Πέμπτη 22 Αυγούστου 2024

  Θησέας: Ο ήρωας που ένωσε τις πόλεις της Αττικής σε μία, δίνοντας τους το όνομα «αι Αθήναι», προς τιμήν της Θεάς Αθηνάς


Στο σημερινό μας μυθαγωγικό και μυσταγωγικό ταξίδι, θα εξετάσουμε τους άθλους του Θησέα, του κατεξοχήν ήρωα της Αθήνας, ο οποίος ένωσε τις πόλεις της Αττικής σε μία, δίνοντας τους το όνομα «αι Αθήναι», προς τιμήν της Θεάς Αθηνάς.

Η εξιστόρηση μας δεν θα περιοριστεί στην αφήγηση των γνωστών λίγο – πολύ άθλων του Θησέα, αλλά θα επιχειρήσουμε αντίθετα, να ανιχνεύσουμε τα αλληγορικά και αρχετυπικά μηνύματα, που εμπεριέχονται στον πυρήνα τους. Όπως είναι γνωστό, πίσω από όλους τους μύθους, υπάρχουν διαχρονικά παγκόσμια επαναλαμβανόμενα αρχετυπικά μοτίβα, τα οποία χρησιμοποιούν ως όχημα τους τα σύμβολα, καθώς η δύναμη της εικόνας, και των συμβόλων είναι ισχυρότερη του λόγου (κάτι που ισχύει έως σήμερα).

Θα πρέπει να αναφέρουμε εν τάχει, πως οι μυθολογικές αλληγορικές αναφορές είναι δυνατόν να ερμηνευθούν βάση ενός τετραπλού ερμηνευτικού σχήματος, το οποίο περιλαμβάνει τον ιστορικό, τον ηθικό, τον αλληγορικό, και τέλος, τον διαισθητικό ή ενορατικό τύπο ερμηνείας ενός συμβόλου. Για τις δύο τελευταίους τύπους ερμηνείας χρειάζεται μακρά μελέτη, ώστε να «συντονιστεί», και να μάθει να λειτουργεί με αντίστοιχο τρόπο το πνεύμα προς αυτές.

Ας δούμε σε αυτό το σημείο τη μέθοδο που αναφέρει πως χρησιμοποιούσε ο Πλωτίνος, για την κατανόηση του νοήματος των συμβόλων, τα οποία αποτελούν βασικά εργαλεία στην αποκρυπτογράφηση των μυθολογικών αναφορών.

Πριν εξετάσουμε τους άθλους του Θησέα, θα πρέπει να αναφέρουμε πως σε όλους τους πολιτισμούς, υπάρχουν στάδια – μυητικές δοκιμασίες, τις οποίες οι ήρωες οφείλουν να ξεπεράσουν τόσο για να λυτρωθούν οι ίδιοι, όσο και η κοινωνία στην οποία είναι ενταγμένοι. Το αρχέτυπο του ήρωα ξεκινά πάντα με την αρχική αναζήτηση, συνεχίζει με το κάλεσμα στην περιπέτεια, τις δοκιμασίες-άθλους, έως τη στιγμή νίκης, της επιστροφής, και της τελικής καταλυτικής μεταμόρφωσης τους.

Μέσα από αυτή την διαδικασία, αναδύεται εντέχνως, η διαχρονική ισχύ των μυθικών ηρώων, τους οποίους συναντάμε έως και σήμερα στην σύγχρονη μυθοπλασία. Κινηματογραφικές επιτυχίες όπως ο πόλεμος των άστρων, το Matrix, το Avatar, ο Harry Potter, και τόσες άλλες, ακολουθούν τα κλασσικά αυτά αρχετυπικά μυθολογικά μοτίβα.

Για τους αρχαίους Έλληνες, οι ήρωες σηματοδοτούσαν την ικανότητα «υπέρβασης» και «εξύψωσης του ανθρώπου», καθώς ως «ημίθεοι» αποτελούσαν τον σύνδεσμο ανάμεσα στους Θεούς και τους ανθρώπους. Ήταν οι λίγοι, οι «εκλεκτοί», οι οποίοι ακολουθούσαν την δύσκολη «ατραπό».

Μία «ατραπό», η οποία προϋπόθετε να υπερβούν τα ανθρώπινα. Ήταν αυτοί που «αναλάμβαναν» να θυσιαστούν για το κοινωνικό σύνολο, ώστε να ευημερεί η κοινωνία. Θυσίαζαν το «εγώ», για το «εμείς», παρότι και αυτοί ήταν αναγκαστικά υποταγμένοι στο πεπρωμένο και στα «τερτίπια» των Θεών. Μέσα από τους άθλους και την τραγικότητα της πορείας τους, υπήρξαν οι «λυτρωτές» της ανθρωπότητας.

Μέσα από τις «συμβολικές» δοκιμασίες που έπρεπε να ξεπεράσουν, έβγαιναν τελικά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θριαμβευτές, αφήνοντας παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, την προσωπική θυσία, την λαχτάρα του θνητού ανθρώπου για αθανασία, την αναζήτηση της Θεϊκής μας υπόστασης, την αναζήτηση εν τέλη του αληθινού προορισμού της ψυχής.

«Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις», έλεγε ο Αντισθένης. Ήρωας είναι, και θα έπρεπε να είναι, ο κάθε ένας από εμάς. Στην Ελληνική γλώσσα, η λέξη γενέθλια, σηματοδοτεί ακριβώς τις δυσκολίες της ζωής που καλείται να ξεπεράσει κάθε άνθρωπος κατά την διάρκεια του βίου (εκ της βίας ). Λίγο πριν, και στην αρχή του άθλου της ζωής, κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, περνά συνειδητά και ασυνείδητα από τρία αρχικά μυητικά στάδια, τα οποία ταυτίζονται με τα μυητικά στάδια του μυθικού ήρωα, τα οποία προαναφέρθηκαν παραπάνω. Την προετοιμασία /κάλεσμα για την έξοδο από την μήτρα, την μετάβαση/ προσαρμογή σε ένα νέο φυσικό περιβάλλον, και την αποδοχή στον οικογενειακό/κοινωνικό κύκλο.

Ο Όμηρος διηγήθηκε αριστοτεχνικά το ταξίδι αυτό, δια μέσω του Οδυσσέα ο οποίος πριν το ταξίδι του στην Τροία, (το οποίο συμβολίζει το ταξίδι της ψυχής) αρνιόταν πεισματικά να αφήσει την θαλπωρή του σπιτιού του στην Ιθάκη. Κατά τον ίδιο τρόπο και εμείς ως έμβρυα προτιμούμε την ασφάλεια της μητρικής μακαριότητας. Υπακούοντας όμως στην ανάγκη και στον φυσικό προορισμό μας, θα κληθούμε με τρόμο αρχικά, να αρχίσουμε το επίπονο ταξίδι της ζωής μας.

Ως ένας άλλος Οδυσσέας, κάθε ένας από εμάς, θα χρειαστεί να ξεπεράσει εμπόδια κατά την διάρκεια του βίου του. Να παλέψει με Κύκλωπες, να κολυμπήσει σαν ναυαγός σε φουρτουνιασμένες θάλασσες, να ξεπεράσει τις σειρήνες και τους λωτοφάγους.

Η ζωή είναι ωραία και αξίζει να τη ζήσουμε , όταν της δώσουμε πολύτιμο περιεχόμενο. Το ταξίδι της ζωής, που ζει ο κάθε ένας από εμάς αφορά κυρίως τη δική του ατομική ύπαρξη, για όσο η ψυχή του θα πλέει στους ωκεανούς για να κατακτήσει για ακόμα μία φορά πιο συνειδητά πλέον την Ιθάκη της. Πριν συνεχίσουμε, θα πρέπει να σημειωθεί, πως η παρούσα προσπάθεια αποσυμβολισμού, αφορά μία υποκειμενική φιλοσοφική και μυσταγωγική προσέγγιση, η οποία καταλήγει σε συμπεράσματα, αντλώντας στοιχεία, τόσο από αρχαίες πηγές, όσο και από νεώτερες ψυχαναλυτικές, και ανθρωπολογικές μελέτες. Ας αρχίσουμε όμως να ξετυλίγουμε τον μίτο του μύθου του Θησέα.

Πατέρας του Θησέα ήταν ο Αιγέας, και μητέρα του η Αίθρα, κόρη του βασιλιά της Τροιζήνας. Ο Αιγέας είχε παντρευτεί ήδη δύο φορές, αλλά δεν μπορούσε να αποκτήσει διάδοχο, για αυτό τον λόγο ζήτησε χρησμό από το Μαντείο των Δελφών. Το Μαντείο του έδωσε τον ακόλουθο δυσνόητο χρησμό:

«Μην ανοίξεις το ασκί του κρασιού σου πριν φτάσεις στην Αθήνα».

Ο Αιγέας μη κατανοώντας τον χρησμό, επισκέφθηκε τον φημισμένο για την σοφία του βασιλιά της Τροιζήνας Πιτθέα, με σκοπό να ζητήσει τη συμβουλή του. O Πιτθέας κατάλαβε πως ο Αιγέας θα αποκτούσε σύντομα ένα γιο, αλλά για να γίνει αυτό θα έπρεπε ο Αιγαίας να μεθύσει. Υποκρίθηκε όμως πως δεν μπορούσε να ερμηνεύσει τον χρησμό.

Ο Πιτθέας είχε μία κόρη σε ηλικία γάμου την Αίθρα, και θέλοντας να επωφεληθεί της ερμηνείας του χρησμού, διοργάνωσε γιορτή με άφθονο κρασί, προς τιμήν του Αιγέα. Το βράδυ βρήκε τον Αιγέας μεθυσμένο, στην ίδια κλίνη με την Αίθρα. Το επόμενο πρωί καταλαβαίνοντας τι είχε γίνει, ο Αιγαίας φεύγοντας άφησε πίσω το ξίφος του και ένα ζευγάρι σανδάλια κάτω από ένα βράχο, λέγοντας στην Αίθρα πως αν το παιδί ήταν αγόρι, όταν θα γινόταν έφηβος, θα έπρεπε να σηκώσει τον βράχο, και αφού έπαιρνε το ξίφος και τα σανδάλια, θα έπρεπε να πάει να τον βρει στην Αθήνα.

Όντως η Αίθρα έκανε ένα αγόρι τον Θησέα, ο οποίος μεγάλωσε στην Τροιζήνα. Πριν ακόμα γίνει 7 ετών, επισκέφθηκε την Τροιζήνα ο Ηρακλής. Ο Θησέας έπαιζε με άλλα παιδιά όταν είδαν τον Ηρακλή ο οποίος φόραγε την τρομερή του λεοντή. Και ενώ όλα τα παιδιά φοβήθηκαν και κρύφτηκαν, ο Θησέας νομίζοντας πως η λεοντή ήταν πραγματικό λιοντάρι, άρπαξε ένα τσεκούρι και όρμησε να το σκοτώσει ξαφνιάζοντας τον Ηρακλή, ο οποίος προέβλεψε λαμπρό και ηρωικό μέλλον στο μικρό Θησέα!!!

