ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ

Η δάδα του 1936 στην προθήκη του Δημαρχείου Λάρισας

Πώς απετράπη «κλοπή» της Ολυμπιακής Φλόγας το ’36 στη Λάρισα

 

Η φωτογραφία από τη Λάρισα στις 13 Αυγούστου 1936 (εφημερίδα
«Μακεδονία») 

Προπαγανδίστηκε ως σύμβολο της ειρήνης, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας των λαών… Ήταν όμως; Εκ του αποτελέσματος, όχι! Η Ολυμπιακή Φλόγα, πριν 90 χρόνια, στα τέλη του Ιουλίου 1936 πέρασε κι από τη Λάρισα. Καθ’ οδόν για τη ναζιστική Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ, εργαλείο της ναζιστικής προπαγάνδας του Γκέμπελς. Η Κεντρική πλατεία Μιχ. Σάπκα φιλοξένησε το πρωτόγνωρο σχετικό τελετουργικό και υπάρχουν φωτογραφίες [1]. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που η Ολυμπιακή Φλόγα μεταφέρθηκε από την Αρχαία Ολυμπία στον χώρο των Ολυμπιακών Αγώνων, μέσω λαμπαδηδρομίας. Από τότε καθιερώθηκε και συνεχίζεται μέχρι τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην ίδια πλατεία της Λάρισας, πέντε χρόνια μετά, στις 19 Απριλίου 1941 εμφανίστηκαν με στρατιωτικές στολές, ως εισβολείς και κατακτητές οι ναζί Γερμανοί.
Η πρώτη αφή της Ολυμπιακής Φλόγας και η λαμπαδηδρομία του 1936 στην Ελλάδα έγιναν με αντιδράσεις από πλευράς ΚΚΕ, λόγω της εμφανούς χιτλερικής προπαγάνδας στα… ιδεώδη του εθνικοσοσιαλισμού. Μάλιστα, υπήρχε σχέδιο να σβηστεί η φλόγα στη Λάρισα. Το εγχείρημα δεν έγινε, επειδή η Αστυνομία εφάρμοσε το δόγμα των προληπτικών συλλήψεων και σχεδόν όλοι οι μυημένοι είχαν συλληφθεί, προκαταβολικά. Στην ιστοσελίδα της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» www.iospress.gr δημοσιεύτηκαν στις 22 Μαρτίου 2008 και τα εξής: «Ο Χρήστος Τσιντζιλώνης καταγράφει την απόφαση της Κ.Ε. της ΟΚΝΕ να μη φτάσει η Ολυμπιακή Φλόγα στη ναζιστική χιτλερική Γερμανία: «Κάλεσε όλες τις οργανώσεις της, απ’ όπου θα περνούσε η Φλόγα, να τη σβήσουν στον ελληνικό χώρο, και δήλωσε ότι η οργάνωση που θα κατάφερνε να σβήσει την Ολυμπιακή Φλόγα θα έπαιρνε ειδικό βραβείο» («ΟΚΝΕ 1922-1943», εκδ. Σύγχρονη Εποχή – Οδηγητής, Αθήνα 1989, σ. 223-4)». Στο βιβλίο περιλαμβάνεται και σχετική αφήγηση του Κώστα Λουλέ γα το πέρασμα της Φλόγας από τη Λάρισα: «Η Ολυμπιακή Φλόγα θα περνούσε και μέσα από τη Λάρισα. Γι’ αυτό, τόσο η Επιτροπή Περιοχής όσο και η Αχτίδα της ΟΚΝΕ Λάρισας κινητοποίησαν όλες τις δυνάμεις τους ώστε να σβηστεί η φλόγα. Υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις και οι δυνατότητες επιτυχίας του εγχειρήματος. Συγκροτήθηκαν τρία συνεργεία που θα δρούσαν. Η πρώτη προσπάθεια θα γινόταν έξω από το νεκροταφείο, η δεύτερη στη γέφυρα του Πηνειού και η τρίτη στη Γιάννουλη. Ο δρομέας που θα περνούσε τη Λάρισα ήταν ο τότε ποδοσφαιριστής Θανάσης Τσουρέλης. Στην κατοχή πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Ο σκοπός μας, παρά τα μέτρα που είχαμε πάρει, δεν πέτυχε, γιατί η Ασφάλεια τρεις μέρες πριν από τη μέρα που θα περνούσε η Ολυμπιακή Φλόγα έκανε προληπτικές συλλήψεις. Συνέλαβε περίπου 70-80 άτομα. Ακόμα, έπιασε και άτομα που δεν είχαν καμιά σχέση με την ΟΚΝΕ, για να τρομοκρατήσει τον κόσμο. Με το μέτρο αυτό αποδεκάτισε και αποδυνάμωσε την οργάνωσή μας κι έτσι κατάφερε να ματαιώσει τα σχέδιά μας».
