40 χρόνια Κηποθέατρο Αλκαζάρ, στο πρώην νοσοκομείο!

Η τελευταία μορφή του κέντρου «Αλκαζάρ» (δεξιά) ως μπουάτ «BADODEN»
τη δεκαετία του 1970 (Καρτ ποστάλ από τις εκδόσεις Ρέκκος Θεσσαλονίκης,
αρχείο Φωτοθήκης του Ομίλου Φίλων της Θεσσαλικής Ιστορίας) 

Σαράντα χρόνια έκλεισε στις αρχές του φετινού Αυγούστου, η λειτουργία του Δημοτικού Κηποθεάτρου Λάρισας στο πάρκο Αλκαζάρ. Χρόνια γεμάτα με εκδηλώσεις κάθε είδους, από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο. Ποιος καλλιτέχνης δεν πέρασε από ‘κει; Τα περισσότερα μεγάλα ονόματα Ελλήνων και ξένων, οι οποίοι έρχονταν στην Ελλάδα. Κάλυψε μεγάλες ανάγκες σε μία πόλη με ένδεια πολιτιστικών χώρων, τότε. Ιδέα και δημιουργία της δημοτικής αρχής Λαμπρούλη, εγκαινιάστηκε επίσημα στις 6 Αυγούστου 1985 [1], στο σημείο όπου βρισκόταν το ιστορικό κέντρο διασκέδασης της Λάρισας «Αλκαζάρ». Ακριβώς στον ίδιο χώρο, όπου παλιότερα, επί τουρκοκρατίας ήταν το στρατιωτικό νοσοκομείο της Λάρισας «Χαστανιέ».

Ο πολιτιστικός χώρος εγκαινιάστηκε με συναυλία του ιταλικού συγκροτήματος λαϊκών τραγουδιών Tiempo Mancante, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Καλοκαίρι ‘85», που είχε οργανώσει ο τότε Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Λάρισας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τα οκτώ μέλη του συγκροτήματος παρουσίασαν λαϊκά ιταλικά τραγούδια με κιθάρα, ντέφια, βιολί και φλάουτο. Πριν από τη συναυλία μίλησε ο αντιδήμαρχος Χρήστος Χαλκιάς, επικεντρώνοντας στα έργα στο Αλκαζάρ, τα οποία προγραμματίζονταν και στον περιβάλλοντα χώρο του Κηποθεάτρου, που επρόκειτο να αναμορφωθεί. Στα εγκαίνια ήταν επίσης παρόντες ο δήμαρχος Αριστ. Λαμπρούλης, ο αντιδήμαρχος Χριστοφ. Δαμάνης και το στέλεχος της δημοτικής αρχής Χρήστος Σκαρλάτος.

Η πιο παλιά γνωστή λειτουργία στην έκταση αυτή ήταν το τουρκικό στρατιωτικό νοσοκομείο, από τον 19ο αιώνα. Το αναφέρει ο κ. Νικ. Παπαθεοδώρου στο άρθρο του [2] στην «Ε», ο οποίος σημειώνει ότι: «Η πληροφορία προέρχεται από τον Θρασύβουλο Μακρή, ο οποίος σε κείμενό του στην εφημερίδα «Νέα Ημέρα» της 29ης Σεπτεμβρίου 1935 που εκδιδόταν την περίοδο εκείνη στη Λάρισα, γράφει τα εξής: «Εις τον κήπον τούτον [εννοεί το Αλκαζάρ] ήτο άλλοτε μέγα κτίριον χρησιμεύον ως Νοσοκομείον. Εις τούτο, κατόπιν αυστηράς διαταγής του τότε Τούρκου διοικητού, ενοσηλεύοντο δωρεάν και χριστιανοί, τους οποίους επεσκέπτοντο εναλλάξ καθ’ εκάστην οι νεαροί τότε ιατροί Αναστάσιος Ζαρμάνης, Παναγιώτης Θεοχαρίδης, Α. Αστεριάδης [παππούς] και Κων. Μαρκίδης».