Όταν ο Θησέας έγινε 16 χρονών η Αίθρα τον οδήγησε στο σημείο που είχε αφήσει ο πατέρας του Αιγαίας το ξίφος και τα σαντάλια του. Ο Θησέας σήκωσε με ευκολία την μεγάλη πέτρα, και αποφάσισε να πάει στην Αθήνα για να βρει τον πατέρα του Αιγέα. Ο Παππούς του Πιτθέας και η μητέρα του Αίθρα, τον παρακαλούσαν να ταξιδέψει με πλοίο, διότι ο δρόμος ήταν εξαιρετικά επικίνδυνος και γεμάτος ληστές. Ο Θησέας όμως ήθελε να νικήσει τους ληστές και γίνει ήρωας σαν τον Ηρακλή, που τόσο θαύμαζε.

Η μεταμόρφωση του Θησέα σε ήρωα, αναδεικνύεται, μέσα από τις δοκιμασίες/ άθλους που ξεκινά, και που ουσιαστικά αφορούν τον αλληγορικό μυητικό δρόμο προς την Αθήνα. Οι πρώτοι άθλοι του είναι προπαρασκευαστικά στάδια για τους δύο σημαντικότερους τελευταίους άθλους του, που είναι η κατάβαση του στον Λαβύρινθο με σκοπό την εξουδετέρωση του Μινώταυρου, όπως και η κατάβαση του στον Άδη, και η επιστροφή του από αυτόν. Για την προπαρασκευή αυτή, τις μυητικές δηλαδή δοκιμασίες/άθλους, κατ’ αντιστοιχία των φιλοσοφικών τελετουργιών, κάνει λόγο ο Πρόκλος στο ακόλουθο απόσπασμα του («Υπόμνημα εις τον Πλάτωνος πρώτον Αλκιβιάδην» 9.2 – 9.8) :

«Όπως, στις Τελετές προηγούνται οι καθαρμοί, τα ραντίσματα και οι εξαγνισμοί, που είναι ασκήσεις των απόρρητων Μυστηριακών δρώμενων και της μετουσίας του Θείου, έτσι, και η φιλοσοφική τελετουργία αποτελεί για εκείνους που στέλνονται προς την προκαταβολική κάθαρση, και προετοιμασία της αυτογνωσίας και της αυτοφανέρωτης θέασης της ουσίας μας.».

Υπό αυτό συνεπώς το πρίσμα, θα εξετάσουμε τους άθλους του Θησέα, τόσο ως νοητικές, όσο και ψυχοσωματικές δοκιμασίες, τις οποίες καλείται να ξεπεράσει ο συνειδητοποιημένος άνθρωπος, ώστε με την ενσυνείδητη κατάδυση στον πυρήνα του «είναι» του, να επιτύχει την συμβολική θανάτωση των κατώτερων όψεων της προσωπικότητας του, και την αντίστοιχη πνευματική του αναγέννηση, σε ένα νέο συνειδησιακό επίπεδο, ώστε να καταστεί εφικτή η αυτοεπίγνωση και η αυτογνωσία.

Η φιλοσοφική αυτή πορεία και αναζήτηση, αφορά ένα είδος προετοιμασίας για ένα άνοιγμα προς μία άλλη λεπτότερη δόνηση, μία άλλη πιο διευρυμένη συνειδησιακά και πνευματικά πραγματικότητα. Η φιλοσοφική αυτή «μύηση», δεν είναι απλώς εισαγωγή σε ένα θεωρητικό σύστημα, αλλά μία ολοκληρωτική ψυχική μεταστροφή, και συν στράτευση σε έναν νέο τρόπο ζωής. Ας παρακολουθήσουμε ένα μικρό απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ Κυμάτικα το οποίο θα μας εισαγάγει σε μία διαφορετική οπτική των πραγμάτων…

Οι άθλοι

Οι άθλοι του Θησέα είναι εννέα, όσες ήταν και οι ημέρες που διαρκούσαν οι μυητικές τελετές στα αρχαία μυστήρια, κατ΄ αντιστοιχία ίσως των εννέα μηνών της κυήσεως.

Ο Αιγαίας όπως προαναφέρθηκε είχε κρύψει τα σανδάλια του και το ξίφος του κάτω από μία ασήκωτη πέτρα. Αρχικά ο νεαρός Θησέας δεν γνώριζε πως είναι βασιλικής γενιάς. Σε μία μάλιστα από τις εκδοχές ο Θησέας δεν ήταν γιος του Αιγέα, αλλά του Ποσειδώνα, συνεπώς είχε και θεϊκή γενιά.

Ο Θησέας όταν ωριμάζει ηλικιακά – πνευματικά, σηκώνει το βράχο και παίρνει τα σανδάλια, τα οποία θα του δώσουν τη δυνατότητα να βρει τον αληθινό του προορισμό. Το σανδάλι συμβολίζει την μόνωση από την ύλη, ενώ το ξίφος, είναι σύμβολο της πνευματικής διάκρισης. Είναι η στιγμή που ο ήρωας αναγνωρίζει τον πνευματικό του προορισμό, επιλέγοντας συνειδητά και επίπονα ανάμεσα σε εκείνο που εξυπηρετεί το Εγώ του αρχικά, αλλά και σε εκείνο που εξυπηρετεί το σύνολο, τον λαό της Αθήνας το βασίλειο, το οποίο θα κληρονομήσει αργότερα από τον πατέρα του. Ας εξετάσουμε τους άθλους του Θησέα ένα προς ένα.

Στον πρώτο άθλο, ο Θησέας αντιμετωπίζει τον Περιφήτη, ο οποίος ήταν γιος του Ηφαίστου. Ο Περιφήτης έστηνε καρτέρι στους περαστικούς, και τους σκότωνε με ένα μεγάλο ρόπαλο. Ο Θησέας αφού τον νίκησε, του πήρε το ρόπαλο. Το ρόπαλο όπως και σπαθί, είναι φαλλικά σύμβολα δύναμης και εξουσίας, αλλά και πνευματικής αφύπνισης . Η νίκη του Θησέα, συμβολίζει την νίκη στις εσωτερικές βίαιες παρορμήσεις, και σηματοδοτεί την πνευματική του μεταστοιχείωση.

Στον δεύτερο άθλο, αντιμετωπίζει τον Σίνι γιο του Ποσειδώνα, κυρίαρχου των Θαλασσών (του αστρικού κόσμου και κόσμου των συναισθημάτων). Ο Σίνις σκότωνε τους περαστικούς δένοντας τους σε λυγισμένες κορυφές δύο πεύκων, τις οποίες ξαφνικά άφηνε ελεύθερες, σχίζοντας έτσι τα θύματα του στα δύο. Τα δύο πεύκα θα μπορούσαν να συμβολίζουν τις δύο αντίθετες δυνάμεις που φαινομενικά δρουν στο σύμπαν, το θετικό και το αρνητικό, το καλό και το καλό, το αρσενικό και το θηλυκό κ.λπ.

Η αρχή της πολιτικότητας όπως ονομάζεται στον Ερμητισμό, αποτελεί βασικό αντιληπτικό εργαλείο στην κατανόηση και ερμηνεία του κόσμου μας, καθώς τα πάντα ορίζονται και κατανοούνται για τον ανθρώπινο μου, μόνον μέσω της σύνδεσης και σύγκρισης με το αντίθετό τους. Πίσω όμως από τις φαινομενικά αντίθετες αυτές υποστάσεις , υπάρχει μία ενοποιός δύναμη, η οποία εκφράζεται συμβολικά από το κηρύκειο του Θεού Ερμή στην Ελλάδα ή το Γιν και το Γιανγκ, στην Ανατολή. Ο Πλωτίνος (Εννεάς ΙΙ, 3, 7, 12-13) αναφέρει χαρακτηριστικά :

«Το Πάν είναι πλήρες σημείων, και σοφός είναι αυτός που συμπεραίνει το ένα πράγμα από το άλλο».

Στον τρίτο άθλο ο Θησέας σκοτώνει την γουρούνα Φαιά (σκοτεινή) κόρη τεράτων, η οποία προκαλούσε καταστροφές στην περιοχή, αλληγορώντας την νίκη στα κατώτερα πάθη, και στις υλικές εξαρτήσεις. Δεν είναι φυσικά τυχαίο, πως στα Ελευσίνια Μυστήρια θυσίαζαν προς τιμήν της Δήμητρας και της Κόρης θηλυκούς χοίρους για εξιλέωση, ούτε επίσης τυχαίο, πως η Κίρκη μεταμόρφωσε σε χοίρους του συντρόφους του Οδυσσέα, λόγω της βουλιμίας τους, και των σεξουαλικών τους ενστίκτων. Ο Αμερικανός ποιητής, Louise Glück ( «Η δύναμη της Κίρκης), βάζει τα εξής λόγια στο στόμα της Κίρκης , η οποία απευθύνεται προς τον Οδυσσέα»:

«Ποτέ δεν μεταμόρφωσα απλώς κάποιον σε γουρούνι. Κάποιοι άνθρωποι είναι γουρούνια, εγώ τους έδωσα και του γουρουνιού την όψη. Με έχει κουράσει ο δικός σου κόσμος (Οδυσσέα) που επιτρέπει σε μια μάσκα να συγκαλύπτει αυτό που υπάρχει από μέσα. Οι ναύτες σου δεν ήταν κακοί άνθρωποι, η απείθαρχη ζωή τούς το έκανε αυτό, ως γουρούνια..Με τις δικές μου και των κοριτσιών μου τις φροντίδες, γλύκαναν αμέσως. Τότε τα μάγια αντέστρεψα, την καλοσύνη μου σου έδειξα, μα και τη δύναμή μου. Είδα , ότι θα μπορούσαμε να είμαστε ευτυχισμένοι εδώ, όπως ευτυχισμένοι είναι οι άντρες και οι γυναίκες όταν οι ανάγκες τους είναι απλές.»

Στον τέταρτο άθλο ο Θησέας, αντιμετωπίζει τον Σκίρωνα, ο οποίος σε ένα στενό μονοπάτι υποχρέωνε βίαια τους περαστικούς (σημερινή Κακιά Σκάλα), να σκύψουν για να του πλύνουν τα πόδια. Όταν οι ανυποψίαστοι διαβάτες έσκυβαν, τους κλώτσαγε ώστε αυτοί να πέσουν στον γκρεμό, όπου βρισκόταν μια τεράστια σαρκοφάγα χελώνα, που τους καταβρόχθιζε.

Το μονοπάτι της νοητικής αφύπνισης είναι δύσκολο, επίπονο, χρονοβόρο, προϋποθέτει επιμονή και υπομονή, καθώς καλούμαστε να αναθεωρήσουμε, και να ξεπεράσουμε παγιωμένες νοητικές καταστάσεις, και πεποιθήσεις. Σκοπός της πνευματικής αφύπνισης είναι η γνώση του εαυτού μας, της πραγματική μας φύσης, και η αναγνώριση της θεϊκής μας υπόστασης η οποία βρίσκεται βαθειά κρυμμένη μέσα μας (χελώνα). Σοφία είναι να νικήσουμε τον εαυτό μας, ενώ άγνοια είναι να νικηθούμε από αυτόν. Σκάβε μέσα σου («Ένδον σκάπτε»), έλεγε ο Μάρκος Αυρήλιος, μέσα σου είναι η πηγή του καλού, και θα αναβλύζει πάντα αν πάντα την αναζητείς. Εάν η διαδικασία αυτή γίνει με ταπεινότητα (πλύσιμο ποδιών) και ανιδιοτέλεια, τότε ίσως καταφέρουμε να γνωρίσουμε τον πραγματικό μας εαυτό.

