρώτες πρόχειρες καλύβες των εργατών των κεραμοποιείων, οι οποίες είχαν κατασκευαστεί προπολεμικά γύρω από το υδραγωγείο. Μεταπολεμικά, δημιουργήθηκε ατύπως η συνοικία μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.
Ο Βάσος Καλογιάννης αναφέρει χαρακτηριστικά τα εξής: «Η τοποθεσία του Πύργου αποτελούσε και αποτελεί, ανέκαθεν, τουλάχιστον για τους ρωμαντικούς Λαρισαίους, ένα καταφύγιο, στο οποίο το πράσινό του, η γειτνίασίς του με τον Πηνειό και οι εγκαταστάσεις του Οργανισμού Υδρεύσεως-Ηλεκτροφωτισμού Λαρίσης είναι ό,τι χρειάζεται για ξεκούρασιν […]. Η σύγχρονη Λάρισα είχε γνωρίσει τον Πύργον ως ψυχαγωγικόν κέντρον στις πολύχρωμες και εξωτικές πίστες του οποίου εστροβιλίσθησαν τα νειάτα […].
Επί δικτατορίας είχε ξεκινήσει προσπάθεια να ανεγερθεί νέος υδατόπυργος στις εγκαταστάσεις του ΟΥΗΛ, αλλά δεν υλοποιήθηκε. Γι’ αυτό θα γίνει εκτενής αναφορά σε άλλο σημείωμα της στήλης, στο μέλλον.
——————————–
[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 28 Ιουνίου 1946.
[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, στήλη «Πενιές», 20 Ιουνίου 1946.
[3]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, στήλη «Πενιές», 24 Ιουνίου 1948.

 

ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ Η… διαστημική Λάρισα του 1966!

Η βινιέτα της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας

Διαστημόπλοια, αστροναύτες, εκτοξεύσεις, διαστημικά καύσιμα και το δίκαιο του διαστήματος. Όλα αυτά φάνταζαν, πράγματι, …διαστημικά στη Λάρισα του 1966. Κι όμως, ήταν μερικά από τα ζητήματα που απασχόλησαν τη διάσκεψη της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας, η οποία έγινε στη Λάρισα. Πρωτόγνωρα πράγματα… Πώς προέκυψε; Ίσως «κατόπιν ενεργειών» του Λαρισαίου υφυπουργού Τάκη Γεωργίου… Πάντως, η πόλη έγινε κάτι σαν διαστημικό κέντρο (!) τον Ιούνιο του 1966. Παράλληλα, «άκουσε» πολλές υποσχέσεις. Σήμερα; Όλα ξεχασμένα στη λήθη του χρόνου και άγνωστα στους περισσότερους. Ας θυμηθούμε τα γεγονότα, μέσω του αρχείου της «Ε»…

Η πρώτη διάσκεψη στρογγυλής τραπέζης της νεοσυσταθείσας Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας είχε γίνει στις 5 Ιουνίου 1966 στη Λάρισα, όπου και ιδρύθηκε, τιμής ένεκεν, το πρώτο της παράρτημα, εκτός Αθηνών. Σε ρεπορτάζ [1] λίγες ημέρες μετά τη διάσκεψη, ο δημοσιογράφος Βάσος Καλογιάννης κάνει αποτίμηση και αναφέρει: «Ανάψαμε μια φλόγα στη Λάρισα και θα τη διατηρήσουμε εν δράσει…» είπε ο γενικός γραμματεύς της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας κατά την πρόσφατη, πρώτη στην Ελλάδα, Διάσκεψη Στρογγυλής Τραπέζης, με θέμα το «Ταξίδι στη Σελήνη και η Τεχνολογία του Διαστήματος», όταν ανήγγειλε την απόφαση της ΕΑΕ περί την ίδρυση του πρώτου παρατήματός της στη Λάρισα.

Μεταξύ εύθυμης και σοβαρής νότας ο κ. Πετρόπουλος διέγραψε τα μελλοντικά σχέδια της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας, τους υψηλούς στόχους της και επεσήμανε κι υπεγράμμισε τη θέση της θεσσαλικής πρωτευούσης σ’ αυτό το πλάνο, βάσει του οποίου η Ελλάδα του Δαίδαλου και του Ίκαρου, θα ευθυγραμμισθή με τις διαστημικές χώρες που έχουν ήδη κάμει «λήψιν επαφής» με το Σύμπαν. Η τεχνική των πυραυλοκίνητων διαστημοπλοίων, η νομολογία του διαστήματος, η υγιεινή στον διαστημικό χώρο και τέλος, η πείρα και οι προοπτικές της πραγματοποιήσεως του ταξιδιού που οραματίστηκαν ο αρχαίος Πλούταρχος και ο νεότερος Ιούλιος Βερν «από της Γης εις την Σελήνην», ήσαν τα θέματα της διασκέψεως της ΕΑΕ της Λαρίσης, προς την οποία εστράφησαν τα μάτια και τ’ αυτιά των Συνελλήνων.

Και επαληθεύτηκε ότι η Λάρισα είναι ο γεωφυσικός και γεωπολιτικός ομφαλός της χώρας, γύρ’ απ’ τον οποίον κινούνται μια σειρά ιδέες και πραγματικότητες. Κι ακόμη, το λεχθέν ότι η Αποκέντρωση είναι ένα αναντίρρητο γεγονός, καθώς η Γλαύκη της Σοφίας έφυγε πια από τη μονοπωλιακή Αθήνα σκιαγμένη από τις «μπίζνες» και τον αδηφάγο υδροκεφαλισμό του κέντρου. Και εκείνο που ακούστηκε, ότι δηλαδή ο άνθρωπος από κτήνος έγινε λόγος και έργο Θεού, του οποίου εικόνα και ομοίωση αποτελεί κι ο οποίος από γήινο στοιχείο ζωής και θανάτου, αποτελεί κοσμικό ον, είναι τόσο αλήθεια, όσο και το γεγονός ότι ο ίδιος ο Δημιουργός του του επιτρέπει την ένθεη υπερδογματική απογείωση και μετουσίωση στο Σύμπαν, όπου ο νους του μέλλει να κυβερνήση, σύμφωνα με τα ειρηνοποιητικά κελεύσματά του. Και ποιος ξέρει, αν στο απώτερο μέλλον κάποιος Λαρισαίος διαστημικός επιστήμων ή αστροναύτης δεν επαληθεύσει τα τωρινά όνειρα που «σπερμολόγησε» η Αστροναυτική Διάσκεψη: Και ποιος ξέρει ακόμη, αν ο Σεληνιακός «χους» δεν εναποτεθεί στο Λαρισινό Μουσείο, σαν σύμβολο της μυθικής εποχής του Δία, που από τον Ολυμπιακό μας εξαπέλυσε τους κεραυνούς του, που ήσαν κατά κάποιον τρόπο οι πιο αρχέγονοι πύραυλοι;