Ο κ. Ν. Παπαθεοδώρου, αναλύοντας φωτογραφία του 1881, σημειώνει ότι: «Επρόκειτο για ένα ψηλό διώροφο οικοδόμημα, το «Χαστανιέ», όπως το αποκαλούσαν μουσουλμάνοι και χριστιανοί της Λάρισας. Η κάτοψή του είχε σχήμα Γ, με τη γωνία στραμμένη προς τη γέφυρα του Πηνειού. Ο επάνω όροφος είχε πολλά και μεγάλα ανοίγματα (παράθυρα) προς το ποτάμι και μπροστά του εκτεινόταν κατάφυτη αυλή με δένδρα. Όπως γράφει ο Θρ. Μακρής, το νοσηλευτικό αυτό ίδρυμα εκτός από τις υγειονομικές υπηρεσίες που προσέφερε στους Τούρκους, με εντολή του Τούρκου διοικητού εξυπηρετούσε και τις νοσηλευτικές ανάγκες του χριστιανικού πληθυσμού δωρεάν. Το νοσοκομείο αυτό μετά την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων το 1881 εγκαταλείφθηκε, γιατί από τις ελληνικές δημοτικές αρχές είχε ξεκινήσει η προσπάθεια δημιουργίας νέου νοσηλευτικού ιδρύματος στη Λάρισα. Έτσι, με τον χρόνο ερημώθηκε και τελικά κατεδαφίσθηκε λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωση».

Τη συνέχεια τη δίνει ο κ. Νικ. Παπαθεοδώρου, ο οποίος εξιστορεί την ίδρυση του κέντρου «Αλκαζάρ» [3] στο ίδιο σημείο. «Η Ελληνική Κυβέρνηση κατεδάφισε το κτίριο του τουρκικού Νοσοκομείου, γιατί είχε υποστεί ανεπανόρθωτες φθορές από το πέρασμα του χρόνου. Ο χώρος αυτός από τη μεγάλη γέφυρα του Πηνειού, μέχρι και τη σημερινή νέα περιφερειακή οδό πίσω από το Στάδιο Αλκαζάρ, ήταν επίπεδος, άγονος, αδιαμόρφωτος και χρησίμευσε το 1881 αρχικά για στρατωνισμό σε σκηνές μονάδων Πυροβολικού του Στρατού, ήταν όμως κατάλληλος και για πεδίο ασκήσεων και παρελάσεων. Ορισμένες περιοχές κοντά στην αριστερή όχθη του Πηνειού άρχισαν από νωρίς να καλύπτονται με πράσινο, χάρη στην πρωτοβουλία των στρατιωτικών δυνάμεων της πόλης, ενώ διάφοροι φιλοπρόοδοι συμπολίτες κατασκεύασαν εξοχικά κέντρα για τις ανάγκες των περιπατητών.

Το 1903, με εισήγηση της βασίλισσας Όλγας, η οποία ερχόταν συνήθως το φθινόπωρο στη Λάρισα συνοδεύοντας τον σύζυγό της Γεώργιο Α’, ιδρύθηκε και στην πόλη μας, όπως και σε άλλες ελληνικές πόλεις, «Φιλοδασική Ένωσις», με σκοπό να συμβάλλει στη δημιουργία πρασίνου στην ευρύτερη περιοχή. Έτσι με τη συμβολή μονάδων μηχανικού του στρατού και μαθητών του Γυμνασίου, δενδροφυτεύτηκε η περιοχή του Αλκαζάρ κατά μήκος της αριστερής όχθης του Πηνειού, μέχρι το κτήμα Παπασταύρου, δηλαδή μέχρι εκεί περίπου όπου αρχίζει σήμερα το Στάδιο Αλκαζάρ. Αυτός ο τεράστιος χώρος πρασίνου ονομάσθηκε από τον Δήμο «Άλσος των Νυμφών», όρος όμως που τελικά δεν επικράτησε.

