Τα σχολεία της αγραμματοσύνης

Ο Αλέξης Καλέσης γράφει για την επίδοση των μαθητών, την κρίση στην ευρωπαϊκή Παιδεία και τις ανησυχίες για το ελληνικό σχολείο

«Κάτω απ’ τον ουρανό του Παρισιού», αυτές τις περίεργες μέρες, δεν «περπατούν ερωτευμένοι», όπως θα ήθελε το εμβληματικό τραγουδάκι της Εντίθ Πιάφ, αλλά μαθητές, τα σημερινά «άγρια νιάτα» της Γαλλίας. Σηκώνουν καδρόνια, εκτοξεύουν πέτρες, βάζουν φωτιές σε κάδους και ορμάνε στους «Flics», σαν να λέμε στους δικούς μας «μπάτσους», με μια μανία που μάλλον δεν εκπλήσσει κανέναν…

Συνηθισμένος από «φωτιές» ο παρισινός ουρανός, δε δακρύζει πια από τα καπνογόνα της Αστυνομίας. Όπως δε δάκρυσε πριν μερικά χρόνια, όταν βγήκαν στους δρόμους τα «κίτρινα γιλέκα», όπως δε δακρύζει κάθε τόσο που χιλιάδες Αφρικανοί μετανάστες καίνε και σπάνε τις γειτονιές – γκέτο της γαλλικής πρωτεύουσας… Η Γαλλία των μεγάλων ιδεών, της πρωτοπορίας και των μεγάλων επαναστάσεων για μία ακόμα φορά σε αναταραχή. Ο Μακρόν στέλνει τα ΜΑΤ να τους καταστείλει, η Αριστερά του Μελανσόν, όπως κι εδώ κάποτε το ΚΚΕ, κατηγορείται πως είναι ο «λύκος» που χαίρεται στην αναμπουμπούλα των επερχόμενων εκλογών και η Λεπέν τους περιμένει στη γωνία, πιο έτοιμη από ποτέ, να πάρει στα χέρια τη χώρα της σαν ώριμο φρούτο, που είναι έτοιμο να πέσει.

Τι ζητούν οι Γάλλοι μαθητές; Κλασικά εικονογραφημένα. Διαμαρτύρονται για νέες περικοπές στον προϋπολογισμό της Παιδείας, για τους καθηγητές που λείπουν από τις αίθουσες, για τις σχολικές υποδομές που διαρκώς υποβαθμίζονται – κάτι μάς θυμίζει αυτό, ε;

Η γαλλική κυβέρνηση ωστόσο, και γενικά οι σοβαρές ηγεσίες της χώρας δε θα έδιναν και πολύ μεγάλη σημασία σε όλες αυτές τις επαναστατικές γυμναστικές, αν δε χτυπούσε μια μεγάλη «καμπάνα» για το μέλλον της γαλλικής νεολαίας, κατά συνέπεια για το μέλλον της ίδιας της Γαλλίας: είναι ο διεθνής μαθητικός διαγωνισμός PISA, που κατέδειξε για μία ακόμα χρονιά μία νέα σοβαρή οπισθοχώρηση της χώρας. Ναι, το γαλλικό σχολείο, αυτό που κάποτε ήταν διεθνώς δακτυλοδεικτούμενο για την ανωτερότητά του, υποχωρεί, όπως τόσα και τόσα άλλα ευρωπαϊκά συστήματα Εκπαίδευσης. Πλέον, η άλλοτε πρωτοπόρος γαλλική εκπαίδευση έχει εκπέσει στη θέση μιας μικρομεσαίας δύναμης στον παγκόσμιο χάρτη της παιδείας.

Η νέα αυτή χαμηλή αξιολόγηση έχει σημάνει συναγερμό στη Γαλλία. Ναι, υπάρχουν χώρες που ακόμη αντιδρούν. Στην Ελλάδα, μετά την πρώτη έκπληξη, το αποδεχθήκαμε -ε, τι να κάνουμε, έτσι έχουν τα πράγματα»- και το ρίξαμε στους βολικούς συμψηφισμούς… Ε, είναι γενικό το κακό, δε βλέπετε τι γίνεται στη Γαλλία; Συνηθισμένα, βλέπεις, τα βουνά απ’ τα χιόνια και οι Έλληνες απ’ το να τους κατατάσσουν στον πάτο της βαθμολογίας σε κάθε σοβαρό ζήτημα κρατικής οργάνωσης.