Η διαστημική τεχνολογία έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της γνώρισμα την ιλιγγιώδη ταχύτητα αναπτύξεως και συναγωνισμού στον κοσμικό στίβο, όπου κάθε κατάκτηση προδιαγράφει αμέσως άλλη μια. Η 4η Οκτωβρίου 1957 πέρασε στην παγκόσμια ιστορία, ως ημεροχρονολογία κατακτήσεως του Σύμπαντος. Μ’ αυτήν την ιστορία τώρα, συνεδέθη και η Λάρισα, η οποία σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις θ’ αποτελέση μιαν από τις βάσεις εμπειρικής λειτουργίας του Διεθνούς Κολλεγίου Διαστημικών Σπουδών, που ήδη αποτελεί μέλημα της «Ουνέσκο» του ΟΗΕ και στο οποίο ασφαλώς, τιμής ένεκεν, θα φοιτήσουν και Λαρισαίοι διαστημικοί επιστήμονες, στις ψυχές των οποίων έχει πέσει ο σπόρος ο καλός της «διαστημικής περιπέτειας». Όλ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται στις υποσχέσεις των ιθυνόντων της ΕΑΕ, την πραγμάτωση των οποίων υπεγράμμισε ο Λαρισαίος υφυπουργός Προεδρίας κ. Γεωργίου, σοβαρός παράγων υποστηρίξεως των ωραίων και υψηλών στόχων της».

Η διάσκεψη είχε γίνει στην αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας και επί της ουσίας των λεχθέντων, το ρεπορτάζ [2] αναφέρει: […] «Μετά ταύτα άρχισαν αι ομιλίαι των μελών της Αστροναυτικής Εταιρείας, αι οποίαι συνωδεύοντο υπό φωτεινών εικόνων. Πρώτος ωμίλησεν ο κ. Κ. Παπαδάκης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Εκτόξευσις διαστημοπλοίου, διαδρομή προσεδάφισης εις την Σελήνην». Κατόπιν, ο κ. Αλ. Μανιάτης ανέπτυξε το θέμα «Επιστροφή του διαστημοπλοίου από τον κοσμικόν χώρον και είσοδος αυτού εις την ατμόσφαιραν». Ακολούθως, ο κ. Βαμβακάς ανέπτυξε το θέμα «Καύσιμα προωθήσεως». Εν συνεχεία, ο κ. Π. Χρονόπουλος ανέπτυξε το θέμα «Τα εκ την κατακτήσεως του διαστήματος απορρέοντα νομικά προβλήματα». Τέλος, ο κ. Π. Κορομπίλης ανέπτυξε το θέμα «Βιολογικά προβλήματα κοσμικών πτήσεων». Συμπερασματολογών, ο κ. Η. Πετρόπουλος ανήγγειλεν ότι η Ε.Α.Ε. ιδρύει τιμής ένεκεν, το πρώτον επαρχιακόν παράρτημά της, εν Λαρίση. Επίσης, είπεν ότι με την προσεχή παγκόσμιον σύνοδον των επιστημόνων της αστροναυτικής και διαστήματος, ούτοι θα κληθούν να διέλθουν εκ Λαρίσης. Τέλος, ανέφερεν ότι άμα τη επιστροφή εις την Γην, των πρώτων αστροναυτών εκ της Σελήνης, ούτοι θα παρακληθούν ν’ αποστείλουν δείγματα των ερευνών των, ίνα κατατεθούν εις τον Δήμον Λαρίσης».

————————————

[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 14 Ιουνίου 1966.

[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 7 Ιουνίου 1966.

 

Ο τίτλος του ρεπορτάζ της «Ε» στις 7 Ιουνίου 1966

 

ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ: ΔΕΚΑΕΤΙΑ ’60 Καβγας Δημου – Μητροπολης για την «παραγκα» του Αγιου

Η «παραγκα» του Αγιου Αχιλλιου περιπου το 1975 (Φωτογραφια του Τακη Τλουπα, απο το βιβλιο του Δημου Λαρισαιων «Λαρισα. Εικονες του χθες»)

Κι ομως… Μια παραγκα ηταν αιτια να διαταραχθουν οι σχεσεις Δημου Λαρισης και Μητροπολης, στα μεσα της δεκαετιας του ‘60. Οχι οποιαδηποτε παραγκα, αλλα ο παλιος Μητροπολιτικος Ναος του Αγιου Αχιλλιου. Λογω της προχειρης κατασκευης του, στη συνειδηση των Λαρισαιων ειχε περασει ως «παραγκα». Οταν εγκαινιαστηκε τον Ιουνιο του 1965 ο σημερινος επιβλητικος μητροπολιτικος ναος του πολιουχου, ο παλιος προχειρος ναος εγκαταλειφθηκε. Οι «γκρινιες» ειχαν αρχισει απο πριν.

Απο τις 6 Οκτωβριου 1961 ο Μητροπολιτης Ιακωβος ειχε ζητησει [1] απο τον Δημο τον χωρο της «παραγκας», οταν θα μεταφεροταν ο Αγιος Αχιλλιος στον νεο του ναο. Σκοπος του ηταν να αναγερθει εκει το μητροπολιτικο μεγαρο. Το αιτημα αναφερθηκε και σε συσκεψη στην οποια συμμετειχε ο δημαρχος Δημ. Χατζηγιαννης, ο οποιος επιφυλαχθηκε. Στο μεταξυ, ειχε ανοιξει και το θεμα της ανεγερσης μουσειου στη Λαρισα [2] και υπηρχε παλια αποφαση του Δημοτικου Συμβουλιου να γινει στον λοφο του αποκαλουμενου Φρουριου (Ακροπολης). Οποτε, καπου τον Φεβρουαριο του 1965, οταν επισκεφθηκαν τη Λαρισα οι τοτε υπουργοι Γκλαβανης και Μυλωνας, προκριθηκε ως χωρος ανεγερσης μουσειου η «παραγκα» του Αγιου Αχιλλιου [3].