Η αξία της Γνώσης όμως οφείλει να μετρηθεί σύμφωνα με την χρησιμότητά της στην καθημερινή πραγματικότητα προς όφελος της κοινωνίας ολόκληρης. Εάν αυτό επιτευχθεί, τότε δεν συγχρονίζεσαι απλά με τον ανώτερο σκοπό σου, αλλά μεταβάλλεσαι εσύ ο ίδιος στο αντικείμενο της αναζήτησής σου. Όταν αφιερώνεσαι στην πνευματική και υπαρξιακή αναζήτηση, οι πράξεις σου σύντομα αρχίζουν να συγχρονίζονται αρχικά με τις πεποιθήσεις σου και έπειτα με τις ενοράσεις σου. «Η σωφροσύνη, η αδιαφορία για τα ασήμαντα και ο συνετός ζήλος για τα σπουδαία, πηγάζει μόνο απ’ την αληθινή γνώση, η οποία στηρίζεται στην αυτογνωσία», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Πλάτωνας.

Στον πέμπτο άθλο, Στην Ελευσίνα ο Θησέας νίκησε τον γιο του Ποσειδώνα Πυγμάχο Κερκύονα, ο οποίος προκαλούσε τους διαβάτες σε μάχη μέχρι θανάτου. Ο Θησέας τον σήκωσε ψηλά και τον πέταξε στο έδαφος με τόση δύναμη, που τον σκότωσε, νικώντας τον. Η νίκη επί του βάρβαρου πρωτόγονου σε ένστικτα πυγμάχου Κερκύωνα στον πέμπτο άθλο, επιτυγχάνεται με την συμβολική «ανύψωση» του από το έδαφος. Οφείλουμε να «ανυψωθούμε πνευματικά στον ανώτερο μας εαυτό», επιδιώκοντας να κατακτήσουμε την αρετή, την εσωτερική ισορροπία και αρμονία . Ο Πλωτίνος(Εννεάδες, Α 6, 7), αναφέρει σχετικά :

«Κλείσε τα μάτια σου και ξύπνα σε άλλο τρόπο θέασης, που τον έχει ο καθένας αλλά λίγοι τον χρησιμοποιούν… Ποτέ η ψυχή δεν θα αντικρίσει το ωραίο αν δεν γίνει πρώτα ωραία η ίδια. Γίνε λοιπόν πρώτα όλος θεϊκός και όλος ωραίος, αν θέλεις να φτάσεις στη θέαση του Θεού και του ωραίου…[..].. Είναι ποθητό το κάλλος ως αγαθόν, και ο πόθος προς αυτό κατατείνει, το αποκτούν όμως, μόνο οι ανερχόμενοι στην υψηλή σφαίρα, εκείνοι, οι οποίοι στρέφονται προς αυτ , και αφαιρούν τα ενδύματα που πήραν κατερχόμενοι, καθώς όπως ακριβώς οι ανερχόμενοι στα άδυτα των ναών οφείλουν να καθαρθούν, να αφαιρέσουν τα ενδύματά τους και να ανέλθουν γυμνοί, μέχρις ότου εγκαταλείποντας κατά την ανάβαση αυτή, κάθε τι ξένο προς τον θεό, δουν μέσα σε απόλυτη γνησιότητα, απλότητα και καθαρότητα το Ον εκείνο, από το οποίο εξαρτώνται τα πάντα, προς το οποίο αποβλέπουν τα πάντα, και εκ του οποίου εκπορεύεται η ύπαρξη, η ζωή και ο νους».

Στον έκτο άθλο αντιμετώπισε τον ληστή Προκρούστη, ο οποίος προσφερόταν να παράσχει φιλοξενία στους περαστικούς, αλλά τους υποχρέωνε να ξαπλώσουν σε δύο κρεβάτια που είχε. Τους ψηλούς τους έβαζε σε ένα μικρό κρεβάτι, ενώ τους κοντούς σε ένα μεγάλο. Από τους μεν ψηλούς έκοβε το εξέχον άκρο, από τους δε κοντούς τους έδενε με λουριά και τους τέντωνε, έως ότου φτάσουν στο απαιτούμενο μήκος. Και στις δύο περιπτώσεις, αφού ολοκλήρωνε τα βασανιστήρια του, τους σκότωνε και έπαιρνε τα χρήματα τους. Η προσωπική μας αλήθεια, η προσωπικότητα μας, χτίζεται συν το χρόνω από όλες τις μικρές ή μεγάλες στιγμές , τις επιλογές που κάναμε, και οι οποίες καθόρισαν και προσδιόρισαν ότι είμαστε σήμερα. Όπως υπέροχα αναφέρει ο Πλωτίνος (Εννεάδα IV 3,8.15): «Κάθε ψυχή είναι, και γίνεται, αυτό ακριβώς που βλέπει..».

Όταν καταφέρουμε να μάθουμε από τα λάθη και τις επιτυχίες μας, όταν η γνώση θα γίνει βίωμα και εμπειρία, και όχι πληροφορίες και γνώσεις τρίτων, τότε θα αποκτήσουμε την επί -γνώση, θα λειτουργούμε συνειδητά, θα μπορούμε να κρίνουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια. Η θεωρία έχει αξία μονάχα ως προετοιμασία, ο αγώνας ο κρίσιμος είναι η πράξη.

Στον έβδομο άθλο ο Θησέας αιχμαλώτισε τον ταύρο που είχε φέρει ο Ηρακλής στον Μαραθώνα ύστερα από εντολή του Μίνωα. Σύμφωνα με μία εκδοχή ταύρος αυτός ήταν εκείνος που αναδύθηκε από τη θάλασσα στην Κρήτη ως δώρο του Ποσειδώνα στον Μίνωα. Τον ταύρο τον είχε φέρει ο Ηρακλής από την Κρήτη μετά από εντολή του Ευρυσθέα. Ο Θησέας κατόρθωσε να αιχμαλωτίσει ζωντανό τον ταύρο. Τον οδήγησε στην Αθήνα δεμένο από τα κέρατα, ανέβηκε στην Ακρόπολη και εκεί τον θυσίασε στο βωμό του Δελφίνου Απόλλωνα.

Ο ταύρος που αιχμαλώτισε ο Θησέας ήταν δώρο Θεϊκό. Δώρο θεϊκό και καταλυτικό, ήταν και θεϊκός σπινθήρας της νόησης, τον οποίο έκλεψε ο Προμηθέας από τους Θεούς και χάρισε στην ανθρωπότητα. Για αυτό τον λόγο βρίσκονται μέσα μας, τόσο τα Τιτανικά, όσο και Θεϊκά στοιχεία, το πια θα υπερισχύουν, αποτελούν καθοριστική επιλογή για την εξέλιξη μας. Σε διαφορετική περίπτωση, απομακρυνόμαστε από την πραγματική μας φύση. Ο Επίκτητος (Εγχειρίδιο”Β/ε,13/ Β/η,13-14) αναφέρει σχετικά :

«Δεν είμαι αιώνιος. Άνθρωπος είμαι, μέρος του όλου, όπως η ώρα της ημέρας. Πρέπει να έρχομαι, όπως η ώρα και να φεύγω, όπως η ώρα» .

Και παρακάτω : «Παντού κουβαλάς μαζί σου έναν Θεό, ταλαίπωρε και το αγνοείς. Νομίζεις ότι μιλάω για εξωτερικό Θεό, από ασήμι και χρυσάφι; Μέσα σου τον κουβαλάς και δεν αντιλαμβάνεσαι ότι τον μολύνεις με ακάθαρτες σκέψεις και βρομερές πράξεις. Μπροστά σε άγαλμα του Θεού δεν θα τολμούσες να κάνεις τίποτε από όσα κάνεις. Αλλά μπροστά στον ίδιο τον Θεό που έχεις μέσα σου, που τα πάντα εποπτεύει και ακούει, δεν κοκκινίζεις που τα σκέφτεσαι και τα κάνεις, εσύ που αγνοείς την ίδια σου την φύση και προκαλείς την θεία οργή» .

Ο Πρόκλος ( Υπόμνημα στα Χρυσά έπη Πυθαγόρα 113r,70-71), εξηγεί:

«Το αποτέλεσμα της εσωτερικής εκπαιδεύσεως είναι για εμάς η κατάκτηση της αρετής, με την οποία ο νους ανυψώνεται και ταξιδεύει στην πηγή της ηρεμίας, και απομακρύνεται από τα σωματικά βάσανα.Γι’ αυτό, ο σκοπός της ζωής για εμάς είναι να γίνουμε θεϊκοί , και υλοποιούμε αυτόν τον σκοπό όταν η ψυχή κατακτήσει την θεικότητα μέσα στην ουσία τη,ς και δραστηριοποιηθεί σύμφωνα με τον βασικό χαρακτήρα της. Αυτό σημαίνει, εφόσον αποτελεί ένα από τα δημιουργήματα του θεού, να γίνει εκ φύσεως αθάνατη, κατέχοντας την λογική και έχοντας μια νοητική λειτουργία. Μέσω αυτών των ενεργειών θα ενταχθεί στον κόσμο της και θα επιστρέψει στην αιώνια πηγή της.»

Η κρίσιμη αυτή την καμπή αφορά την συνειδητοποίηση του σκοπού της ανθρώπινης ύπαρξης. Εκεί ακριβώς βρίσκεται το δικαίωμα να επιλέξει ο αναζητητής την ατραπό μέσω της οποίας θα πορευτεί για την πνευματική του μετάλλαξη…

Ο Θησέας φτάνει στην Αθήνα. Ο Πατέρας του Αιγέας, ήταν νυμφευμένος με τη μάγισσα Μήδεια, κόρη του βασιλιά Αιήτη της Κολχίδας. Η Μήδεια γνώριζε την ταυτότητα του Θησέα, σε αντίθεση με τον Αιγέα. Η Μήδεια προειδοποιούσε τον Αιγέα πως ο Θησέας θα ερχόταν να καταλάβει το βασίλειο του, αποφεύγοντας να του αποκαλύψει ότι ήταν ο γιος του, που είχε πια ενηλικιωθεί. Κατ’ αυτόν τον τρόπο τον έπεισε να δηλητηριάσει το Θησέα, όταν αυτός θα έφτανε στην Αθήνα.

Όντως ο Αιγέας υποδέχτηκε με τιμές το Θησέα, του οποίου τα κατορθώματα τον είχαν κάνει ήδη διάσημο στην πόλη, και διοργάνωσε προς τιμήν του συμπόσιο στο οποίο του προσέφερε ένα κρασί με δηλητήριο επηρεασμένος από τα ψέματα της Μήδειας. Κατά την τελετή της σπονδής ο Θησέας σήκωσε το σπαθί του για να κόψει ένα κομμάτι από το θυσιασμένο ζώο. Τότε ο Αιγέας αναγνώρισε το ξίφος και τα σαντάλια του, και πέταξε το δηλητήριο από τα χέρια του Θησέα, αναγνωρίζοντας πως είναι πράγματι ο γιος του.