Περί το 1915 με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου παραχωρήθηκε μέρος του Άλσους, εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το κηποθέατρο, στον επιχειρηματία Ρωμύλο Αυδή για να κατασκευάσει ένα ευπρεπές αναψυκτήριο, με σκοπό να εξυπηρετήσει τους περιπατητές, αλλά και τις οικογενειακές και φιλικές εξορμήσεις για λόγους αναψυχής των Λαρισαίων, ιδίως τις Κυριακές και τις γιορτές. Έκτισε μια ελαφρά πολυγωνική κατασκευή ανάμεσα στα δένδρα και δίπλα από το ποτάμι, προμηθεύτηκε γραμμόφωνο με το οποίο πρόσφερε και μουσική απόλαυση σε όσους απολάμβαναν τον καφέ, την γκαζόζα ή το τσίπουρο και τοποθέτησε τραπεζάκια με καρέκλες κάτω από την παχιά σκιά των δένδρων. Μεγάλη προσέλευση κοινού είχε το κέντρο αυτό τα ζεστά καλοκαιρινά βράδια, όταν η ατμόσφαιρα στην πόλη ήταν αφόρητη. Η δροσιά που πρόσφερε το ποτάμι και το πλούσιο πράσινο του χώρου ανακούφιζε τους επισκέπτες. Στο κέντρο έδωσε την ονομασία «Αλκαζάρ», προφανώς, επειδή είχε πάρει από χρόνια πριν η περιοχή την ονομασία αυτή».

Οι επόμενοι επιχειρηματίες του κέντρου ήταν ο Νέστορας Αναστασίου το 1926 και μετά «όπως αναφέρει ο Κώστας Περραιβός στην αρχή το λειτούργησε σαν εξοχικό καφενεδάκι ο Ζαχαρός. Αργότερα, ο Αποστόλης Καραγιάννης με τον Τηλέμαχο Τρυφωνίδη το μετέτρεψαν σε κοσμικό κέντρο με μουσικά συγκροτήματα και διάφορα θεάματα. Μέχρι το 1940 το κέντρο έσφυζε από ζωή, ιδίως τα καλοκαιρινά βράδια. Την ίδια περίοδο, άνοιξη του 1947, έπειτα από σχετική δημοπρασία ο Δήμος παραχώρησε στον επιχειρηματία Μήτσο Βρεττόπουλο την εκμετάλλευση επί 15ετία του χώρου, με σκοπό την κατασκευή ενός νέου κτιρίου στη θέση του παλαιού και τη λειτουργία εξοχικού κέντρου. Συγχρόνως ανελάμβανε και την υποχρέωση να εξωραΐσει τον περιβάλλοντα χώρο. Το 1952 ο Μήτσος Βρεττόπουλος αρρώστησε και εκχώρησε την επιχείρηση σε άλλους. Το κέντρο όμως συνέχυσε τη λειτουργία του για είκοσι ακόμη χρόνια με άλλη διεύθυνση. Σταμάτησε να λειτουργεί το 1972».

Η τελευταία λειτουργία του κέντρου, πριν κατεδαφιστεί για να δημιουργηθεί το Κηποθέατρο, ήταν μπουάτ με την ονομασία BADODEN.
———————————————————

[1] Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 7 Αυγούστου 1985
[2] Νικ. Παπαθεοδώρου, «Χαστανιέ, το Τουρκικό νοσοκομείο της Λάρισας», «Χαστανιέ ή Χαστανεσί είναι το αντίστοιχο της λέξης Νοσοκομείο στην τουρκική γλώσσα. Ετυμολογικά προέρχεται από τη λέξη χαστάς, η οποία σημαίνει ασθενής, στήλη «Ιχνηλατώντας την παλιά Λάρισα», εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 1 Ιανουαρίου 2014
[3] Νικ. Παπαθεοδώρου «Το κέντρο «Αλκαζάρ» Α’ και Β’» στήλη «Ιχνηλατώντας την παλιά Λάρισα», εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 29 Ιανουαρίου και 5 Φεβρουαρίου 2014.

 

Το ρεπορτάζ στην «Ε» των εγκαινίων του Κηποθεάτρου, στις 7 Αυγούστου 1985 (αρχείο «Ε»)