Ηδη, σε διαφορα χρονικα διαστηματα, απο παραγοντες της πολης, ειχαν ριφθει ιδεες για ανεγερση μουσειου στον Κηπο των Ανακτορων (!), ειτε στο σημειο οπου βρισκοταν η Εφορεια Υλικου Πολεμου, δηλαδη εκει οπου αποκαλυφθηκε μετα το λεγομενο Β’ Αρχαιο Θεατρο Λαρισας. Ακομη, εγινε προταση να κατεδαφιστει το Μπεζεστενι και στη θεση του να γινει το μουσειο, μαζι με τη γυρω εκταση. Για διαφορους λογους (ευτυχως), οι ιδεες αυτες απορριφθηκαν, σταδιακα. Στις 12 Απριλιου 1962 ανακοινωθηκε μεσω της «Ε» απο τον δημαρχο, Δημ. Χατζηγιαννη, οτι προκριθηκε ο χωρος κατω απο το ρολοι, δυτικα, για μουσειο. Δηλαδη το σημειο επι της σημερινης οδου Διονυσιου Φιλοσοφου, οπου εχουν εναποτεθει μαρμαρινα μικρα τμηματα του Αρχαιου Θεατρου. Το σημειο αυτο απασχολησε για χρονια τον Δημο και τα Υπουργεια, περι της καταλληλοτητας η οχι. Επιπλεον, υπηρχε και θεμα απαλλοτριωσεων.

Η διεκδικηση του χωρου της «παραγκας» απο τη Μητροπολη, για την ανεγερση μητροπολιτικου μεγαρου, πνευματικου κεντρου και αλλων ιδρυματων, ηταν ηδη γνωστη. Αλλα, συμφωνα με δημοσιευμα της «Ε» στις 11 Φεβρουαριου 1965, ο Μητροπολιτης Ιακωβος «ξεσπασε» με δημοσια ανακοινωση του, οταν ανακοινωθηκε επισημα οτι το μουσειο θα γινει στον χωρο της «παραγκας» [4]. Στη διαμαχη παρενεβησαν με επιστολη τους στην «Ε» [5] δημοτες, οι οποιοι δηλωναν κληρονομοι της εκτασης της «παραγκας», η οποια ανηκε σε ιδιωτη με συμβολαια του 1886. Η υποθεση περιπλεκοταν, η κουβεντα επανηλθε για τον χωρο κατω απο το ρολοι και το Υπουργειο Συντονισμου πιεζε να επιλεγει το οικοπεδο («παραγκα» η κατω απο το ρολοι), ωστε να διαθεσει χρηματα για την ανεγερση.

Η υποθεση της ανεγερσης μουσειου περασε και απο αλλα σταδια και στις 26 Φεβρουαριου 1966 ο δημαρχος Αλ. Χονδρονασιος με επιστολη του στην «Ε» ανεπτυξε το ιστορικο του ζητηματος. Κατεληγε οτι κριθηκε ακαταλληλος ο χωρος κατω του ρολογιου, επειδη υπηρχε στο υπεδαφος το Αρχαιο Θεατρο. Στις 22 Μαρτιου 1966 το Δημοτικο Συμβουλιο με σημαντικη του αποφαση ανακαλεσε τα περι ανεγερσης μουσειου κατω απο το ρολοι και παραχωρησε την παραγκα του Αγιου Αχιλλιου. Δημιουργησε και επιτροπη για να συζητησει το θεμα με τον Μητροπολιτη.

Στις 24 Μαρτιου 1966 μεσω και της «Ε» εκδηλωθηκε δημοσια αυστηρη παρεμβαση του Μητροπολιτη Ιακωβου, ο οποιος, μεταξυ αλλων, ανεφερε: «…Ηνωθεντες οι τεως εχθροι Ηρωδοι και Πιλατοι, ινα πληξουν την Εκκλησιαν…», κατεληγε δε με την επισημανση οτι ο χωρος ειναι καθαγιασμενος, ιερος και απαραβιαστος. Γι’ αυτο θα καταφυγει σε παλλαικο χριστιανικο δημοψηφισμα. Στις 21 Ιουνιου 1966 δημοσιευτηκαν δηλωσεις του δημαρχου, Αλ. Χονδρονασιου, οτι τελικα ο Μητροπολιτης του γνωστοποιησε οτι δε θα αναγειρει επισκοπειο στην παραγκα. Το νεο επισκοπειο θα κτιζοταν στη θεση του παλιου επι της οδου Β. Σοφιας. Σε αρθρο στην «Ε» στις 8 Σεπτεμβριου 1966 του δημοσιογραφου Β. Βουτσιλα αναφεροταν οτι ο Μητροπολιτης εμμενει στην αποψη του για την «παραγκα», λογω κακου χειρισμου του θεματος απο τους ιθυνοντες της πολης.

Απο το 1967 φαινεται οτι εγκαταλειπεται απο τον Δημο η ιδεα ανεγερσης μουσειου στον χωρο του παλιου Αγιου Αχιλλιου. Στις 10 Ιανουαριου δημοσιευεται και παλι αποφαση του Δημοτικου Συμβουλιου να γινει το μουσειο κατω απο το ρολοι. Στις 19 Φεβρουαριου 1969 ανακοινωθηκε οτι εγκριθηκε πιστωση απο το προγραμμα αρχαιολογικων εργων 2.000.000 δραχμων για την εναρξη κατασκευης. Στις 7 Φεβρουαριου 1970 δημοσιευτηκε αρθρο του ΙΝΤΕΜ (Κωστα Περραιβου) στην «Ε», με την προτροπη να πεισθει ο νεος Μητροπολιτης Θεολογος να απελευθερωσει τον χωρο της «παραγκας». Τα επομενα χρονια υπαρχουν δημοσιευσεις για διαθεση πιστωσεων για μουσειο κατω απο το ρολοι.

Το 1978 τα φωτα στρεφονται οριστικα στο Μεζουρλο και στη σημερινη θεση του μουσειου. Εγγραφο του Υπουργειου Οικονομικων την 1η Μαρτιου 1978 ζητα να γινουν ενεργειες για ανταλλαγη του χωρου του Φρουριου με τη δημοτικη εκταση στο Μεζουρλο. Οι εξελιξεις οδηγουσαν πλεον στο σημερινο μουσειο…

 

——————————

[1]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 24 Φεβρουαριου 1962.

[2]. Μεγαλη «περιπετεια», η οποια χρηζει ειδικης αναφορας στο μελλον.

[3]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 11 Φεβρουαριου 1965.