Ως γιός του Βασιλιά πλέον, ο Θησέας θέλησε να τερματίσει το βάναυσο φόρο αίματος που πλήρωνε η πόλη κάθε εννιά χρόνια με εφτά νέους και εφτά νέες στην Μινωική Κρήτη. Η βάναυση αυτή ποινή είχε οριστεί από τον Μίνωα, διότι ο γιος του Μίνωα Ανδρόγεως, είχε πάρει μέρος σε αγώνες στα Παναθήναια επιτυγχάνοντας πολλές νίκες, προκαλώντας έτσι τον φθόνο των Αθηναίων, οι οποίοι τον σκότωσαν. Ο Μίνωας για να τιμωρήσει τους Αθηναίους κήρυξε νικηφόρο πόλεμο στην Αθήνα. Ως ποινή των Αθηναίων όρισε κάθε χρόνο εφτά νέοι Αθηναίοι και εφτά νέες Αθηναίες, να στέλνονται στην Κρήτη και να θυσιάζονται στον σαρκοφάγο Μινώταυρο. Ο Θησέας σαλπάρει για την Κρήτη για να φονεύσει τον Μινώταυρο, και να σταματήσει τον φόρο αίματος.

Στον όγδοο άθλο, φτάνοντας ο Θησέας στην Κρήτη, γνωρίζει την κόρη του Μίνωα, την Αριάδνη, η οποία τον ερωτεύεται για αυτό και του δίνει για να τον βοηθήσει, ένα κουβάρι για να το δέσει στην είσοδο του Λαβύρινθου, με την συμβουλή να το ξετυλίγει καθώς θα προχωρά. Αν νικούσε τον τρομερό Μινώταυρο, δεν είχε παρά να τυλίγει πάλι το κουβάρι περπατώντας τα πίσω, ώστε να βρει την έξοδο. Ο μίτος της Αριάδνης είναι αυτός που θα εξασφαλίσει τον δρόμο της εξόδου στον Θησέα. Η Αριάδνη όπως υποδεικνύει το όνομα της, άρια+αγνή = πολύ αγνή, είναι η ανώτερη φύση μας η οποία στέκει αρωγός, σε όλες τις ανώτερες δράσεις. Ο «Μίτος της Αριάδνης», συμβολίζει το ιερό εκείνο Θεϊκό κομμάτι της ύπαρξης μας, το οποίο βρίσκεται βαθιά μέσα στην ύπαρξη μας, και το οποίο μοιραζόμαστε με το σύμπαν. Δεν είναι ίσως τυχαίο, πως ο «μίτος» έχει κοινή ρίζα με το μιτοχόνδριο, και το D.N.A.

Ο Θησέας συμβολίζει τον συνειδητοποιημένο άνθρωπο, ο οποίος δεν φοβάται να γνωρίσει τον εαυτό του, εισέρχεται στα δαιδαλώδη βάθη της ψυχής και του νου του, φέρνοντας το φως στο σκοτάδι , φωτίζοντας ουσιαστικά τις σκοτεινές πτυχές του ασυνείδητου του. Ο Θησέας αντιπροσωπεύει την αυτεπίγνωση, τον συνειδητό ανώτερο άνθρωπο, ο οποίος θυσιάζει το «εγώ» για το «εμείς».

Η κατάβαση του Θησέα στον λαβύρινθο, και ο φόνος του Μινώταυρου, αφορά μία συμβολική «μυητική διαδικασία», μέσα από την οποία μπορεί ο άνθρωπος να βγει νικητής από τον σκοτεινό κόσμο του ανεξερεύνητου «λαβύρινθου του εγκεφάλου». O «μύθος» του λαβύρινθου συμβολίζει την κατάβαση του ανθρώπου στα βάθη της ύπαρξης του.

Σκοτώνοντας ο Θησέας τον Μινώταυρο ξεπερνώντας τα πάθη και τις φοβίες του, αντίκρισε κατάματα τον θάνατο υπό την καθοδήγηση της Αριάδνης, και τελικά αναδύθηκε μεταμορφωμένος από τον σκοτεινό και τρομερό λαβύρινθο, ως ένας πιο ολοκληρωμένος άνθρωπος. Είναι πλέον ένας ήρωας, κερδίζοντας ταυτόχρονα ένα βασίλειο, αυτό της ανώτερης φύσης του.

Εάν συσχετίσουμε τον Λαβύρινθο με το σπήλαιο του Πλάτωνα, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε πως το μήνυμα που υποκρύπτεται είναι πως ζούμε στον Λαβύρινθο της υποκειμενικής αντίληψης του προγραμματισμένου νου μας, σε ένα κόσμο φαινομένων, του «φαίνεσθε», και όχι του πραγματικού «είναι», μίας πραγματικότητας την οποία έχουν διαμορφώσει οι ατελής πέντε αισθήσεις μας.

Ο κόσμος δεν μας παρουσιάζεται πάντα όπως πραγματικά είναι, καθώς οι ψευδαισθήσεις και οι παραισθήσεις αποτελούν φαινόμενα της καθημερινής εμπειρίας: Ένα κουπί που βρίσκεται στη θάλασσα μας εμφανίζεται λυγισμένο, ενώ στην πραγματικότητα είναι ίσιο. Το χρώμα ενός αντικειμένου εμφανίζεται ως σταθερό ενώ στην πραγματικότητα αλλάζει με το φωτισμό ή τα περιβάλλοντα αντικείμενα. Ένα αστέρι που παρατηρούμε στο νυχτερινό ουρανό μπορεί να μην υπάρχει πια, αλλά στην αντίληψή μας είναι παρόν.

Αφού ο Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο, πήρε μαζί του την Αριάδνη που τον βοήθησε, αλλά περνώντας από τη Νάξο την εγκαταλείπει, εφόσον εκεί τελείται «Ιερός Γάμος» της Αριάδνης με τον Διόνυσο.

Τόσο ο Μινώταυρος όσο και όλα τα τερατόμορφα όντα στην αρχαία Ελληνική μυθολογία όπως οι Κένταυροι, η Μέδουσα, ο Πάν, η Έχιδνα, οι Ιχθυοκένταυροι, ο Οφιόταυρος, κ.λπ., συμβόλιζαν με ψυχολογικούς όρους, τις φοβίες που γεννούσε το ασυνείδητο στον αρχαίο Έλληνα, το οποίο αντιπροσώπευε την σύγκρουση ανάμεσα στις απειλητικές μορφές ενός άγνωστου και σκοτεινού κόσμου, έναντι του γνωστού και τακτοποιημένου κόσμου της λογικής και της συνείδησης. Τα πλάσματα απεικονίζονται ως τέρατα ή με μορφές που δεν υπάρχουν στην φύση, διότι στην πραγματικότητα αφορούν συνειδησιακές και συναισθηματικές καταστάσεις, τις οποίες αδυνατούμε να ελέγξουμε. Και δεν τις ελέγχουμε διότι δεν είναι ορατές.

Οι πρόγονοι μας απεικόνισαν Καλλιτεχνικά την αγωνιώδη προσπάθεια τους να τιθασεύσουν την άγνωστη και ζωώδη ανθρώπινη φύση, με τις παραστάσεις της Τιτανομαχίας, και της Κενταυρομαχίας που υπάρχουν στις μετόπες του Παρθενώνα. Ήθελαν κατ’ αυτό τον τρόπο, να συμβολίσουν την τελική υπεροχή της ηθικής και της λογικής, απέναντι στο παράλογο, και ανεξέλεγκτο συναίσθημα.

Η Κενταυρομαχία παραδείγματος χάρη , αποτυπώνεται στον Παρθενώνα ακριβώς διότι συμβολίζει την πολιτισμική ανάγκη των αρχαίων Ελλήνων να εδραιώσουν την θέση του ανθρώπου στην φύση, να ερμηνεύσουν τον κόσμο λογικά, και να καθυποτάξουν εν τέλει το άγνωστο τόσο της φύσης, όσο και της δικής τους εσωτερικής φύσης. Για να το επιτύχουν αυτό, δημιούργησαν τους ήρωες, οι οποίοι δημιούργησαν τα πρότυπα ενός πολιτισμού υπέρβασης των συλλογικών φόβων και κινδύνων, δαμάζοντας τα μυθικά αυτά ή υπερφυσικά πλάσματα.

Για αυτό τον λόγο και στο εξωτερικό τμήμα του Παρθενώνα, του ναού της σοφίας, αναδεικνύεται ο ασταμάτητος πόλεμος πνεύματος και ύλης, λογικής, και παραλόγου. Όπως ακριβώς η Παρθένα Αθηνά γεννήθηκε δίχως, μητέρα μέσα από το κεφάλι του Δία, έτσι και ο άνθρωπος που γνωρίζει ποια είναι η πραγματική του υπόσταση, έχει κατακτήσει συνεπώς το «γνώθι σαυτόν», αναγνωρίζει εντός του στο πιο ιερό του κέντρο, την πραγματική του φύση, η οποία είναι ομοούσια προς τους θεούς.

Για να κατανοήσουμε τον τρόπο αλληγορικής απεικόνισης αλλά και ερμηνείας στην αρχαία σκέψη, παραθέτω την ερμηνεία που παραθέτει ο Πλάτων (Κρατύλος περί ονομάτων), ο οποίος αναφέρει σχετικά με την αλληγορική διφυή (μισός άνθρωπος μισός τράγος), απεικόνιση του Πανός:

«ο Παν, ο υιός του Ερμού είναι διφυής (μισός άνθρωπος μισός τράγος), διότι ο λόγος το παν εκφράζει, και περιστρέφεται διαρκώς, και είναι δύο ειδών, αληθής και ψευδής. Λοιπόν, το μεν αληθές μέρος του είναι λείο, και θείο, και κατοικεί επάνω εις την κατοικίαν των θεών, το δε ψευδές μένει κάτω μεταξύ του πλήθους και είναι τραχύ και τραγοειδές (τραγικόν). Διότι εις τούτο το ζήτημα περιστρέφονται οι περισσότεροι μύθοι και τα ψεύδη, δηλαδή εις τον τραγικόν βίον. Ορθώς λοιπόν ο Παν ο οποίος μηνύει τα πάντα και πάντοτε περιπολεί, ονομάζεται αιγοβοσκός, και είναι διφυής υιός του Ερμού, εις μεν τα άνω μέρη λείος (άτριχος), εις δε τα κάτω τριχωτός και τραγοειδής.

Και είναι ο Παν ή λόγος, ή αδελφός του λόγου, αφού είναι υιός του Ερμού….…[…]……Ο Παν ερωτοτροπεί με τις Νύμφες, διότι αυτές οι Οντότητες, αναλαμβάνουν την ύφανση της ψυχής με το σώμα, κατά την ενσάρκωση, άρα αυτές συντηρούν τη Ζωή.Και ο Λόγος εκδηλώνεται και καλλιεργείται μέσα σε ένα Έλλογο Όν που Ζει στα υποσελήνια πεδία…Ο Παν κατά τον μύθο, είναι ερωτευμένος με την Αφροδίτη διότι οι ψυχές αυτές που ενσαρκώνονται και δέχονται την επίδραση του λόγου, τείνουν προς το Νοητό Κάλλος, που αντιπροσωπεύει η Θεά, εναρμονίζοντας τις περιφορές τους, κατά Τίμαιον , οι οποίες διαταράσσονται με την είσοδο της ψυχής στην ύλη. Γι’ αυτό και ο Παν παίζει την Σύριγγα, που έχει Επτά αυλούς σε συστοιχία , συμβολίζοντας την ανθρώπινη Ψυχή με τα Επτά της Κέντρα και παίζοντας Μουσική (μολπή ) την εναρμονίζει.»