Η άφιξη στη Λάρισα της Ολυμπιακής Φλόγας [2] έγινε την Πέμπτη 23 Ιουλίου, στις 8.30 περίπου το πρωί, από τα Φάρσαλα, μέσω της οδού Παναγούλη. Τελευταίος λαμπαδηδρόμος ήταν ο αθλητής Αντ. Αλαμανής, ο οποίος την παρέδωσε στον δήμαρχο Αστεριάδη, που άναψε τον βωμό στο κέντρο της πλατείας. Η φλόγα αναχώρησε μετά από δίωρο περίπου, προς Τύρναβο.
Οι δρομείς από Φάρσαλα σε Λάρισα ήταν οι εξής: Λαΐτσας Αντων., Κουτσούκος Κ., Κουτσούκης Χρ., Σούλας Αθαν., Τιμίξης Δ., Μωραϊτόπουλος Φ., Παπαγιαννακόπουλος Αθαν., Μπουκουβάλας Αθαν., Σούλας Νικ., Μαρκίδης Ι., Χαριτάκης Ι., Βιανέλλης Ιουλ., Διαμαντής Ν., Γραμμενόπουλος Σπ., Μπόκοτας Ρ., Λουΐζος Δ., Χανής Γ., Κατσίγρας Κλ., Οικονόμου Κ., Γιαταγάνας Δ., Δρίβας Ι., Κλωνής Ι., Καραμπίλιας Ν., Μαργέλλος Αναστ., Κατσικογιάννης Δ., Στεφανίδης Σ., Δημόπουλος Ελ., Οικονόμου Π., Καλαμπάκας Π., Χαρίτου Ι., Σπαθιάς Ι., Χρυσοχόου Κ., Γεωργαντζάς Α., Γλούπος Αριστοτέλης, Βαζιτάρης Παν., Γιάννακας Νικ., Τερζόγλου Ν., Πατέρας Ι., Καραγιώργος Ηρ., Λάμπρου Αθαν., Σαρίμπεης Βασ., Φιτσόπουλος Βασ., Παρασκευά Λέανδρος, Δαλθανάσης Ιωάνν. και Αλαμανής Αντών.
Από τη Λάρισα μετέφεραν τη φλόγα στον Τύρναβο οι εξής δρομείς: Κουτσοκώστας Γρ., Γουργιώτης Ιωάνν., Χαλαμούτης Θ., Ζαχαρακόπουλος Ιωαν., Αλεξόπουλος Κων., Δημητρίου Θεόδ., Αλαμανής Ορ., Ασούρας Βασ., Πέτσας Βασ., Προδρόμου Αριστ., Τσιχλάκης Αντων., Φεοφανόπουλος Γ., Τσιλίκης Κ., Λαΐτσας Δ., Παγουλάτος Π. και Ρεγκούσης Βαλεντίνος. Για τη μεταφορά της δάδας στη Λάρισα χρησιμοποιήθηκαν αθλητές, αλλά και πρόσκοποι και άλκιμοι. Η φλόγα μεταφέρθηκε από 3.331 λαμπαδηδρόμους σε μια διαδρομή 3.075 χιλιομέτρων από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας, Ουγγαρίας, Αυστρίας και Τσεχοσλοβακίας μέχρι το Βερολίνο. Το ναζιστικό καθεστώς της Γερμανίας χρησιμοποίησε την τελετή για λόγους προπαγάνδας, προκειμένου να συνδέσει τη σύγχρονη Γερμανία με την αίγλη της αρχαίας Ελλάδας. Η τελετή καταγράφηκε από τη γνωστή Γερμανίδα σκηνοθέτιδα Λένι Ρίφενσταλ για τις ανάγκες της ταινίας της «Ολύμπια». Οι αγώνες της 11ης Ολυμπιάδας διοργανώθηκαν στο Βερολίνο από την 1η Αυγούστου έως τις 16 Αυγούστου 1936 [3].
Η ολυμπιακή δάδα του 1936 σήμερα αποτελεί ακριβό συλλεκτικό αντικείμενο και η τιμή της μπορεί να φτάνει τα 4.000-5.000 ευρώ. Μία εξ αυτών κοσμεί την προθήκη με τις ολυμπιακές δάδες έξω από το γραφείο του δημάρχου Λαρισαίων. Αποτελεί δωρεά των δημοτών Ιωάννη Πατέρα και Κων. Μητσιού.

————————————
[1]. Εφημερίδα «Μακεδονία», 13 Αυγούστου 1936 (αρχείο Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων).
[2]. Εφημερίδα «Κήρυξ» Λάρισας, 24 Ιουλίου 1936 (αρχείο Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων).
[3]. Θερμές ευχαριστίες στο μέλος της Φωτοθήκης Αχιλλέα Καλτσά.