[4]. Δηλαδη η εκταση οπου αποκαλυφθηκε μεταγενεστερα η παλαιοχριστιανικη Βασιλικη.

[5]. Εφημεριδα «Ελευθερια» Λαρισας, 14 Φεβρουαριου 1965.

 

Άγιος Αχίλλιος: Ο πολιούχος της Λάρισας, τα θαύματα και η επιστροφή των λειψάνων του  

Η πορεία του Αγίου από την Καππαδοκία στη Θεσσαλία, η συμμετοχή του στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο και η ιστορία των ιερών λειψάνων του

Ο Άγιος Αχίλλιος, που τιμάται σήμερα Παρασκευή 15 Μαΐου, γεννήθηκε στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, στα χρόνια της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου, την περίοδο 324-337.

Οι γονείς του ήταν ευγενικής καταγωγής, τίμιοι, γνωστοί και με μεγάλη περιουσία, δίνοντάς του καλό παράδειγμα ζωής. Ωστόσο, ο Αχίλλιος έμεινε ορφανός σε πολύ μικρή ηλικία.

Αν και κληρονόμησε μεγάλη περιουσία, τη μοίρασε σε φτωχούς Χριστιανούς, χήρες και ορφανά, ενώ τη διέθεσε και για τις ανάγκες της Εκκλησίας. Από πλουσιότατος έγινε φτωχός, επιλέγοντας, σύμφωνα με την παράδοση, να πλουτίσει στη Βασιλεία των Ουρανών.

Η ασκητική ζωή και η πορεία του στη Θεσσαλία

Ο Άγιος Αχίλλιος ζούσε με νηστεία, αγρυπνία, προσευχή και πολλούς ασκητικούς αγώνες. Έπειτα από αυτή την πορεία, του δόθηκε πολλή Θεία Χάρη.

Κάποια στιγμή εγκατέλειψε την πατρίδα του και πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου προσκύνησε τους Αγίους Τόπους. Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Ρώμη, για να προσκυνήσει τους τάφους των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, αλλά και των εκατομμυρίων μαρτύρων που μαρτύρησαν για την πίστη του Χριστού μέσα στα αμφιθέατρα.

Όπου περνούσε, κήρυττε το Ευαγγέλιο, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους από την ειδωλολατρία στον Χριστό. Βάπτιζε όσους δίδασκε, ενώ, με τη χάρη του Θεού, απέκτησε και το χάρισμα των θαυμάτων.

Με ζωή αφιερωμένη στον αγώνα για τη δόξα του Χριστού, έφτασε στη Θεσσαλία, όπου η Εκκλησία τον ανέδειξε στον ένδοξο θρόνο της Αρχιεπισκοπής Λαρίσης, στην οποία υπάγονταν πολλές επισκοπές.

Στη νέα του διακονία, ο Άγιος Αχίλλιος αναδείχθηκε ισάξιος μεγάλων ιεραρχών και αγίων ανδρών.

Η ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας

Την εποχή εκείνη είχε σημειωθεί μεγάλη ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας. Οι κάτοικοι, φοβούμενοι την καταστροφή των σπαρτών τους, απευθύνθηκαν στον Άγιο Αχίλλιο για να ζητήσουν τη συμβουλή του.

Εκείνος προσευχήθηκε στον Χριστό να βρέξει. Σύμφωνα με την παράδοση, με την προσευχή του έπεσε πολλή βροχή και έτσι οι Λαρισαίοι απαλλάχθηκαν από την ανομβρία.

Ο Άγιος Αχίλλιος συμμετείχε και στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, την οποία συγκάλεσε ο Μέγας Κωνσταντίνος στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.

Υπήρξε από τα πιο μαχητικά στελέχη της Συνόδου, όχι μόνο για τη σοφία του, αλλά και για τα θαύματά του, με τα οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ντρόπιασε τον αιρετικό Άρειο.

Το θαύμα με την πέτρα και το λάδι

Ο Άγιος Αχίλλιος απευθύνθηκε στον Άρειο λέγοντας: «Εάν πράγματι ο Χριστός δεν είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, αλλά είναι κτίσμα, διατάξτε αυτή την πέτρα (που βρισκόταν εκεί να αναβλύσει λάδι».

Οι Αρειανοί δεν περίμεναν να ακούσουν αυτά τα λόγια. Σηκώθηκαν τότε και είπαν στον Άγιο Αχίλλιο: «Εσύ που είπες αυτά τα λόγια, εσύ να διατάξεις η πέτρα να βγάλει λάδι».

Ο Άγιος Αχίλλιος, αφού προσευχήθηκε, είπε: «Αν ο Υιός του Θεού ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είναι ομοούσιος τω Πατρί, ως πιστεύομεν και διδάσκομεν η πέτρα αυτή ας αναβλύσει έλαιον».

Αμέσως, σύμφωνα με την παράδοση, η πέτρα ανέβλυσε λάδι.

Στη συνέχεια επέστρεψε στη Λάρισα, συνεχίζοντας το ποιμαντικό του έργο. Ποίμανε τη μητρόπολη Λαρίσης για τριάντα χρόνια.

Ο Άγιος Αχίλλιος προαισθάνθηκε τον θάνατό του και ζήτησε να κατασκευαστεί ο τάφος του. Στην κηδεία του προσήλθαν όλοι οι κληρικοί της περιφέρειας, ενώ τη στιγμή του ενταφιασμού του έγιναν πολλά θαύματα.

Η φανέρωση και η αρπαγή του λειψάνου

Για πολλά χρόνια ο τάφος του παρέμεινε άγνωστος. Πέρασαν 300 χρόνια χωρίς οι άνθρωποι να γνωρίζουν τίποτα για το λείψανο του Αγίου.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός δεν θέλησε να μείνει κρυμμένος τέτοιος θησαυρός και φανέρωσε το άγιο λείψανο με θαύμα. Οι κάτοικοι της Λάρισας έκτισαν μεγαλοπρεπή ναό και τοποθέτησαν εκεί το λείψανό του.

Εκεί θαυματουργούσε καθημερινά μέχρι το 978 μ.Χ., όταν ο άρχοντας των Βουλγάρων Σαμουήλ κατέλαβε τη Θεσσαλία και τη Λάρισα, αιχμαλώτισε τους κατοίκους και πήρε το λείψανο του Αγίου Αχιλλίου, μεταφέροντάς το στη Λίμνη της Πρέσπας.

