Άγιος Αχίλλιος: Ο πολιούχος της Λάρισας, τα θαύματα και η επιστροφή των λειψάνων του  

Η πορεία του Αγίου από την Καππαδοκία στη Θεσσαλία, η συμμετοχή του στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο και η ιστορία των ιερών λειψάνων του

Ο Άγιος Αχίλλιος, που τιμάται σήμερα Παρασκευή 15 Μαΐου, γεννήθηκε στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, στα χρόνια της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου, την περίοδο 324-337.

Οι γονείς του ήταν ευγενικής καταγωγής, τίμιοι, γνωστοί και με μεγάλη περιουσία, δίνοντάς του καλό παράδειγμα ζωής. Ωστόσο, ο Αχίλλιος έμεινε ορφανός σε πολύ μικρή ηλικία.

Αν και κληρονόμησε μεγάλη περιουσία, τη μοίρασε σε φτωχούς Χριστιανούς, χήρες και ορφανά, ενώ τη διέθεσε και για τις ανάγκες της Εκκλησίας. Από πλουσιότατος έγινε φτωχός, επιλέγοντας, σύμφωνα με την παράδοση, να πλουτίσει στη Βασιλεία των Ουρανών.

Η ασκητική ζωή και η πορεία του στη Θεσσαλία

Ο Άγιος Αχίλλιος ζούσε με νηστεία, αγρυπνία, προσευχή και πολλούς ασκητικούς αγώνες. Έπειτα από αυτή την πορεία, του δόθηκε πολλή Θεία Χάρη.

Κάποια στιγμή εγκατέλειψε την πατρίδα του και πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου προσκύνησε τους Αγίους Τόπους. Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Ρώμη, για να προσκυνήσει τους τάφους των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, αλλά και των εκατομμυρίων μαρτύρων που μαρτύρησαν για την πίστη του Χριστού μέσα στα αμφιθέατρα.

Όπου περνούσε, κήρυττε το Ευαγγέλιο, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους από την ειδωλολατρία στον Χριστό. Βάπτιζε όσους δίδασκε, ενώ, με τη χάρη του Θεού, απέκτησε και το χάρισμα των θαυμάτων.

Με ζωή αφιερωμένη στον αγώνα για τη δόξα του Χριστού, έφτασε στη Θεσσαλία, όπου η Εκκλησία τον ανέδειξε στον ένδοξο θρόνο της Αρχιεπισκοπής Λαρίσης, στην οποία υπάγονταν πολλές επισκοπές.

Στη νέα του διακονία, ο Άγιος Αχίλλιος αναδείχθηκε ισάξιος μεγάλων ιεραρχών και αγίων ανδρών.

Η ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας

Την εποχή εκείνη είχε σημειωθεί μεγάλη ανομβρία στον κάμπο της Λάρισας. Οι κάτοικοι, φοβούμενοι την καταστροφή των σπαρτών τους, απευθύνθηκαν στον Άγιο Αχίλλιο για να ζητήσουν τη συμβουλή του.

Εκείνος προσευχήθηκε στον Χριστό να βρέξει. Σύμφωνα με την παράδοση, με την προσευχή του έπεσε πολλή βροχή και έτσι οι Λαρισαίοι απαλλάχθηκαν από την ανομβρία.

Ο Άγιος Αχίλλιος συμμετείχε και στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, την οποία συγκάλεσε ο Μέγας Κωνσταντίνος στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.

Υπήρξε από τα πιο μαχητικά στελέχη της Συνόδου, όχι μόνο για τη σοφία του, αλλά και για τα θαύματά του, με τα οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ντρόπιασε τον αιρετικό Άρειο.

Το θαύμα με την πέτρα και το λάδι

Ο Άγιος Αχίλλιος απευθύνθηκε στον Άρειο λέγοντας: «Εάν πράγματι ο Χριστός δεν είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, αλλά είναι κτίσμα, διατάξτε αυτή την πέτρα (που βρισκόταν εκεί να αναβλύσει λάδι».

Οι Αρειανοί δεν περίμεναν να ακούσουν αυτά τα λόγια. Σηκώθηκαν τότε και είπαν στον Άγιο Αχίλλιο: «Εσύ που είπες αυτά τα λόγια, εσύ να διατάξεις η πέτρα να βγάλει λάδι».

Ο Άγιος Αχίλλιος, αφού προσευχήθηκε, είπε: «Αν ο Υιός του Θεού ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είναι ομοούσιος τω Πατρί, ως πιστεύομεν και διδάσκομεν η πέτρα αυτή ας αναβλύσει έλαιον».

Αμέσως, σύμφωνα με την παράδοση, η πέτρα ανέβλυσε λάδι.

Στη συνέχεια επέστρεψε στη Λάρισα, συνεχίζοντας το ποιμαντικό του έργο. Ποίμανε τη μητρόπολη Λαρίσης για τριάντα χρόνια.

Ο Άγιος Αχίλλιος προαισθάνθηκε τον θάνατό του και ζήτησε να κατασκευαστεί ο τάφος του. Στην κηδεία του προσήλθαν όλοι οι κληρικοί της περιφέρειας, ενώ τη στιγμή του ενταφιασμού του έγιναν πολλά θαύματα.