Στον ένατο και τελευταίο άθλο ο Θησέας κατεβαίνει στο Άδη, μαζί με τον φίλο του Πειρίθο στον Άδη, με σκοπό την αρπαγή της Περσεφόνης. Στα ανάκτορα του κάτω κόσμου τούς σταμάτησαν οι Ερινύες οι οποίες κατ’ εντολή του Άδη τους έδεσαν σε θρόνους σκαλισμένους πάνω στον βράχο της λήθης. Η λήθη κράτησε τους δυο επίδοξους άρπαγες αιχμάλωτους βυθισμένους στη λησμονιά. Η ύβρις που είχαν διαπράξει με την εισβολή τους στον Κάτω Κόσμο, και κυρίως η πρόθεση τους να απαγάγουν την Περσεφόνη κι έτσι να διαταραχθεί η κοσμική ισορροπία, δεν μπορούσε να μείνει ατιμώρητη. Η σωτηρία ήρθε μέσω του Ηρακλή. Ο Ηρακλής συνάντησε τους δυο ήρωες όταν κατέβηκε στον Άδη με σκοπό την αιχμαλωσία του Κέρβερου. Έσωσε τον καταδικασμένο Θησέα ελευθερώνοντας τον, δεν μπόρεσε όμως να κάνει το ίδιο και για τον Πειρίθο. Ο πιστός φίλος του Θησέα είχε ήδη κατασπαραχθεί από τον Κέρβερο, τον τρικέφαλο φύλακα της πύλης του άλλου κόσμου.

Ο Θησέας στα Τάρταρα παγιδεύεται στην λήθη. Ο Πυθαγόρας έλεγε: «γνώρισε τον εαυτό σου και θα γνωρίσεις το σύμπαν και τους θεούς». Εάν δεν γνωρίσουμε τον εαυτό μας, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε και τις πραγματικές μας ανάγκες, σε αυτό το υπέροχο ταξίδι που λέγεται ζωή. Για αυτό τον λόγο και η φιλοσοφία δεν αποβλέπει σε τίποτε άλλο, παρά από την αυτογνωσία. Ένα μονοπάτι που προϋποθέτει την ενσυνείδητη βούληση να μάθουμε να αφουγκραζόμαστε, και να ακολουθούμε την πορεία του «ανώτερου μας εαυτού», αυτόν που κάποιοι ονομάζουν «ψυχή». Ο Ιεροκλής αναφέρει σχετικά (υπόμνημα στα χρυσά Έπη του Πυθαγόρα, 1.1 – 2.1) :

«Η φιλοσοφία είναι κάθαρση και τελείωση της ανθρώπινης ζωής: κάθαρση από την υλική αλογία και του θνητού σώματος, τελείωση ως ανάκτηση της κατάλληλης ευδαιμονίας, η οποία οδηγεί στην ομοίωση με το θείο»..

Συμβολικά η κατώτερη φύση του ανθρώπου είναι αυτή που πρέπει να πεθάνει, ώστε να αναγνωρίσει τη αθάνατη θεϊκή αρχή που βρίσκεται μέσα του, ώστε να έχει τότε τη δυνατότητα να ελευθερωθεί, για να δράσει, και να μετα- αλλάξει τα πάντα. Η μάχη πρέπει να δίνεται στον παρόντα χρόνο, αναζητώντας την αρμονία και την ισορροπία, ώστε να τιμούμε ισότιμα τόσο την ύλη, όσο και το πνεύμα. Για αυτό τον λόγο ο Ηρακλής με την μυϊκή δύναμη του, βοήθησε τον Θησέα να απεγκλωβιστεί από την λήθη, και τα δεσμά του θανάτου. Εάν ο άνθρωπος δεν καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στο πνεύμα και στην ύλη, στο τώρα και όχι στο επέκτεινα, μπορεί να παγιδευτεί σε έναν άλλο κόσμο, παραμελώντας το τώρα.

Αυτός που θα καταφέρει βρει την αρμονία, να εντοπίσει το «ιερό μέσα του» θα έχει κερδίσει την μάχη, θα έχει καταφέρει να ξεπεράσει τον κόσμο των σκιών και της αυταπάτης, θα έχει βγει από την σπηλιά του Πλάτωνα. Θα έχει επιτευχθεί ο στόχος της πνευματικής του ολοκλήρωσης. Όπως λέει ο Πλωτίνος :

«Μία ψυχή δεν μπορεί να δει το ωραίο αν δεν είναι ωραία αυτή η ίδια».

Χλέτσος Βασίλης, Από την σειρά ομιλιών «Αποσυμβολισμού της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας» 2018.

Πηγή: https://xletsos-basilhs.blogspot.com/2019/05/blog-post_28.html

Δευτέρα 19 Αυγούστου 2024

 ΛΑΡΙΣΑ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ, ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ...

Η Λάρισα πριν από τον πόλεμο του 1897

 
«Bridge over the Peneios at Larissa». Άποψη της γέφυρας του Πηνειού και της δυτικής πλευράς της Λάρισας. Φωτογραφία Στ. Στουρνάρα, δημοσιευμένη στο «The Illustrated London News», 1897. «Bridge over the Peneios at Larissa». Άποψη της γέφυρας του Πηνειού και της δυτικής πλευράς της Λάρισας. Φωτογραφία Στ. Στουρνάρα, δημοσιευμένη στο «The Illustrated London News», 1897.

Από τον Νίκο Παπαθεοδώρου
nikapap@hotmail.com

Η φωτογραφία που δημοσιεύεται σήμερα είναι μία από τις παλαιότερες που έχουμε εντοπίσει και αφορά απεικόνιση της Λάρισας.

Έχει δημοσιευθεί στο αγγλικό εβδομαδιαίο περιοδικό «The Illustrated London News», στο τεύχος της 24ης Απριλίου 1897, στη σελ. 567, όταν δηλαδή η περιοχή μας ζούσε τον «ατυχή» ελληνοτουρκικό πόλεμο. Η λήψη της είναι φυσικά προγενέστερη, όπως φαίνεται και από την παρουσία πολλών οικοδομημάτων στη δυτική πλευρά του Λόφου, τα οποία κρύβουν την εκκλησία του Αγ. Αχιλλίου. Φωτογράφος της είναι ο Στέφανος Στουρνάρας από τον Βόλο (υπάρχει υπογραφή του στο κάτω δεξιό τμήμα της φωτογραφίας). Η φωτογραφία φέρει τον υπότιτλο: «Bridge over the Peneios at Larissa» (Γέφυρα επί του Πηνειού στη Λάρισα).
Είναι γνωστό ότι την εποχή εκείνη η διεθνής κοινή γνώμη παρακολουθούσε τις φάσεις του «πολέμου των 33 ημερών», όπως έμεινε στην ιστορία για την ταχύτατη έκβασή του, με μεγάλο ενδιαφέρον. Εφημερίδες και περιοδικά από την Ευρώπη κυρίως, αλλά και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είχαν στείλει πολεμικούς ανταποκριτές, για να καλύψουν ειδικά τις διάφορες φάσεις του πολέμου. Μαζί τους είχαν φθάσει καλλιτέχνες σχεδιαστές και φωτογράφοι, οι οποίοι κατέγραφαν εκτός από πολεμικά στιγμιότυπα και τοπία των περιοχών όπου γίνονταν οι μάχες. Οι εικόνες αυτές εμπλούτιζαν τα κείμενα των ξένων εφημερίδων και έτσι οι αναγνώστες είχαν αμεσότερη επαφή με τα γεγονότα. Βάση όλων αυτών των απεσταλμένων, οι οποίοι κάλυπταν τις πολεμικές επιχειρήσεις από την ελληνική πλευρά, ήταν η Λάρισα, γι’ αυτό και υπάρχουν πολλές απεικονίσεις της πόλης μας από την περίοδο εκείνη. Βέβαια μαζί με τις εικόνες θα βρει κανείς στον ξένο τύπο της εποχής και πολύ ενδιαφέρουσες από κάθε άποψη περιγραφές της και ήδη σε προηγούμενα κείμενά μας αναφερθήκαμε σ’ αυτές.
Η λήψη της φωτογραφίας έγινε από την αριστερή όχθη του ποταμού, περίπου στο ύψος της σημερινής δεύτερης οδικής γέφυρας του Πηνειού, στην περιοχή της λαϊκής της Τετάρτης. Στην κάτω ζώνη της εικόνας διακρίνουμε μέσα στην κοίτη του ποταμού δύο τροχοφόρα (σούστες) με τα άλογά τους και τους οδηγούς όρθιους στο κέντρο της καρότσας. Η πρώτη αίσθηση είναι μήπως είναι βαρελάδες, δηλαδή να συλλέγουν νερό από το κέντρο της ροής του ποταμού, για τη μεταφορά του στην πόλη. Όμως η στάση των οδηγών (μάλιστα ο ένας φοράει και καπέλο)[1] και η έλλειψη βαρελιών στην καρότσα, μας οδηγεί σε απορίες για την εκεί παρουσία τους.
Στην επάνω ζώνη απλώνεται όλη η δυτική πλευρά της Λάρισας. Η αριστερή όχθη είναι κατάφυτη. Ανάμεσα στα δένδρα, ιδίως κοντά στη γέφυρα, διακρίνονται διάφορα κτίσματα, υπολείμματα του Mevlevi hane των Τούρκων. Επίσης πίσω από τα δένδρα, ψηλά στον λόφο του Φρουρίου μόλις εντοπίζεται η αμφικλινής στέγη του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Αχιλλίου[2].
Στη συνέχεια απεικονίζεται η μεγάλη λίθινη γέφυρα, ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημεία της Λάρισας την περίοδο εκείνη. Εδώ η γωνία λήψεως είναι τέτοια ώστε αποτυπώθηκαν μόνον οι τρεις από τις εννέα μεγάλες καμάρες της γέφυρας. Σε άλλα κείμενα την έχουμε περιγράψει με λεπτομέρειες. Εκείνο που μπορούμε να προσθέσουμε εδώ είναι ότι διακρίνονται οι εργασίες που έγιναν για να διαπλατυνθεί το κατάστρωμα της γέφυρας, κατασκευή η οποία είναι γνωστό ότι έγινε από Τάγμα Μηχανικού του Στρατού το 1886 υπό τον ταγματάρχη Κωνσταντίνο Σαπουντζάκη.
Πάνω και πίσω από τη γέφυρα απεικονίζεται η δυτική πλευρά του λόφου του Φρουρίου. Έχουν ήδη αρχίσει να απομακρύνονται βαθμηδόν οι παλιές κατοικίες του Τρανού Μαχαλά και να αντικαθίστανται με νέα μεγάλα κτίρια. Πολύ αχνά διακρίνεται στο βάθος το τριώροφο αρχοντικό του Γιάννη Βελλίδη και δεξιότερα το χάνι των αδελφών Σαχίνη ή Χάνι των Ηπειρομακεδόνων, το οποίο εκείνη την εποχή εξυπηρετούσε τους ταξιδιώτες οι οποίοι μετακινούνταν από την Ήπειρο προς τη Μακεδονία και αντιθέτως.
Δεξιότερα φαίνεται επίσης με δυσκολία ο πύργος του ρολογιού της πόλεως και αμέσως μετά σε πρώτο πλάνο, επάνω σε μια υπερυψωμένη περιοχή, το τζαμί του Χασάν μπέη. Το τέμενος αυτό ήταν επί τουρκοκρατίας το επίσημο, το μητροπολιτικό θα λέγαμε, της Γενή-σεχήρ (Λάρισας) και ένα από σπουδαιότερα του ελληνικού χώρου[3]. Σε αντιπαράθεση με παλαιότερη φωτογραφία του 1884 φαίνεται ότι έχει αναμορφωθεί το πρόπυλο του τζαμιού. Μετά το 1881, όταν πολλές τουρκικές οικογένειες εγκατέλειψαν τη Λάρισα, το τέμενος αυτό είχε σταματήσει να λειτουργεί και τις θρησκευτικές ανάγκες όσων μουσουλμάνων είχαν απομείνει στην πόλη εξυπηρετούσε το νέο τέμενος (Γενή τζαμί) που βρισκόταν απέναντι από την πλατεία Ανακτόρων και διατηρείται μέχρι και σήμερα και το Μπουρμαλί τζαμί, στη θέση όπου σήμερα βρίσκεται ο κινηματογράφος «Βικτώρια». Το τζαμί του Χασάν μπέη κατεδαφίσθηκε το 1908 από τη Μουσουλμανική Κοινότητα της Λάρισας και στη θέση του προπολεμικά λειτούργησε το εξοχικό κέντρο «Πευκάκια». Πριν μερικές δεκαετίες ο λοφίσκος αυτός ισοπεδώθηκε και στην θέση του υψώθηκαν, τι άλλο; πολυκατοικίες.
-----------------------
[1]. Ορισμένες λεπτομέρειες της φωτογραφίας στο δημοσιευόμενο κείμενο δεν μπορεί να διακριθούν. Είναι όμως προσιτές με μεγεθυντικό φακό ή κατά την επεξεργασία της εικόνας στον υπολογιστή.
[2] Πρόκειται για την Βασιλική του Καλλιάρχη όπως έμεινε γνωστή, επειδή το 1794, έπειτα από πολλές προσπάθειες, ο μητροπολίτης Διονύσιος ο Καλλιάρχης φρόντισε για την ταχεία ανοικοδόμησή της.
[3]. Το ονόμαζαν και πράσινο τζαμί, προφανώς από την παρουσία πράσινων κιόνων, οι οποίοι προέρχονταν από τα λατομεία πράσινου λίθου της γειτονικής Χασάμπαλης.