Και είναι τέτοια η «μακαριότητά» μας στην Ελλάδα, ώστε πλέον έχουν τελειώσει και οι… καταλήψεις! Το φαινόμενο της κατάληψης σχολείων, που επί δεκαετίες μάς ταλαιπώρησε, ήταν σαφέστατα αρνητικό, αλλά ταυτόχρονα απέπνεε και μια… «υγεία», όσο κι αν αυτό ακούγεται οξύμωρο. Σήμαινε ότι κάποιοι μαθητές συζητούσαν, αποφάσιζαν συλλογικά μια -έκνομη έστω- πράξη και στη συνέχεια περνούσαν στη δράση, την κατάληψη. Τα τελευταία χρόνια οι μαθητές μοιάζουν χαμένοι στην ιδιωτικότητά τους, χαμένοι στα βιντεάκια του Τικ-Τοκ και δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον για καταλήψεις κι άλλα τέτοια… κουραστικά.

Με καταλήψεις ή όχι, η αλήθεια είναι ότι η κατρακύλα της ευρωπαϊκής παιδείας στον διαγωνισμό PISA τίποτε άλλο δεν αποτυπώνει παρά τη γενική οπισθοχώρηση της Ευρώπης σε όλα τα μέτωπα. Ή μάλλον είναι η εξήγηση για την ευρωπαϊκή παρακμή. Στον αντίποδα, το γεγονός ότι πρωτεύουν στον συγκεκριμένο διαγωνισμό τα συστήματα των χωρών της ανατολικής Ασίας (Κίνα, Σιγκαπούρη και λοιπός περίγυρος) εξηγεί τη γενική πρόοδο της Άπω Ανατολής γενικότερα. Τυχαίο είναι, άραγε, πως η Ευρώπη υποχωρεί σ’ όλα τα μέτωπα όλο και πιο πολύ έναντι της Κίνας; Τυχαίο π.χ. ότι στους ευρωπαϊκούς αυτοκινητόδρομους κυκλοφορούν σήμερα όλο και πιο πολλά κινέζικα αυτοκίνητα, χτυπώντας έτσι την καρδιά της ευρωπαϊκής βιομηχανίας; Τυχαίο ότι κάθε νέα καινοτομία στη ρομποτική, στην ΑΙ, στα δίκτυα, σε ό,τι πιο σύγχρονο, κυριαρχούν οι «σχιστομάτηδες» που διαθέτουν πια στρατιές ειδικευμένων επιστημόνων που διαρκώς παράγουν, που διαρκώς καινοτομούν;

Πνιγμένη σε αγκυλώσεις του παρελθόντος και στη γραφειοκρατία, η Ευρώπη μοιάζει με κείνον τον επιβάτη που «έβλεπε τα τρένα να περνούν». Όσοι ζουν σήμερα την ελληνική σχολική πραγματικότητα μπορούν να σας βεβαιώσουν ότι το ελληνικό σχολείο που κάποτε σου «μάθαινε γράμματα» δεν υπάρχει πια. Έφυγε μακριά, πήγε… Κίνα. Η γνώση δεν είναι πια ο σκοπός του σχολείου. Προέχει η παιδοφύλαξη και η καλλιέργεια (sic!) δεξιοτήτων, στάσεων και συμπεριφορών. Το ελληνικό σχολείο στο μάθημα της Γεωγραφίας λ.χ. θα σου κάνει πλύση εγκεφάλου για την κλιματική αλλαγή, αλλά δε σου μαθαίνει πια πού πέφτει η… Κομοτηνή ή το Κιλκίς  (Κιλκίς; Τι είναι αυτό; Καμιά καινούρια μάρκα γκοφρέτας;). Θα σου διδάξει κατά κόρον τους κινδύνους του… διαδικτύου, αλλά δε θα σου μάθει Πληροφορική, ώστε αργότερα να εξελιχθούμε σε μια πρωτοπόρα τεχνολογικά κοινωνία. Στην ουσία, σε αφήνει ψηφιακά αγράμματο.

Και μέσα σ’ όλα αυτά, πελαγωμένοι από την όλη κατάσταση και την οικονομική ανασφάλεια, οι γονείς μεταθέτουν τις δικές τους ευθύνες στον δάσκαλο, στο σχολείο, ζητούν εξηγήσεις για κάθε ανεπάρκειά του και έχουν γίνει πια ιδιαίτερα επιθετικοί στη συμπεριφορά τους απέναντι στους εκπαιδευτικούς, με ολέθρια αποτελέσματα.

Θλιβερά φαινόμενα, αρνητικά φαινόμενα που δε συζητάμε παρά χαμηλόφωνα και ευκαιριακά στις παρέες μας, μη συνειδητοποιώντας πως εδώ πρόκειται για κάτι πολύ πιο σοβαρό. Για την αυριανή κοινωνία των αγραμμάτων πρόκειται, για μια υπό εκκόλαψη μάζα, έτοιμη να καταληφθεί οικονομικά και να χειραγωγηθεί από τους δυνατούς, σήμερα, στην εκπαίδευση Ασιάτες.

