Ο ιστορικός χώρος του Ε.Ε.Σ. Λάρισας, από την πλευρά της οδού Ερυθρού Σταυρού,
γωνία με Σβαρτς, σε μεταγενέστερη φωτογραφία του Ιουλίου 2020.

 

Ένα «πνεύμα» ξεπήδησε μέσα από τα χαλάσματα. Εκεί, στη γωνίτσα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας, Ερυθρού Σταυρού και Σβαρτς. Μια αποκομμένη, ουσιαστικά, πλευρά του νοσηλευτικού ιδρύματος. Δεν ήταν, βέβαια, το «πνεύμα» του πρώην φαρμακείου του νοσοκομείου, όπως ανέφεραν οι σύγχρονοι, την ημέρα της κατεδάφισής του. Ήταν κάτι άλλο, που το θυμόντουσαν και το ένιωθαν ελάχιστοι παλιότεροι. Ήταν το «πνεύμα» του Ερυθρού Σταυρού Λάρισας. Σ΄ εκείνα τα παλιά κτίσματα ανδρώθηκε. Στη «λαβωμένη» από τον πόλεμο και τους σεισμούς μεταπολεμική Λάρισα.

Γραφεία, υπηρεσία αιμοδοσίας, αίθουσα διδασκαλίας αδελφών νοσοκόμων και ξενώνας των αδελφών. Όλο το έργο του Ερυθρού Σταυρού, όπως το γνωρίζαμε κατά την «κλασική εποχή» του. Εκεί, λοιπόν, υπήρχε το «περίπτερο του Ε.Ε.Σ.», σύμφωνα με δημοσίευμα της «Ε» για τα εγκαίνιά του, τα οποία έγιναν την Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 1950. Εκείνη την ημέρα ανακοινώθηκε από τον πρόεδρο του Κεντρικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Κωνσταντίνο Γεωργακόπουλο [1], ότι μετατέθηκε στη Λάρισα από τα Τρίκαλα η βάση Θεσσαλίας του Ε.Ε.Σ. Πολύς κόσμος πέρασε από κει, όλη η «παλιά Λάρισα». Ήταν σημείο αναφοράς για την πόλη. Γι’ αυτό και το Τμήμα του Ε.Ε.Σ. Λάρισας, αρχές της δεκαετίας του 1960, έκανε πρόταση στο Δημοτικό Συμβούλιο να μετονομαστεί η οδός Σβαρτς σε Ερυθρού Σταυρού, όπως και έγινε. Στις 8 Μαΐου 1962 [2] το Δημοτικό Συμβούλιο το αποφάσισε, ομοφώνως. Η οδός ονομάστηκε Ερυθρού Σταυρού, όπως συνεχίζει μέχρι σήμερα και οδός Σβαρτς ονομάστηκε το στενάκι στη δυτική πλευρά του νοσοκομείου, κάθετο στην οδό Γεωργιάδου. Αλλά και η σημερινή πλατεία Άννας Φρανκ, δίπλα στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, για χρόνια ήταν η πλατεία «Ερυθρού Σταυρού» , όπως την ήξεραν όλοι. Ένδειξη της επίδρασης του Ερυθρού Σταυρού στον κοινωνικό περίγυρο και της αναγνώρισης του έργου του. Από την πλευρά της οδού Ερυθρού Σταυρού υπήρχε μικρή πόρτα και σκάλα, που οδηγούσε τους πολίτες στις πολύτιμες υπηρεσίες του τμήματος. Αργότερα, όταν το οίκημα άλλαξε χρήση, καταργήθηκε η είσοδος και η σκάλα και για λόγους καλύτερου ελέγχου των προσβάσεων του νοσηλευτικού ιδρύματος.

 

Το ρεπορτάζ της «Ε» την Τρίτη 12 Δεκεμβρίου 1950

 