Πέμπτη 1 Αυγούστου 2024

 Πόλεμος Ελλήνων - Ατλάντων το 9.500 π.χ.







Τι συνέβη πραγματικά;

Η Ατλαντίδα είναι ένα μυθικό νησί που σύμφωνα με τον Πλάτωνα χρονολογείται έως το 11.500 π.Χ. όταν μέσα σε ένα ημερονύκτιο βυθίστηκε για πάντα στον Ατλαντικό ωκεανό.
Θα μπορούσε η Ατλαντίδα να θεωρηθεί ένα σημάδι που να δηλώνει ότι υπήρχε παγκόσμιος πολιτισμός πολύ πριν από τον δικό μας;
Η απάντηση είναι ασφαλώς, αν ο Πλάτωνας μας μεταφέρει ένα αληθινό γεγονός τότε σίγουρα η αναφορά στην Ατλαντίδα δείχνει την παρουσία κάποιου υπερανεπτυγμένου τεχνολογικά πολιτισμού πριν το σημερινό – δικό μας.
Ο Πλάτωνας, με την δύναμη του γραπτού λόγου του, κατορθώνει να μας μαγέψει και να μας κρατήσει για τουλάχιστον δυόμισι χιλιετηρίδες μέσα σε ένα κόσμο φαντασίας και μυστηρίου. Περιγράφει την οργάνωση της Ατλαντίδας και της Αθήνας μία εποχή πολύ αρχαιότερη από αυτή που γνωρίζουμε σήμερα ως αρχαία αφού φτάνει στο βάθος της εντέκατης περίπου χιλιετηρίδας προ Χριστού…..
Μιλάει για θεία γένη που ξέπεσαν στην Ατλαντίδα, για συμβούλιο των “θεών” και για έναν μυθικό παγκόσμιο πόλεμο που ξεσπάει ανάμεσα στην Αθηναϊκή συμμαχία και τις δυνάμεις της Ατλαντίδας.
Η Ατλαντίδα γίνεται γνωστή σε εμάς από το Κριτία που έζησε κατά τον 4 αιώνα π.Χ.
Ήταν γιος του πλούσιου Κάλλαισχρου και υπήρξε και μαθητής του Σωκράτη, του Γοργία και πολλών φιλοσόφων.
Ο Κριτίας εμφανίζεται σε δύο πολύ σημαντικά έργα του Πλάτωνα για να μας μιλήσει για τη Ατλαντίδα. Στο έργο “Κριτίας” που φέρει το όνομα του διότι είναι κεντρικός ομιλητής όπου περιγράφει αναλυτικά την οργάνωση της πόλης της Ατλαντίδας και στο έργο “Τίμαιος” παρουσιάζεται ως συνομιλητής μαζί με τον Σωκράτη και τον Τίμαιο και περιγράφει τον ηρωικό χαμό των Αθηναίων ενάντια στην Ατλαντίδα.
Να τονισθεί ότι ένα μεγάλο τμήμα από το έργο “Κριτίας” λείπει δημιουργώντας το αίσθημα ότι αφαιρέθηκε σκόπιμα.
Ο Κριτίας ήταν κατά γενική παραδοχή δύο γενιές μικρότερος από τον ιστορικό Σόλωνα ο οποίος ταξίδευε στις Αιγυπτιακές πόλεις από τις οποίες αντλούσε πληροφορίες για την Ελλάδα, όπως και για την Ατλαντίδα.
Ο Σόλων άφησε μία σπουδαία κληρονομιά στον Κριτία ο οποίος διάβαζε τα χειρόγραφα του από μικρός και ανάμεσα στην οποία βρίσκονται και όλες οι πληροφορίες που διαθέτουμε σχετικά με την Χαμένη Ατλαντίδα και τον πόλεμο της με την συμμαχία εντός των Ηράκλειων στηλών που ηγούνταν η Αθήνα.
Ο μύθος (ή πραγματική ιστορία) της Ατλαντίδας ξεκινάει λέγοντας πως ήταν εννέα χιλιάδες χρόνια πριν την εποχή τους (ο Σόλων ήταν εκεί περίπου τον πέμπτο αιώνα π.Χ.). “εκηρύχθη πόλεμος μεταξύ εκείνων οι οποίοι κατοικούν έξω από τας στήλας του Ηρακλέους και εκείνων όπου κατοικούν μέσα· το οποίον πρέπει τώρα να σας εκθέσω απ’ αρχής μέχρι τέλους.
Του μεν ενός λοιπόν μέρους έλεγον ότι έλαβε την αρχηγίαν αυτή η πόλις (δηλαδή αι Αθήναι) και διεξήγαγεν όλον τον πόλεμον μέχρι τέλους, του δε άλλου μέρους οι βασιλείς της νήσου Ατλαντίδος, η οποία νήσος είπομεν (εις τον διάλογον «Τίμαιον») ότι τα παλαιά χρόνια ήτο νήσος μεγαλυτέρα από την Λιβύαν (δηλαδή την Αφρικήν) και την Ασίαν, τώρα δε, επειδή εβυθίσθη από σεισμούς, άφησεν εκεί μίαν λάσπην και εμποδίζει πλέον να περνούν εκείνοι, οι οποίοι θέλουν να ταξειδεύσουν από την εδώθεν θάλασσαν εις την εκείθεν.” – αναφέρει ο Πλάτωνας.
Ο Κριτίας στη συνέχεια προχωράει σε περιγραφή των δύο πολιτειών δίδοντας στοιχεία τόσο για την Αθήνα όσο για την Ατλαντίδα. Περιγράφει το γενεαλογικό δέντρο των Βασιλέων απόγονων του Ποσειδώνα και προχωράει σε ανάλυση των ανακτόρων και των κατασκευών.
Προς τη μέση όμως του βιβλίου η περιγραφή αρχίζει να γίνεται περίεργη και μυστηριώδης.
Μας αναφέρει εδώ ο Κριτίας ότι η Ατλαντίδα άκμαζε και ήταν θεάρεστη και υπηρετούσε τη δικαιοσύνη όμως ξαφνικά εξέπεσε και οι άνθρωποι της Ατλαντίδας έγιναν κακοί και άδικοι.
Η Ατλαντίδα με τη πάροδο των ετών εκφυλίστηκε και οι Άτλαντες έχασαν την θεία φύση τους, ξέχασαν τις παραδόσεις τους και επικράτησε το θνητό στοιχείο σε αυτούς, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να κάνουν ασχήμιες και αντί να βαδίζουν προς την ευτυχία βάδιζαν προς την καταστροφή.
Τότε λοιπον, στην Ατλαντίδα, συνέβηκε το πολύ εντυπωσιακό σημείο της επέμβασης του ανώτατου Θεού Δία ο οποίος κάλεσε σύμφωνα με τον μύθο σε συμβούλιο τους Θεούς με σκοπό να δει πως θα τιμωρήσει το ανθρώπινο γένος που εξέπεσε….
Από το κείμενο του Τίμαιου πάντως συμπεραίνουμε ότι η Ατλαντίδα και η Αθήνα προχώρησαν σε πόλεμο όπου η Ατλαντίδα εξοντώθηκε ολοσχερώς !
Εδώ όμως προκύπτουν κάποια σημαντικά ερωτήματα λόγω του γεγονότος ότι το αρχικό κείμενο χάθηκε.
Τι ήταν αυτό που συζητήθηκε στο “συνέδριο των Θεών”;
Για ποιο λόγο προχώρησε σε πόλεμο ο λαός του Ποσειδώνος (Κρόνιοι) εναντίον του λαού της Αθηνάς (Διός);
Στον μύθο της Ατλαντίδας βλέπουμε να εξελίσσετε ένας μυστικός διαγωνισμός – πόλεμος ανάμεσα σε θνητούς και μία ολόκληρη ήπειρο να χάνεται μέσα σε ένα ημερονύκτιο.
Για κάποιο λοιπόν λόγο που δεν γνωρίζουμε η Ατλαντίδα εξορμάει ενάντια στις χώρες που είναι εντός των Ηράκλειων στηλών με σκοπό να τις υποδουλώσουν και ένας παγκόσμιος πόλεμος εξελίσσετε ανάμεσα στις δυνάμεις της Ατλαντίδας κατά των δυνάμεων τη Συμμαχίας που ηγούνται η Ελληνική Αθήνα και η Αιγυπτιακή Σάις, δύο πόλεις που είχε ιδρύσει η θεά Αθηνά σύμφωνα με το Αιγυπτιακό Ιερατείο.
Ως ύψιστο παράδειγμα Ηρωισμού και Ανδρείας η πολιτεία της Αθήνας πολεμάει με σθένος τις δυνάμεις της Ατλαντίδας ενώ συγκρατεί τους συμμάχους να μην λυγίσουν ενάντια στην χαοτική υπερδύναμη από τη Δύση. Ελευθερώνει τις υποδουλωμένες χώρες και υψώνει το ανάστημα της στην σκληροτράχηλη Ατλαντίδια αυτοκρατορία.