Ανησυχεί κανείς για όλα αυτά; Έχει σήμερα εκπαιδευτική πολιτική η χώρα; Έχει στόχο; Δυστυχώς, εδώ και χρόνια η Παιδεία είναι στον αυτόματο πιλότο. Σκέψου πως για το πολλαπλό βιβλίο κι άλλα σοβαρά ζητήματα συζητάμε εδώ και καμιά δεκαετία και… ακόμη συζητάμε, και συζητάμε και συζητάμε…

Αλλά τι να λέμε; Σε εποχές που το σχολείο θα έπρεπε να είναι το νούμερο ένα θέμα συζήτησης, στην Ελλάδα ασχολούμαστε κάνα μήνα τώρα με τις λεπτομέρειες του θανάτου του Μαζωνάκη, με τον αν ο «άθεος» Τσίπρας δικαιούται να πάει στο Άγιο Όρος και για το αν καλώς επιστρέψαμε τα… οστά του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία!

Κυρίες και κύριοι, καληνύχτα μας!

 

ΑΛΕΞΗΣ ΚΑΛΕΣΗΣ

alexiskalessis@yahoo.gr

 

Ο Πατρ. Καραντινός και το Δικαστικό Μέγαρο

Από τις διαφωνίες για τη θέση του έως τα εγκαίνια του 1972, η ιστορία του Δικαστικού Μεγάρου Λάρισας

Φωτογραφία των εγκαινίων του Δικαστικού Μεγάρου από την «Ε» της 30ής Ιουνίου 1972

 

«Τυχερή» πόλη είναι η Λάρισα. Ανάμεσα στη «φτωχή» μάζα πολλών αδιάφορων -αρχιτεκτονικά- δημοσίων κτιρίων, σίγουρα ένα ξεχωρίζει και σε πανελλήνιο επίπεδο, στο είδος του. Το Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας. Χάρη στον αρχιτέκτονα Πάτροκλο Καραντινό, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του πρώιμου μοντερνισμού στην Ελλάδα. Ο χθεσινός εορτασμός του προστάτη της Δικαιοσύνης Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη ήταν η ευκαιρία να πέσουν οι προβολείς στο εμβληματικό Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας.

Το οποίο, όπως και άλλα δημόσια έργα στη Λάρισα, πέρασε από «χίλια-μύρια» για να φτάσει η ώρα της ανέγερσης και των εγκαινίων. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Βάσου Καλογιάννη [1], με βάση τις αναμνήσεις του προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Δ. Ιατρού και του δημάρχου Δ. Χατζηγιάννη, τις πρώτες ημέρες της κατοχής, στις 7 Μαΐου 1941, εκδόθηκε διάταγμα, με το οποίο διατασσόταν η μεταφορά του Εφετείου στον Βόλο και του Πρωτοδικείου στα Φάρσαλα! Άμεσα επιτροπή φορέων συνάντησε τον κατοχικό πρωθυπουργό Γ. Τσολάκογλου στην Αθήνα και αρμόδιους υπουργούς. Το διάταγμα ανακλήθηκε τάχιστα. Παράλληλα, άλλη επιτροπή της Λάρισας κατάφερε να μεταφερθούν τα δικαστήρια από τις σκηνές των σεισμοπαθών της Κεντρικής πλατείας στο διδακτήριο του 4ου Δημοτικού. Από κει το Εφετείο στεγάστηκε στο οίκημα της γωνίας Ρούσβελτ – Παπασταύρου και μετά στο σημείο, όπου βρίσκεται σήμερα το Μέγαρο του Ταχυδρομείου, στη γωνία Παπαναστασίου – Αθ. Διάκου, πριν μετακομίσει στη σημερινή του θέση.

Το οικόπεδο της πλατείας προοριζόταν αρχικά για να ανεγερθεί το Διοικητήριο της Λάρισας. Αμέσως μετά την κατοχή και την απελευθέρωση, την πόλη άρχισε να απασχολεί το ζήτημα της ανέγερσης Διοικητηρίου. Το 1948, μετά από αλλεπάλληλες συσκέψεις, ρίχτηκε η ιδέα, να αναγερθεί το μέγαρο της Γενικής Διοικήσεως της Λάρισας, στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το Δικαστικό Μέγαρο. Η πρόταση αυτή άλλαξε τα επόμενα χρόνια και η ζυγαριά έκλεινε προς την ανέγερση Δικαστικού Μεγάρου. Στο μεταξύ, ο Δήμος Λαρίσης και φορείς της πόλης, με ψήφισμά τους στις 29 Οκτωβρίου 1960 ζητούσαν να ανεγερθεί Διοικητήριο στον συγκριμένο χώρο της Κ. πλατείας [2]. Για Δικαστικό Μέγαρο προτεινόταν το σημερινό στρατιωτικό οικόπεδο στη γωνία των οδών Παπακυριαζή και 28ης Οκτωβρίου.