Χίλια χρόνια αργότερα, τα οστά του φανερώθηκαν μέσα στα ερείπια μεγαλοπρεπούς μητροπολιτικής Βασιλικής. Το 1965, ο δασώδης χώρος πάνω από τον ναό ανεσκάφη από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικ. Μουτσόπουλο.

Στο διακονικό, δηλαδή σε τμήμα του ιερού βήματος και σε χώρο συνηθισμένο για ιερά λείψανα, βρέθηκε τάφος, ο οποίος, όπως και ο ναός, είχε κατασκευαστεί από Έλληνες τεχνίτες, ίσως τους Λαρισαίους αιχμαλώτους.

Τα λείψανα είχαν συγκεκριμένη θέση στο εσωτερικό του τάφου. Έτσι, ο Άγιος δεν είχε ταφεί εκεί νεκρός, αλλά είχε τοποθετηθεί λάρνακα οστών.

Κατά τους ιστορικούς, ο ναός και ο τάφος κοσμούνταν από πλήθος αφιερωμάτων, με χρυσό και πολύτιμους λίθους. Ήταν η Μητρόπολη της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος, στοιχείο που δικαιώνει την ταύτιση του ναού που βρέθηκε με εκείνον που παρασκευάστηκε από τον Σαμουήλ το 986-990, αποκλειστικά για το ιερό λείψανο.

Στον ίδιο ναό βρέθηκαν και ο σκελετός του τσάρου Σαμουήλ, νομίσματα, αφιερώματα, ένα σφαιρικό κομβίο από τα άμφια του Αγίου και πολύτιμοι λίθοι, προφανώς από το εγκόλπιο.

Ο Ν. Μουτσόπουλος παρέλαβε τα ιερά λείψανα και τα μετέφερε στη Θεσσαλονίκη, παραδίδοντάς τα για φύλαξη στην Ιερά Μονή Βλατάδων. Παράλληλα, έστειλε σε 45 Ινστιτούτα του εξωτερικού μικρό τεμάχιο του λειψάνου και χώματος για διερεύνηση.

Οι τρεις απαντήσεις που έλαβε συμφωνούσαν ότι τα λείψανα είχαν εναποτεθεί πριν από περίπου 1000 χρόνια, το 980-986, χρονολογία που συνέπιπτε με τη λεηλασία της Λάρισας και την αρπαγή των ιερών λειψάνων.

Η επιστροφή στη λαρισαϊκή γη

Αργότερα, για μεγαλύτερη ασφάλεια, τα λείψανα μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή Ορμύλιας Χαλκιδικής, όπου παρέμειναν για αρκετά χρόνια.

Στη συνέχεια, με ενέργειες του μακαριστού Μητροπολίτη Λαρίσης Σεραφείμ κατά την περίοδο 1974-1989, τα ιερά λείψανα παρέλαβε ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Παντελεήμων ο Β΄. Εκείνος τέλεσε πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης και τα λείψανα του πολιούχου Αγίου τέθηκαν σε προσκύνημα.

Σύμφωνα με το συναξάρι των δύο Αγίων, του Αγίου Αχιλλίου και του Αγίου Δημητρίου, είχαν συναντηθεί στα Τέμπη έφιπποι και παραπονέθηκαν για την έκλυση των ηθών της εποχής εκείνης.

Το απόγευμα της 14 Μαΐου 1981, με ελικόπτερο του Στρατού, τα λείψανα του Αγίου επανακομίστηκαν στη λαρισαϊκή γη.

Στον χώρο του σταδίου τα υποδέχθηκαν ο μακαριότατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Σεραφείμ, πολλοί Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος, όλο το ιερατείο της Μητροπόλεως, πλήθος Λαρισαίων και Θεσσαλών προσκυνητών, καθώς και οι τοπικές αρχές.

Από τότε, τα λείψανα του θαυματουργού Αγίου Αχιλλίου βρίσκονται στον ομώνυμο Μητροπολιτικό Ναό της Λάρισας και η μνήμη του γιορτάζεται με τη μεγαλύτερη επισημότητα κάθε χρόνο στις 15 Μαΐου.

 

Αλευάδες: Οι αριστοκράτες της Λάρισας

Από τον Ευάγγελο Μπαλντούνη, καθηγητή φιλόλογο – συγγραφέα – ιστορικό ερευνητή

 

Στην αρχαιότητα οι Αλευάδες ήταν μια μεγάλη αριστοκρατική οικογένεια μεγαλοκτηματιών με έδρα τη Λάρισα. Για πολλούς αιώνες ήταν ο ευγενέστερος και ισχυρότερος οίκος σ’ όλη τη Θεσσαλία. Ηγεμόνευε σχεδόν συνεχώς από τον 7ο αι π.Χ. Ο Ηρόδοτος τους αναφέρει ως «κυβερνήτες» και «βασιλείς».

Ο ΠΡΟΠΑΤΟΡΑΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ: Γενάρχης τους ήταν ο Αλευάς ο Πυρρός (κοκκινομάλλης). Αναφέρεται σαν «Ταγός της Θεσσαλίας». Καταγόταν από τον μυθικό Θεσσαλό (είναι ο ήρωας που κατέκτησε κάποτε τη Θεσσαλία κι έδωσε στην περιοχή το όνομά του). Η περίοδος που κυβέρνησε ο Αλευάς ο Πυρρός, τοποθετείται ανάμεσα στην κάθοδο των τελευταίων Δωριέων και την εποχή που ήταν τύραννος των Αθηναίων ο Πεισίστρατος. Ο Αριστοτέλης, στο απολεσθέν έργο του «Θεσσαλών Πολιτεία», σημειώνει πως ο Πυρρός χώρισε την Θεσσαλία σε 4 περιοχές.

Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ «ΚΟΙΝΟΥ»: Αυτές ονομάστηκαν «Τετράδες» ή «Μοίρες»: Πελασγιώτιδα – Εστιαιώτιδα – Θεσσαλιώτιδα – Φθιώτιδα (Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα, Φάρσαλα). Η διαίρεση αυτή είχε κυρίως γεωγραφικό, οικονομικό και διοικητικό χαρακτήρα. Τον 6ο αι. π.Χ. οι θεσσαλικές πόλεις συγκροτούν ομόσπονδο κράτος με πολιτικό και οικονομικό γνώρισμα, το «Κοινόν των Θετταλών». Πρωτοστατούν οι 4 σπουδαιότερες οικογένειες στη Θεσσαλία: Αλευάδες στη Λάρισα – Σκοπάδες στην Κραννώνα – Εχεκρατίδες (Αντιοχίδες) στα Φάρσαλα – και η οικογένεια Κινέα στους Γόνους.