Ενώ λοιπόν ο πόλεμος ήταν στην κορύφωση και οι δύο δυνάμεις πολεμούσαν με όλη τους δύναμη η μία την άλλη….ξαφνικά όλα τα στρατεύματα των Αθηνών χάθηκαν από τη γη.
Η αυτοθυσία για την ελευθερία όλων από τις δυνάμεις των Ατλάντων είναι ένα σημείο που δεν ενδιαφέρει τους περισσότερους ξένους αναλυτές.
Πως όμως μπορεί να έγινε αυτό ;
Ο Πλάτων λέει :
“Μετά παρέλευσιν αρκετού χρόνου όμως έγιναν φοβεροί σεισμοί και κατακλυσμοί και εντός ενός τρομερού ημερονυκτίου ολόκληρος ο στρατός σας ετάφη εις την γην και εξαφανίσθηκε επίσης βυθισμένη εις την Θάλασσα η νήσος Ατλαντίς.”
Η παραπάνω πρόταση αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση ότι μαζί με την Ατλαντίδα χάθηκε και ο στρατός της Αθήνας.
Ποιά δύναμη όμως ήταν αρκετή για να εξοντώσει με αυτό το τρόπο τις δυνάμεις την Ατλαντίδας και της Αθήνας ;
Τελικά αν βρεθεί η Χαμένη Ατλαντίδα, αυτό δεν θα ανατρέψει την παγκόσμια ιστορία όπως την γνωρίζουμε;
Κι αν υπάρχει παρουσία κάποιας μορφής τεχνολογίας στα “αρχαιολογικά” ευρήματα, τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Σ
Τι μας κρύβουν για τους προγόνους μας;
Όπως είπαμε παραπάνω η Ατλαντίδα δεν αντιμετώπισε μόνο την Αθήνα.
Στο εσωτερικό του Νείλου λέγεται πως βρισκόταν η πόλη Σάις. Σύμφωνα με τον Κριτία στο έργο “Τίμαιος” του Πλάτωνα εκείνη η πόλη ήταν που επισκέφθηκε ο Σόλωνας για να μάθει όλα όσα γνωρίζουμε σχετικά με την Ατλαντίδα.
Η πόλη σήμερα βρίσκεται στο πλάι του δρόμου μεταξύ Basioun – Dasouk – Rasheed (Cairo) της σημερινής Αιγύπτου.
Η αρχαία πόλη Σάις ήταν η πρωτεύουσα του Sap-Meh της Κάτω Αιγύπτου ενώ σύμφωνα με τον Ηρόδοτο εκεί ήταν ο τάφος του Όσιρι.
Ο Διόδωρος αναφέρει ότι μετά τον Κατακλυσμό (που έγινε μετά την μάχη με την Ατλαντίδα) όλες οι ελληνικές πόλεις καταστράφηκαν ενώ η Σάις και οι Αιγυπτιακές πόλεις επιβίωσαν.
Ο φιλόσοφος Πλάτωνας δεν μας δίδει πληροφορίες για τον ιερέα της πόλης Σάις με τον οποίο μίλησε ο Σόλωνας σχετικά με την Ατλαντίδα.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο (46–120 μ.Χ.) στο έργο βίοι παράλληλοι (βίος του Σόλωνα) υπάρχει μία ταύτιση του ιερέα με τον γνωστό Σώγχι όπως μας λέει χαρακτηριστικά :
“Στις εκβολές του Νείλου, κοντά στις ακτές του Κάνωπου, πέρασε κάποιο καιρό μελετώντας με τον Ψένωφι της Ηλιούπολης, και τον Σώγχι, τον πιο σοφό από όλους τους ιερείς, από τον οποίον, όπως λέει ο Πλάτωνας, έμαθε την ιστορία της Ατλαντίδος και την συνέθεσε σε ένα ποίημα, με σκοπό να την γνωρίσει στους Έλληνες”.
Επίσης σύμφωνα με τον Πλούταρχο οι Έλληνες φιλόσοφοι που επισκέφθηκαν την Αίγυπτο για να συμβουλευτούν τους ιερείς ήταν ο Θαλής, ο Πυθαγόρας (διδάχθηκε από τον Χόνουφι της Ηλιούπολης), ο Πλάτωνας, ο Εύδοξος (διδάχθηκε από τον Χονούφι της Μέμφιδος) και ο Σόλωνα από τον Σώγχι τον Σαΐτη.
Η έρευνα μας σχετικά με την Ατλαντίδα δεν θα μπορούσε όμως να σταματήσει στις αρχαίες πηγές. Σύμφωνα με μελέτες που έχουν γίνει η αρχαία πόλη που βρέθηκε στα νησιά Μπαχάμες (Bahamas) πιθανολογείται ότι άνηκε στις δυνάμεις της Ατλαντίδας σύμφωνα με τον Δρ. Ray Brown.
Εκεί λοιπόν βρέθηκε μία “κρυστάλλινη σφαίρα”, ένας μυστήριος θησαυρός που αποδεδειγμένα ανήκει στον πρώην βυθισμένο πολιτισμό της γνωστής μας Ατλαντίδας.
Το 1970 αυτή η φοβερή ανακάλυψη σκεπάζεται από τον ίδιο μέχρι το 1975.
Το αντικείμενο τεράστιας αξίας γνωστό ως “Ατλάντεια Σφαίρα Κρυστάλλου” ανακαλύπτεται στο βυθό σε μία αρχαία βυθισμένη πυραμίδα στα νησιά Μπέρι στις Μπαχάμες.
Ο Ray Brown αναφέρει ότι έμεινε έκπληκτος όταν στην αποστολή κατάδυσης του μπαίνοντας σε μία βυθισμένη πυραμίδα της Ατλαντίδας παρατήρησε αρχαίους θησαυρούς που βρισκόντουσαν εκεί για αρκετές χιλιάδες χρόνια. Η φοβερότερη ανακάλυψη του στο βυθό φαίνεται να ήταν ένας κόκκινος πολύτιμος λίθος τον οποίο απέτυχε να αποσπάσει, ενώ μερικά μέτρα παρακάτω βρήκε την κρυστάλλινη σφαίρα η οποία είχε το μέγεθος μίας ανθρώπινης παλάμης.
Ο Δρ. Brown αναφέρει ότι κατά την έξοδο του από την πυραμίδα της Ατλαντίδας αισθάνθηκε ένα αόρατο σώμα να τον προειδοποιεί να μην ξαναγυρίσει.
Ήταν η “φωνή της συνείδησης” του ή κάτι πραγματικό;
Το σίγουρο είναι ότι μετά την ανακάλυψη του η βυθισμένη πυραμίδα της Ατλαντίδας ερευνήθηκε εκτεταμένα και όλα τα ευρήματα συλλέχθηκαν από τις αρχές και χάθηκαν για πάντα από τη κοινή γνώμη.
Η κρυστάλλινη σφαίρα ήταν το μοναδικό εύρημα της Ατλαντίδας που παρέμεινε στην κατοχή του μέχρι τα 89 έτη του και έπειτα η ιδιοκτησία της πέρασε στον γιό του Άρθουρ.
Η σφαίρα της Ατλαντίδας του Δρ.Μπράουν έχει κάνει το κύκλο του κόσμου από τότε ως αξιοθέατο.
Από επιστημονικής πλευράς φαίνεται πως η σφαίρα της Ατλαντίδας αλληλεπιδρά με μαγνητικά πεδία και συνδέεται με διάφορα φυσικά αλλά και μεταφυσικά φαινόμενα. Αξιοσημείωτο είναι ότι αν κοιτάξει κανείς από κοντά την κρυστάλλινη σφαίρα θα δει – όπως λένε – τρις πυραμίδες στο εσωτερικό οι οποίες ταιριάζουν κατ αναλογία με της πυραμίδες της Αιγύπτου.
Τι μυστήριο μπορεί να κρύβεται πίσω από την σφαίρα της Ατλαντίδας άραγε;
Μπορεί να αποτελέσει αρκετή απόδειξη ύπαρξης του γνωστού μύθου της Ατλαντίδας;
Όσο ο κόσμος αναρωτιόταν γύρω από αυτά ο Δρ. Brawn ισχυριζόταν ότι σύμφωνα με τις μελέτες του αρχικά υπήρχαν τέσσερις σφαίρες από τις οποίες οι δύο φαίνεται να καταστράφηκαν με τη βύθιση της Ατλαντίδας ενώ η μία παραμένει βυθισμένη κάπου μέσα στις υποθαλάσσιες πυραμίδες… το που ακριβώς παραμένει έως και σήμερα άγνωστο.
Πηγή:laptonarchives

 ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ

Ευάγγελος Αβέρωφ ο άρχοντας

 
Το αγρόκτημα Αβέρωφ, πρώην τσιφλίκι του Ιμπράμ μπέη,  σε φωτογραφία των αρχών του 20ού αι. Από το βιβλίο του Βάσου Καλογιάννη «Λεύκωμα Φωτο-ιστορικό του Δήμου Λάρισας», σελ. 49Το αγρόκτημα Αβέρωφ, πρώην τσιφλίκι του Ιμπράμ μπέη, σε φωτογραφία των αρχών του 20ού αι. Από το βιβλίο του Βάσου Καλογιάννη «Λεύκωμα Φωτο-ιστορικό του Δήμου Λάρισας», σελ. 49

Του Νικ. Αθ. Παπαθεοδώρου (nikapap@hotmail.com)

Ο γνωστός πολιτικός Ευάγγελος Αβέρωφ (1910-1990) γεννήθηκε στα Τρίκαλα και η οικογένειά του είχε πολλά κτήματα διασπαρμένα σε Θεσσαλία και Μέτσοβο.

Μάλιστα, στην πόλη μας εκτός από το γνωστό κονάκι, που το κεντρικό του κτίριο υπάρχει μέχρι σήμερα συντηρημένο, είχε και ένα υποστατικό στη μέση ενός πολύ μεγάλου κτήματος στα αριστερά της αρχής της οδού Καρδίτσας, μετά τη διασταύρωση με τη σημερινή οδό Πολυτεχνείου [1]. Λίγα χρόνια πριν πεθάνει ο Αβέρωφ, η διεύθυνση της εφημερίδας «Ελευθερία» της πόλης μας του ζήτησε να καταγράψει στο χαρτί κάποιες αναμνήσεις από τη ζωή του εδώ στη Λάρισα, άγνωστες στο ευρύ κοινό. Αυτές δημοσιεύθηκαν στο μηνιαίο περιοδικό της εφημερίδας «Θεσσαλικές Επιλογές» [2] το 1988 και έκαναν αίσθηση, ιδιαίτερα σε ανθρώπους κάποιας ηλικίας.
Το 2014 η κόρη του Τατιάνα Αβέρωφ κυκλοφόρησε βιβλίο της με τον τίτλο «Δέκα ζωές σε μία». Πρόκειται για ένα θαυμάσιο ιστορικό μυθιστόρημα της καταξιωμένης συγγραφέως, στο οποίο περιγράφει με ευρηματικό λογοτεχνικό τρόπο την άγνωστη ζωή του πατέρα της, Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα.
Στο σημερινό μας κείμενο θα αναφέρουμε και άλλα βιογραφικά στοιχεία και στιγμιότυπα από τη ζωή του, τα οποία δεν έχουν να κάνουν με την πολιτική του σταδιοδρομία, αλλά συνδέονται με την αγάπη του για την πόλη μας, όπου έζησε πολλά από τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια.
Ο πατέρας του Αναστάσιος είχε δραστηριοποιηθεί στη Λάρισα και από τα τέλη του 19ου αιώνα είχε στην κατοχή της ένα μεγάλο αγρόκτημα στις νότιες παρυφές της πόλης, το οποίο καλλιεργούσαν συστηματικά και κάθε καλοκαίρι για λίγους μήνες ολόκληρη η οικογένεια μετακόμιζε εδώ. Είχε αναμιχθεί και με την πολιτική και στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1910 εκλέχθηκε βουλευτής Λαρίσης. Οι αναμνήσεις του Ευάγγελου Αβέρωφ από τη Λάρισα είναι πάρα πολλές και κάθε λογής. Ξεκινούσαν από εκείνες των παραμυθένιων παιδικών και εφηβικών χρόνων, όταν η Λάρισα ήταν πολύ διαφορετική από τη σημερινή. Αρκεί να φανταστεί κανείς ότι προς την πλευρά που ήταν το αγρόκτημά τους η πόλη τελείωνε ουσιαστικά λίγο πιο κάτω από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, στον περίφημο πύργο-οικία του Βερύκιου [3]. Και έφθαναν σε άλλες αναμνήσεις, της ανδρικής και της ώριμης ηλικίας, συχνά πολύ σκληρές, που τις έλουζε, όμως, ένα φως πατριωτισμού και αντρειοσύνης. Ήταν Μάιος του 1941 όταν ίδρυσε μαζί με άλλους επιφανείς Λαρισαίους, με έδρα τη Λάρισα, την οργάνωση Φιλική Εταιρεία, η οποία είχε ως στόχο την καταπολέμηση των δωσίλογων που αποτελούσαν τη Λεγεώνα των Βλάχων ή Ρωμαϊκή Λεγεώνα. Η οργάνωση αυτή είχε ως σκοπό να αποτελέσει τον πυρήνα του Κουτσοβλαχικού πριγκιπάτου, το οποίο θα περιλάμβανε μεγάλα τμήματα της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Μακεδονίας. Όμως, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 28ης Απριλίου 1942 ένοπλοι Ιταλοί στρατιώτες περικύκλωσαν το κτήμα, τον συνέλαβαν μαζί με άλλους εννέα Λαρισαίους επιστήμονες και τους οδήγησαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ιταλία. Το 1943 κατόρθωσε να δραπετεύσει και παρέμεινε στην Ιταλία, επικεφαλής ελληνικής αντιστασιακής οργάνωσης.
Για το υποστατικό τους που βρισκόταν στην αρχή της οδού Καρδίτσας το θυμάμαι, γιατί κατά την παιδική μου ηλικία το επισκεπτόμουν με τον πατέρα μου την ημέρα της εορτής του παρεκκλησίου του υποστατικού, το οποίο ήταν αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία. Το παρεκκλήσι αυτό υπάρχει μέχρι και σήμερα συντηρημένο στο πάρκο του μικρού Προφήτη Ηλία. Το κτήμα τους περιβαλλόταν από ένα μεγάλο τετράγωνο περίβολο. Μέσα του δέσποζε ένα διώροφο οίκημα, με διπλές εξωτερικές σκάλες, το ποίο ήταν η προσωρινή κατοικία των ιδιοκτητών. Γύρω-γύρω, περιφερειακά στον περίβολο, υπήρχαν υπόστεγα όπου αποθηκεύονταν διαφόρων ειδών μηχανήματα και κάρα. Σε άλλα σημεία έβλεπες στάβλους με ζώα, άλογα, πρόβατα, γελάδες, κότες. Πιο κάτω αποθήκες με γεννήματα και χορτονομές. Και ανατολικά ήταν κτισμένο ένα μικρό εκκλησάκι, το οποίο ήταν αφιερωμένο επίτηδες στη μνήμη καλοκαιρινού αγίου, εδώ του Προφήτη Ηλία, για να γιορτάζει μαζί με την πόλη και η οικογένεια. Θυμάμαι πόσο ευλαβούνταν τον Άγιο και οι οικοδεσπότες και οι Λαρισαίοι. Την παραμονή καθάριζαν όλους τους χώρους μέσα στο κτήμα και το απόγευμα άνοιγαν τη μεγάλη εξώθυρα για να μπουν οι πιστοί. Πρώτοι έμπαιναν ο παπα-Θανάσης και ο παπα-Αποστόλης, οι ιερείς του Αγίου Νικολάου [4], με τον Αντώνη Μοσχίδη, τον ψάλτη, και από κοντά ακολουθούσε η κυρά-Βαγγελιώ, η νεωκόρισσα, και εμείς τα παπαδάκια που κρατούσαμε τα άμφια και τα ιερά σκεύη, απαραίτητα για τις ιερές ακολουθίες του πανηγυριού. Μας υποδέχονταν στο σπίτι ο επιστάτης, ο οποίος πρόσφερε καφέ και γλυκό του κουταλιού με ένα ποτήρι δροσερό νερό στους μεγάλους και λουκούμια, πολλά λουκούμια, σε μας τους μικρούς. Ακολουθούσε ο Εσπερινός με την παρουσία πυκνού εκκλησιάσματος, το οποίο αποτελούνταν κυρίως από γυναίκες και όταν έπαιρνε να βραδιάζει, εκείνη τη γλυκιά ώρα του καλοκαιρινού δειλινού, αφήναμε τελευταίοι το κτήμα.
Την επομένη το πρωί, ημέρα της πανήγυρης, θυμάμαι ότι γέμιζε ο χώρος από κόσμο. Ο Προφήτης Ηλίας ήταν προστάτης άγιος του Σωματείου των αμαξηλατών και των καραγωγέων και όλοι αυτοί συναθροίζονταν για να γιορτάσουν και μετά το τέλος της λειτουργίας να «σηκώσουν το ύψωμα» και να πάρουν την ευλογία του Αγίου τους. Στη συνέχεια κερνούσαν και αυτοί λουκούμια σε όλους τους πιστούς.
Μια χρονιά μεταπολεμικά, βρέθηκε στη Λάρισα και παρακολούθησε το πανηγύρι και ο Ευάγγελος Αβέρωφ. Όλοι οι Λαρισαίοι τον γνώριζαν από την πατριωτική του δράση κατά την κατοχή. Με τη συχνή παρουσία του στη Λάρισα από τα παιδικά χρόνια ακόμη, δημιούργησε γνωριμίες, απέκτησε φιλίες με ανθρώπους της πόλης και γνώριζε τα προβλήματά της. Μετά το τέλος των θρησκευτικών τελετών θυμάμαι ότι κάλεσε για καφέ στην αυλή μπροστά από το σπιτικό τους, κάτω από τη σκιά θεόρατων δέντρων και δίπλα από ένα συμπαθητικό σιντριβάνι, τις αρχές της πόλης που παρευρέθηκαν στην πανήγυρη και το προεδρείο του σωματείου που γιόρταζε, μαζί με τους ιερείς. Κοντά στους τελευταίους βρεθήκαμε και εμείς. Σε μια στιγμή παρατήρησα ότι ο Αβέρωφ πήρε κατά μέρος τον παπα-Θανάση, που τον γνώριζε και τον εκτιμούσε ιδιαίτερα, γιατί εκκλησιαζόταν συχνά στον Άγιο Νικόλαο, όταν βρισκόταν στη Λάρισα, και κάτι του είπε ιδιαιτέρως.
Το βράδυ της επόμενη ημέρας, την ώρα του φαγητού, μας αποκάλυψε ότι ο Ευάγγελος Αβέρωφ όταν τον απομόνωσε από τους άλλους, του ζήτησε ευγενικά να τον επισκεφθεί το απόγευμα στο σπιτικό τους, γιατί ήθελε να του ανακοινώσει κάτι σημαντικό. Την επόμενη ημέρα, αφού τελείωσε τον Εσπερινό, πήρε τον δρόμο προς το αγρόκτημα την ώρα που είχαν ορίσει. Οι υποτακτικοί τον οδήγησαν στη μεγάλη σάλα, όπου τον περίμενε ο Αβέρωφ με ένα ανοιχτό βιβλίο στο χέρι. Αφού κάθισαν, άρχισε να του εξομολογείται την ευλάβεια που έτρεφε προς τον Άγιο Νικόλαο [5]. Γι’ αυτό και επιθυμούσε να προσφέρει ένα σημαντικό ποσό για να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση του νέου καμπαναριού της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου [6], με την υπόσχεση, όμως, να διατηρηθεί ανωνυμία. Η γενναιοδωρία, η οποία συνοδεύτηκε με την παράκληση ανωνυμίας για τη θεάρεστη πράξη του, εντυπωσίασε τον παπα-Θανάση, ο οποίος έκλεισε τη συζήτηση λέγοντας: Πραγματικά ο Αβέρωφ είναι ένας πραγματικός άρχοντας!

-----------------------------------------
[1]. Προπολεμικά σε όλο το μήκος της οδού Πολυτεχνείου υπήρχε το ανακουφιστικό ρέμα Κουρουλντού, το οποίο μετά την οδό Καραθάνου, κατέληγε στον Πηνειό. Εκεί που τελείωνε η οδός Παπαναστασίου βρισκόταν ο δημοτικός φόρος, ένα μικρό δωμάτιο που φιλοξενούσε τον υπάλληλο του Δήμου, ο οποίος εισέπραττε τα διαπύλια τέλη των εισερχομένων στην πόλη εμπορευμάτων.
[2]. Παπαθεοδώρου Νικόλαος. Η Λάρισα και ο Ευάγγελος Αβέρωφ, εφ. «Ελευθερία», φύλλο της 28ης Σεπτεμβρίου 2016. Του ιδίου: Ιχνηλατώντας την παλιά Λάρισα-τόμ. Γ’, 2019, σελ. 163-166.
[3]. Το οικόπεδο όπου οικοδομήθηκε ο πύργος Βερύκιου ανήκε στον Αναστάσιο Αβέρωφ και αγοράστηκε από τη σύζυγο του Ανδρέα Βερύκιου, Ζωή Αλμέιδα, το 1907. Παπαθεοδώρου Νικόλαος. Η οικία-πύργος του Βερύκιου-Βελησσαρίδη, εφ. «Ελευθερία», φύλλο της 10ης Μαΐου 2017.
[4]. Το ιδιωτικό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία στο αγρόκτημα Αβέρωφ υπαγόταν στην ενορία του Αγίου Νικολάου και για κάθε ιεροτελεστία οι ιδιοκτήτες του απευθύνονταν στο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του ναού.
[5]. Είναι γνωστό ότι στο Μέτσοβο συντήρησε με δαπάνες του το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. Μάλιστα το 1973 κυκλοφόρησε σχετικό βιβλίο με τίτλο «Στο μοναστήρι του Άι Νικόλα».
[6]. Από τον καταστρεπτικό σεισμό της 1ης Μαρτίου 1941 εκτός από την εκκλησία του Αγ. Νικολάου που είχε υποστεί φθορές επιδιορθώσιμες, το παλιό καμπαναριό είχε πληγεί ανεπανόρθωτα και μεταπολεμικά κατεδαφίστηκε.