Τα εγκαίνια των εγκαταστάσεων του τοπικού τμήματος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού έγιναν με λαμπρότητα, παρουσία και του υπουργού Μεταφορών, Νικολάου Έξαρχου [3], από τα Τρίκαλα. Μάλιστα, ο πρόεδρος του Ε.Ε.Σ. Κων. Γεωργακόπουλος απένειμε το αργυρό μετάλλιο του Ε.Ε.Σ. στο Τμήμα Λάρισας και επίσης στον πρόεδρο του τμήματος, Μιχ. Σάπκα (πρώην δήμαρχο Λάρισας), και τον αντιπρόεδρο, Βασ. Παπαδημητρίου. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της «Ε» την Τρίτη 12 Δεκεμβρίου 1950 παρόντες ήταν επίσης: Οι βουλευτές Χατζηγιάννης, Παπαθανασιάδης και Κακαγιάννης, ο νομάρχης Παπαδάκος, ο αντιπρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου του Ε.Ε.Σ. Αριστοτέλης Βαλαωρίτης [4], ο ανώτερος διοικητής χωροφυλακής Σταθουλόπουλος , πλήθος επιστημόνων και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών. Στο ρεπορτάζ αναφέρονται και τα εξής: «{…} Ετελέσθησαν τα εγκαίνια του παρά το Δημοτικόν Νοσοκομείον ανεγερθέντος περιπτέρου του Ε.Ε.Σ., φροντίδις και αναλώμασι του τοπικού τμήματος. Τον αγιασμόν επετέλεσε ο πανοσιολογιότατος αρχιμανδρίτης κ. Δωρόθεος Βασιλάς, μετ’ αυτόν δε ο πρόεδρος του τοπικού τμήματος κ. Μιχ. Σάπκας έκαμε σύντομον ανάλυσιν του έργου του Ερυθρού Σταυρού και απολογισμόν της δράσεως του τοπικού τμήματος, από της συστάσεώς του, τονίσας ιδιαιτέρως τα πολυτίμους υπηρεσίας τα οποίας προσέφερε κατά τον πόλεμον, την κατοχήν και μετά την απελευθέρωσιν. Εξήρε την αυτοθυσίαν των Λαρισαίων εθελοντριών αδελφών και των ανδρών, οίτινες ανιδιοτελώς προσέφεραν και εξακολουθούν να προσφέρουν τας υπηρεσίας των. Ωμίλησε κατόπιν ο πρέοδρος του Ε.Ε.Σ. κ. Γεωργακόπουλος απευθύνας θερμούς επαίνους προς την διοίκησιν του τοπικού τμήματος του Ε.Ε.Σ. και εξήγησεν τους λόγους, διά τους οποίους μετετέθη η βάσις Θεσσαλίας από τα Τρίκαλα εις την πόλιν μας. Η Λάρισα, είπε, αποτελεί σπουδαιότατον συγκοινωνιακόν κόμβον της Κεντρικής Ελλάδος και αποτελεί την πρωτεύουσαν της Θεσσαλίας. Το Κ. Σ. εκτιμήσαν αφ’ ενός την δράσιν του τοπικού τμήματος του Ε.Ε.Σ. και την προνομιακήν γεωγραφικήν θέσιν της Λαρίσης, μετέφερεν την έδραν της βάσεως και ανέθεσεν την διεύθυνσίν της εις τον πρώην δήμαρχον κ. Στ. Αστεριάδην με την βεβαιότητα ότι ούτος θα εκπληρώση ευόρκως τα ανατεθέντα αυτώ καθήκοντα […] Την μεσημβρίαν οι εξ Αθηνών επίσημοι παρεκάθησαν εις γεύμα παρατεθέν προς τιμήν των υπό του κ. Σάπκα, εις την οικίαν του».

Η κατεδάφιση ολοκληρώθηκε και σ’ εκείνη τη «γωνίτσα» θα αναγερθεί ένα σύγχρονο νοσοκομείο 115 κλινών, που τόσο ανάγκη το έχει όλη η περιοχή. Πάνω στο «πνεύμα» του Ε.Ε.Σ. Λάρισας…

______________________________________________________

[1]. Ο Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος ήταν πολιτικός, νομικός και στρατιωτικός. Σημαντικότερο αξίωμα που κατείχε ήταν η προεδρία του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, την οποία ανέλαβε το 1948 και διατήρησε μέχρι τον θάνατό του το 1973. Επίσης, υπηρέτησε ως πρωθυπουργός της υπηρεσιακής κυβέρνησης της Ελλάδας το 1958. Προτομή του βρίσκεται στο Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Αθηνών Κοργιαλένιο – Μπενάκειο Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (Επισκόπηση AI της Google).

[2]. «Ελευθερία», 9 Μαΐου 1962.

[3]. Ο Νικόλαος Έξαρχος (1897 – 1976) γεννήθηκε στα Τρίκαλα και ήταν γιος του Αχιλλέα Έξαρχου. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη Γαλλία. Εξελέγη πρώτη φορά, με την υποστήριξη του Λαϊκού Κόμματος βουλευτής Τρικάλων στις εκλογές του 1935 και επανεξελέγη σε αυτές του 1946 (Δημοκρατικόν Σοσιαλιστικόν Κόμμα), του 1950 (Κόμμα Γεωργίου Παπανδρέου), του 1952, του 1956 (Περιφέρεια Καρδίτσης – Τρικάλων), του 1956, του 1961 (Ένωσις Κέντρου), του 1963 (Ένωσις Κέντρου) και του 1964 (Ένωσις Κέντρου). Είχε διατελέσει υπουργός Μεταφορών στις κυβερνήσεις Σοφοκλή Βενιζέλου (Αυγούστου, Σεπτεμβρίου, Νοεμβρίου 1950), υπουργός Βορείου Ελλάδος στην κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου (1963), υφυπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Παπανδρέου (1964). Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Θεσσαλών. Απεβίωσε στις 12 Μαρτίου 1976 (Βικιπαίδεια).

[4]. Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1892-1960), εγγονός του Επτανήσιου ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, γιος του Ιωάννη Α. Βαλαωρίτη και της Ζωής. Έλαβε μέρος ως εθελοντής στους Βαλκανικούς Πολέμους και το 1926 εξελέγη βουλευτής της Περιφέρειας Λευκάδας-Άρτας-Πρέβεζας με το κόμμα των Ελευθεροφρόνων του Ι. Μεταξά, ενώ απέτυχε στις εκλογές του 1928. Από τις 30 Νοεμβρίου 1935 μέχρι τις 4 Αυγούστου 1936 διετέλεσε υφυπουργός Οικονομικών των κυβερνήσεων Κ. Δεμερτζή και Ι. Μεταξά. Συμμετείχε σε Διοικητικά Συμβούλια διαφόρων σημαντικών φορέων. Έλαβε μέρος σε πολλούς διεθνείς οπλομαχητικούς αγώνες ως μέλος της ελληνικής ομάδας. (Οι πληροφορίες προέρχονται από το Μέγα Ελληνικόν Βιογραφικόν Λεξικόν του Βοβολίνη και από χειρόγραφο σημείωμα του ιδίου που βρίσκεται στο αρχείο του. Όλα τα στοιχεία ελήφθησαν από το αρχείο της οικογένειας Βαλαωρίτη-Ευρετήριο, Επιμέλεια Χριστίνα Βάρδα – Σοφία Μπόρα. Το αρχείο βρίσκεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα, 1999).