Η φανέρωση και η αρπαγή του λειψάνου

Για πολλά χρόνια ο τάφος του παρέμεινε άγνωστος. Πέρασαν 300 χρόνια χωρίς οι άνθρωποι να γνωρίζουν τίποτα για το λείψανο του Αγίου.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός δεν θέλησε να μείνει κρυμμένος τέτοιος θησαυρός και φανέρωσε το άγιο λείψανο με θαύμα. Οι κάτοικοι της Λάρισας έκτισαν μεγαλοπρεπή ναό και τοποθέτησαν εκεί το λείψανό του.

Εκεί θαυματουργούσε καθημερινά μέχρι το 978 μ.Χ., όταν ο άρχοντας των Βουλγάρων Σαμουήλ κατέλαβε τη Θεσσαλία και τη Λάρισα, αιχμαλώτισε τους κατοίκους και πήρε το λείψανο του Αγίου Αχιλλίου, μεταφέροντάς το στη Λίμνη της Πρέσπας.

Χίλια χρόνια αργότερα, τα οστά του φανερώθηκαν μέσα στα ερείπια μεγαλοπρεπούς μητροπολιτικής Βασιλικής. Το 1965, ο δασώδης χώρος πάνω από τον ναό ανεσκάφη από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικ. Μουτσόπουλο.

Στο διακονικό, δηλαδή σε τμήμα του ιερού βήματος και σε χώρο συνηθισμένο για ιερά λείψανα, βρέθηκε τάφος, ο οποίος, όπως και ο ναός, είχε κατασκευαστεί από Έλληνες τεχνίτες, ίσως τους Λαρισαίους αιχμαλώτους.

Τα λείψανα είχαν συγκεκριμένη θέση στο εσωτερικό του τάφου. Έτσι, ο Άγιος δεν είχε ταφεί εκεί νεκρός, αλλά είχε τοποθετηθεί λάρνακα οστών.

Κατά τους ιστορικούς, ο ναός και ο τάφος κοσμούνταν από πλήθος αφιερωμάτων, με χρυσό και πολύτιμους λίθους. Ήταν η Μητρόπολη της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος, στοιχείο που δικαιώνει την ταύτιση του ναού που βρέθηκε με εκείνον που παρασκευάστηκε από τον Σαμουήλ το 986-990, αποκλειστικά για το ιερό λείψανο.

Στον ίδιο ναό βρέθηκαν και ο σκελετός του τσάρου Σαμουήλ, νομίσματα, αφιερώματα, ένα σφαιρικό κομβίο από τα άμφια του Αγίου και πολύτιμοι λίθοι, προφανώς από το εγκόλπιο.

Ο Ν. Μουτσόπουλος παρέλαβε τα ιερά λείψανα και τα μετέφερε στη Θεσσαλονίκη, παραδίδοντάς τα για φύλαξη στην Ιερά Μονή Βλατάδων. Παράλληλα, έστειλε σε 45 Ινστιτούτα του εξωτερικού μικρό τεμάχιο του λειψάνου και χώματος για διερεύνηση.

Οι τρεις απαντήσεις που έλαβε συμφωνούσαν ότι τα λείψανα είχαν εναποτεθεί πριν από περίπου 1000 χρόνια, το 980-986, χρονολογία που συνέπιπτε με τη λεηλασία της Λάρισας και την αρπαγή των ιερών λειψάνων.

Η επιστροφή στη λαρισαϊκή γη

Αργότερα, για μεγαλύτερη ασφάλεια, τα λείψανα μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή Ορμύλιας Χαλκιδικής, όπου παρέμειναν για αρκετά χρόνια.

Στη συνέχεια, με ενέργειες του μακαριστού Μητροπολίτη Λαρίσης Σεραφείμ κατά την περίοδο 1974-1989, τα ιερά λείψανα παρέλαβε ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Παντελεήμων ο Β΄. Εκείνος τέλεσε πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης και τα λείψανα του πολιούχου Αγίου τέθηκαν σε προσκύνημα.

Σύμφωνα με το συναξάρι των δύο Αγίων, του Αγίου Αχιλλίου και του Αγίου Δημητρίου, είχαν συναντηθεί στα Τέμπη έφιπποι και παραπονέθηκαν για την έκλυση των ηθών της εποχής εκείνης.

Το απόγευμα της 14 Μαΐου 1981, με ελικόπτερο του Στρατού, τα λείψανα του Αγίου επανακομίστηκαν στη λαρισαϊκή γη.

Στον χώρο του σταδίου τα υποδέχθηκαν ο μακαριότατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Σεραφείμ, πολλοί Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος, όλο το ιερατείο της Μητροπόλεως, πλήθος Λαρισαίων και Θεσσαλών προσκυνητών, καθώς και οι τοπικές αρχές.

Από τότε, τα λείψανα του θαυματουργού Αγίου Αχιλλίου βρίσκονται στον ομώνυμο Μητροπολιτικό Ναό της Λάρισας και η μνήμη του γιορτάζεται με τη μεγαλύτερη επισημότητα κάθε χρόνο στις 15 Μαΐου.