Η ΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ «ΚΟΙΝΟΥ»: Διοικούνταν από 6μελές διευθυντήριο που εκλεγόταν μεταξύ των ευγενών σε εκλογές που γίνονταν στη Λάρισα. Μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις, όπως πολεμική σύγκρουση, εξέλεγαν έναν κοινό άρχοντα που ονομαζόταν «Ταγός» (αυτός που «τάσσει» τους άνδρες, ο ηγήτορας). Αυτός είχε εξουσία ανάλογη μ’ αυτήν του δικτάτορα και θύμιζε τους βασιλείς του περασμένου αιώνα. Ως πρώτος Ταγός αναφέρεται ο Αλευάς ο Πυρρός. Αυτός οργάνωσε στρατιωτικά το «Κοινόν». Κάθε «Τετράδα» της Θεσσαλίας ήταν διαιρεμένη κατά κλήρους, ο καθένας από τους οποίους πρόσφερε 40 ιππείς και 80 οπλίτες. Ο Ξενοφών αναφέρει ότι σε πολεμικές περιόδους συγκεντρώνονταν 6.000 ιππείς και 10.000 οπλίτες.

Η ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΞΕΡΞΗ: Η κυριαρχία των Αλευάδων δεν περιορίστηκε στη Λάρισα, αλλά επεκτάθηκε σ’ ολόκληρη τη Θεσσαλία, δημιουργώντας μια ισχυρή αριστοκρατία. Όταν ήταν Ταγός ο Αλευάς Β’, ο ποιητής Σιμωνίδης υπήρξε προσωπικός του φίλος. Ο Αλευάς Β’ είχε 3 γιους: τον Θώρακα (υπάρχει η «ΟΔΟΣ ΘΩΡΑΚΑ» στην περιοχή Ηπειρώτικα), τον Ευρύπολο και τον Θρασίδαιο. Με την επίθεση του Ξέρξη οι τρεις αυτοί γιοι πήγαν απεσταλμένοι στον βασιλιά για να δηλώσουν υποταγή. Με το πέρας των περσικών πολέμων, ο βασιλιάς της Σπάρτης Λεωτυχίδας έκανε εκστρατεία για να τιμωρήσει τους Θεσσαλούς. Μπορούσε να τους κατακτήσει, αλλά οι Αλευάδες τον δωροδόκησαν και δεν το έκανε. Αυτό δείχνει ότι οι Αλευάδες είχαν ακόμη την εξουσία στη Θεσσαλία.

Η ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ:  Μια άλλη θεσσαλική δυναστεία, η δυναστεία των Φερών, άρχισε αργότερα να περιορίζει και να εκτοπίζει τους Αλευάδες από την εξουσία. Γίνεται τώρα Ταγός ο Ιάσων ο Φεραίος και μετά ο Αλέξανδρος ο Φεραίος. Όμως, οι Αλευάδες κάλεσαν τον γιο του Αμύντα Γ’ της Μακεδονίας και μετά τον γνωστό Θηβαίο στρατηγό Πελοπίδα, που τους αποκατέστησαν στην εξουσία. Όταν ο Φίλιππος έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας, κατέστησε τους Αλευάδες υποτελείς, αλλά και συμμάχους. Τους χρησιμοποίησε τελικά για να ισχυροποιήσει την κυριαρχία του στη Θεσσαλία.

Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ: Οι Αλευάδες ήταν φιλόμουσοι και στην αυλή τους φιλοξενούσαν προσωπικότητες τού πνεύματος τής τότε εποχής: Σιμωνίδης, Γοργίας, Ανακρέων, Πίνδαρος, Βακχυλίδης, σοφιστής Γοργίας, ιατρός Ιπποκράτης. Μάλιστα, ο Σιμωνίδης και ο Πίνδαρος ύμνησαν τις νίκες των Αλευάδων στους ιππικούς αγώνες και στα Πύθια. Διατηρούσαν ανάκτορα στη Λάρισα και εντυπωσίαζαν τους καλεσμένους τους με την πολυτελή ζωή, το πλήθος των δούλων, τα αναρίθμητα φημισμένα άλογα και τις γεμάτες χλιδή γιορτές τους…

~ Στη συνοικία της Φιλιππούπολης στη Λάρισα υπάρχει η «Οδός  Αλευάδων»…

 

Οι ναζιστικές φωτογραφίες της Λάρισας και η Καισαριανή 

«Έτσι δείχνει μια πόλη, η οποία ήθελε να αντισταθεί στα στρατεύματα κατοχής,
μετά την κατάκτηση. Απρίλιος 1941». Αλαζονική σημείωση Γερμανού στρατιώτη
πίσω από μια φωτογραφία της Λάρισας. (Συλλογή Μήτου).

 

Πρωτοπόρα ήταν η Λάρισα στο ζήτημα της αξιοποίησης φωτογραφιών των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής στην Ελλάδα. Αρκετά χρόνια πριν προκύψει το θέμα των ιστορικών φωτογραφιών της Καισαριανής, ο Δήμος Λαρισαίων είχε αποκτήσει τις κατοχικές φωτογραφίες της συλλογής Βύρωνα Μήτου. Το 2017 αγόρασε το ψηφιακό αποτύπωμα από 416 φωτογραφίες της κατοχής και το 2018 εξέδωσε το γνωστό λεύκωμα «Η Μνήμη της Πόλης».

 

 

Ήταν μια πρωτοποριακή ενέργεια της Δημοτικής Αρχής Καλογιάννη, με την άμεση -αρχικά συμβουλευτική- βοήθεια της Φωτοθήκης του Ομίλου Φίλων της Θεσσαλικής Ιστορίας. Η οποία συνεχίστηκε επί του πεδίου, με δωρεάν εργασία για την ταυτοποίηση και ψηφιοποίηση των φωτογραφιών, αλλά και την έκδοση αυτού του μοναδικού λευκώματος. Η ιστορία των φωτογραφιών της Καισαριανής είναι ευκαιρία να θυμηθούμε την ιστορία των ναζιστικών φωτογραφιών της Λάρισας:

Η πρώτη κρούση του συλλέκτη κ. Βύρωνα Μήτου προς τον Δήμο Λαρισαίων έγινε 1-2 χρόνια πριν το 2017, αλλά δεν αξιολογήθηκε ως σημαντική. Ο συλλέκτης επανήλθε το 2017 και η Δημοτική Αρχή Καλογιάννη ζήτησε την άποψη και γνώμη της Φωτοθήκης. Ο συλλέκτης έφερε στη Λάρισα το πρώτο δείγμα των αυθεντικών φωτογραφιών και συναντήθηκε με στελέχη του Δήμου και της Φωτοθήκης. Η γνώμη των μελών της Φωτοθήκης, με επικεφαλής τον κ. Νικ. Παπαθεοδώρου, ήταν ότι έπρεπε να αποκτηθούν, οπωσδήποτε, οι φωτογραφίες αυτές. Άρχισε η διαπραγμάτευση του Δήμου με τον συλλέκτη, αλλά η απόκτηση των αυθεντικών και πρωτότυπων φωτογραφιών από τον Δήμο Λαρισαίων κρίθηκε πολύ ακριβή. Βρέθηκε η πολύ φθηνότερη λύση, να αποκτηθεί το ψηφιακό αποτύπωμα της κάθε φωτογραφίας. Επιλέχτηκαν οι 416, οι οποίες δεν αφορούσαν μόνο τη Λάρισα, αλλά και μέρη του Νομού Λάρισας, όπως Τέμπη, Γόννοι κ.λπ. Τα χρήματα που δόθηκαν ήταν συνολικά 2.500 ευρώ, για όλες μαζί. Οι υπηρεσίες του Δήμου βρήκαν λύση να πληρωθεί απευθείας ο συλλέκτης και να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια. Ο Δήμος απέκτησε το δικαίωμα να τις εκδώσει σε βιβλίο, με επιλογή των καλυτέρων, με ένα πολυτελές λεύκωμα, το οποίο μεταφράστηκε και στην Αγγλική.

Με ευθύνη της Φωτοθήκης, οι φωτογραφίες ψηφιοποιούνταν τμηματικά, σε μεγάλη ανάλυση. Για τυχόν απώλεια ή καταστροφή μιας φωτογραφίας υπήρχε ρήτρα 100 ευρώ και την όλη δουλειά ανέλαβαν μέλη της Φωτοθήκης. Η εργασία κράτησε όλο το καλοκαίρι, επειδή για κάθε φωτογραφία γινόταν και ταυτοποίηση, αναγνώριση δρόμων, χώρων κ.λπ. Συγχρόνως προχωρούσε και το ζήτημα της συγγραφής του βιβλίου. Το τελικό αποτέλεσμα, βέβαια, με την έκδοση του λευκώματος, δικαίωσε όλους. Μέρος των πρωτότυπων φωτογραφιών εκτέθηκε και στα εγκαίνια της έκθεσης των κατοχικών φωτογραφιών της Λάρισας στη Δημοτική Πινακοθήκη-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Παρόμοιες εκθέσεις έγιναν με παρεμβάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Σήμερα, οι φωτογραφίες, οι οποίες επιλέχτηκαν και εκτέθηκαν στα εγκαίνια, υπάρχουν στη μόνιμη έκθεση της Πινακοθήκης Κατσίγρα, σε ειδικό χώρο, δίπλα από την παλιά βιβλιοθήκη.

Όπως είχε γράψει στον πρόλογο του λευκώματος, ο συλλέκτης κ. Βύρων Μήτος, «η δημιουργία αυτού του δυσεύρετου φωτογραφικού αρχείου που αποτελεί μέρος των 4.000 και πλέον πρωτότυπων φωτογραφιών από όλη την ελληνική επικράτεια, έχει μια αξιοσημείωτη ιδιαιτερότητα. Αποτελείται αποκλειστικά από προσωπικές φωτογραφίες Γερμανών στρατιωτών που τραβήχτηκαν μέσα στον πόλεμο και κατά τη διάρκεια της σκληρής πολεμικής τους πορείας στον ελλαδικό χώρο. Με προφανή σκοπό να αποτελέσουν προσωπικές αποδείξεις της συμμετοχής τους σε κείνη την ακατανόητη πολεμική περιπέτεια. Και μαζί να θεμελιώσουν τη «δίκαιη» καταγραφή του ονόματός τους στους καταλόγους της ιστορίας του έθνους τους. Κυρίως, όμως, να κάνουν περήφανο το στενό κοινωνικό τους περιβάλλον και να παραμείνουν εικονογραφημένα ενθυμήματα που θα γεννούσαν αναμνήσεις και συναισθήματα τον καιρό της προχωρημένης ηλικίας, τότε που η νοσταλγία της νεότητας είναι σχεδόν καθημερινή!

Αυτές οι «πολεμικές» φωτογραφίες, όπως τις ονομάζω, είναι επίσης εξαιρετικά δυσεύρετες, γιατί εκτός του ότι έχουν τραβηχτεί από τους ίδιους τους στρατιώτες, τα αντίτυπά τους περιορίζονται σε ένα τουλάχιστον και αυτό, προορισμένο να κοσμήσει το ιδιωτικό τους λεύκωμα που είχε σκοπό να διαφυλάξει τις προσωπικές τους αναμνήσεις. Διασώζοντας ταυτόχρονα και το στοιχείο της μοναδικότητας. Συνέργεια στη δυσκολία συλλογής αυτού του είδους των φωτογραφιών είναι η φθορά του χρόνου και το επακόλουθο της καταστροφής τους από διάφορες άλλες αιτίες […]

Εν τούτοις και παρά τις δυσκολίες αυτές, ένα μέρος του πρωτογενούς φωτογραφικού υλικού κατορθώνει με τη γενναιοδωρία της τύχης να φθάσει μέχρι τα χέρια των συλλεκτών για να αποκτήσει τη σημασία που του αρμόζει. Και που ίσως ούτε ο ίδιος ο δημιουργός του να μην είχε φανταστεί. Πρόκειται για τα ανέκδοτα μέχρι σήμερα φωτογραφικά ντοκουμέντα, που σώθηκαν φυλαγμένα σε οικογενειακά γερμανικά αρχεία, για να πλουτίσουν τη φτωχή σε εικόνες πόλη της Λάρισας εκείνης της εποχής».

Για την ιστορία και μόνο… Συλλέκτες της Λάρισας, οι οποίοι παρακολούθησαν εξαρχής τη δημοπρασία των φωτογραφιών της Καισαριανής στο e-bay, έκπληκτοι είδαν την αστραπιαία άνοδό τους σε αστρονομικά ποσά, πριν «κατέβουν» μετά από δύο μέρες. Δηλαδή από λίγα ευρώ στην αρχή (η καθεμιά), την άλλη μέρα έφτασαν στα 100 ευρώ και το ίδιο βράδυ στα 200. Τη δε επομένη το πρωί, λίγο πριν αποσυρθούν, είχαν φτάσει στα 2.200 ευρώ εκάστη!

 

Γιατί ο Δίας τιμώρησε τόσο σκληρά τον Προμηθέα;

Ο Προμηθέας (που σημαίνει “Προνοητικός”, εκείνος που σκέπτεται εκ των προτέρων) ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της μάχης μεταξύ των Τιτάνων και των θεών του Ολύμπου, την οποία οδήγησε ο Δίας για να αποκτήσουν τον έλεγχο των ουρανών, ένας αγώνας που λέγεται ότι διήρκεσε δέκα χρόνια. Ο Προμηθέας, ωστόσο, άλλαξε στρατόπεδο και υποστήριξε τους νικητές Ολύμπιους όταν οι Τιτάνες δεν ακολούθησαν τη συμβουλή του να χρησιμοποιήσουν τεχνάσματα στη μάχη.

Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου, ο πατέρας του Προμηθέα ήταν ο Ιαπετός, η μητέρα του ήταν η Κλυμένη (ή Θέμις σε άλλες εκδοχές) και τα αδέλφια του ήταν οι συμπολίτες του Τιτάνες Επιμηθέας (Μετάνοια ή Οπισθοδρόμηση, εκείνος που σκέπτεται εκ των υστέρων), Μενοίτιος και Άτλας. Ένας από τους γιους του Προμηθέα ήταν ο Δευκαλίων, αντίστοιχος του Νώε, ο οποίος επέζησε από μια μεγάλη πλημμύρα πλέοντας σε ένα μεγάλο μπαούλο για εννέα ημέρες και νύχτες και ο οποίος, μαζί με τη σύζυγό του Πύρρα, έγινε ο ιδρυτής του ανθρώπινου γένους.

Σε ορισμένες παραδόσεις για τη δημιουργία της ανθρωπότητας, ο Προμηθέας έφτιαξε τον πρώτο άνθρωπο από πηλό, ενώ σε άλλες, οι θεοί δημιούργησαν όλα τα πλάσματα στη Γη και ο Επιμηθέας και ο Προμηθέας ανέλαβαν το καθήκον να τα προικίσουν με δώρα ώστε να επιβιώσουν και να ευημερήσουν. Ο Επιμηθέας μοίρασε απλόχερα δώρα όπως γούνα και φτερά, αλλά όταν έφτασε στον άνθρωπο, του είχαν τελειώσει τα δώρα.

Ο Προμηθέας, λυπημένος για την αδύναμη και γυμνή κατάσταση του ανθρώπου, εισέβαλε στο εργαστήριο του Ήφαιστου και της Αθηνάς στον Όλυμπο και έκλεψε τη φωτιά και, κρύβοντάς την σε ένα κούφιο κοτσάνι μάραθου, έδωσε στον άνθρωπο το πολύτιμο δώρο που θα τον βοηθούσε στον αγώνα της ζωής. Ο Τιτάνας δίδαξε επίσης στον άνθρωπο πώς να χρησιμοποιεί το δώρο του και έτσι άρχισε η δεξιότητα της μεταλλοτεχνίας- ο ίδιος συνδέθηκε επίσης με την επιστήμη και τον πολιτισμό.

Σε μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή της ιστορίας, η ανθρωπότητα είχε ήδη τη φωτιά και όταν ο Προμηθέας προσπάθησε να ξεγελάσει τον Δία και να φάει κόκαλα και λίπος αντί για το κρέας κατά τη διάρκεια ενός γεύματος στον Όλυμπο, ο Δίας, θυμωμένος, πήρε τη φωτιά, ώστε ο άνθρωπος να τρώει το κρέας του ωμό. Ο Προμηθέας έκλεψε τότε τη φωτιά, όπως στην εναλλακτική εκδοχή. Αυτό εξηγούσε επίσης γιατί, στις θυσίες ζώων, οι Έλληνες αφιέρωναν πάντα τα κόκαλα και το λίπος στους θεούς και έτρωγαν οι ίδιοι το κρέας.

Η Τιμωρία του Προμηθέα

Ο Δίας εξοργίστηκε με την κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα και έτσι επέβαλε στον Τιτάνα μια αιώνια τιμωρία, στέλνοντάς τον μακριά στα ανατολικά, ίσως στον Καύκασο. Εκεί ο Προμηθέας αλυσοδέθηκε σε έναν βράχο (ή στύλο) και ο Δίας έστειλε έναν αετό να φάει το αθάνατο συκώτι του Τιτάνα. Ακόμα χειρότερα, το συκώτι ξαναφύτρωνε κάθε νύχτα και ο αετός επέστρεφε κάθε μέρα για να βασανίζει διαρκώς τον Προμηθέα. Μόνο μετά από πολλά χρόνια, ευτυχώς για τον ευεργέτη του ανθρώπου, ο ήρωας Ηρακλής, όταν περνώντας μια μέρα κατά τη διάρκεια των περίφημων άθλων του, σκότωσε τον αετό με ένα από τα βέλη του. Στα Έργα & Ημέρες του Έλληνα ποιητή Ησίοδου μας λένε ότι ο Δίας τιμώρησε τον άνθρωπο για τη λήψη της φωτιάς δίνοντας εντολή στον Ήφαιστο να δημιουργήσει από πηλό την πρώτη γυναίκα, την Πανδώρα, μέσω της οποίας όλες οι αρνητικές πτυχές της ζωής θα έπλητταν το ανθρώπινο γένος – μόχθος, αρρώστια, πόλεμος και θάνατος – και θα χώριζε οριστικά την ανθρωπότητα από τους θεούς.

Ο μύθος του Προμηθέα και η τρομερή τιμωρία του από τον Δία ήταν το θέμα του τραγικού ποιητή Αισχύλου ” Προμηθέας Δεσμώτης“.

Κατά έναν αποσυμβολισμό του μύθου του Προμηθέα, ο Προμηθέας, είναι αυτός που τρώγεται από τους γύπες των τύψεων, γιατί μετέδωσε τη γνώση σε αμύητους και αυτή σπαταλήθηκε ή κακοποιήθηκε.

ΠΗΓΕΣ : 1. Συγγραφέας Mark Catwright
Μετάφραση Athanasios Fountoukis
worldhistory.org
2. nekthl.blogspot.com

EIKONA : ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΗΣ
floshistory.com