Το Δημόσιο, όπως αναφέρει το σχετικό ρεπορτάζ του Β. Καλογιάννη, «με τη γραφειοκρατία του, εξακολουθούσε να κωλυσιεργή το ζήτημα, διεκδικώντας τον χώρο των δικαστηρίων, για Διοικητήριο». Κάποια στιγμή συγκροτήθηκε ευρεία σύσκεψη παραγόντων στη Νομαρχία. Εκεί, προτάθηκε να γίνει το Δικαστικό Μέγαρο στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το κτίριο της Περιφέρειας (τότε «Σπίτι του Στρατιώτου»). Ο Δημήτριος Παλιούρας, με επιστολή του προς τον πρόεδρο της Βουλής Ροδόπουλο ανέφερε μια σειρά λόγων, οι οποίοι δεν επέτρεπαν -κατά την άποψή του- να γίνουν τα Δικαστήρια στην Κ. πλατεία. Ο βασικός λόγος ήταν ότι φύσει και θέσει το Διοικητήριο έπρεπε να βρίσκεται στο κέντρο, «στον ομφαλό-βιτρίνα της θεσσαλικής πρωτευούσης».

Με επικεφαλής τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Ιατρού και τη βοήθεια του αρχιεπισκόπου Δωροθέου (πρώην μητροπολίτη Λαρίσης) οι επόμενες ενέργειες έγιναν γρήγορα. Ο Οργανισμός Διαχειρίσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας (ΟΔΕΠ), ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης του οικοπέδου, αποδέσμευσε τον χώρο, για να ανεγερθεί Δικαστικό Μέγαρο. Από το Δημόσιο το οικόπεδο παραχωρήθηκε στο Ειδικό Ταμείο Ανεγέρσεως Δικαστικού Μεγάρου Λαρίσης. Ο αρχικός σχεδιασμός έγινε από τον Οίκο Δοξιάδη, αλλά μετά το έργο ανέλαβε ο σπουδαίος αρχιτέκτονας Πάτροκλος Καραντινός (1903–1976). Εκείνος, σφράγισε με το έργο του τη δημόσια αρχιτεκτονική της χώρας, σχεδιάζοντας πολλά εμβληματικά μουσεία και δημόσια κτίρια. Το Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ορθολογικής και μοντέρνας προσέγγισής του [3]. Υπήρξε από τους αντιπροσωπευτικότερους αρχιτέκτονες της Ελληνικής Αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. Ο Καραντινός υπήρξε θερμός υποστηρικτής του προγράμματος σχολικών κτιρίων συμμετέχοντας στην ομάδα μελέτης του Υπουργείου από το 1930 ως το 1938. Ήταν επίσης ο αρχιτέκτονας στον οποίο ανατέθηκε η επιμέλεια της έκδοσης του επίσημου τόμου για τα σχολεία, ο οποίος υπήρξε το μοναδικό βιβλίο στην Ελλάδα σχετικό με την παραγωγή της νέας αρχιτεκτονικής. Χάρη στα σχολεία ο Καραντινός υπήρξε ο πιο γνωστός και δημοσιευμένος Έλληνας αρχιτέκτονας στο εξωτερικό.

Οι προκαταρκτικές ενέργειες για τη θεμελίωση του μεγάρου άρχισαν το 1963, με εδαφολογική έρευνα, από την οποία διαπιστώθηκε ότι υπήρχε υδροφόρος ορίζοντας [4]σε βάθος 10 μέτρων περίπου. Μια επίπτωση της ανέγερσης του μεγάρου ήταν το οριστικό τέλος των γραφικών ανθοπωλείων, τα οποία βρίσκονταν προς την πλευρά της οδού Κούμα. Οι πέντε ιδιοκτήτες τους ειδοποιήθηκαν εγγράφως να εγκαταλείψουν τον χώρο. Το ζήτημα ήταν και κοινωνικό και ασχολήθηκε και το Δημοτικό Συμβούλιο για το τι μέλλει γενέσθαι. Παράλληλα, στον σχεδιασμό ήταν και η διάνοιξη της σημερινής οδού Μαρίνου Αντύπα. Προς εκείνη την πλευρά του οικοπέδου υπήρχε το ζαχαροπλαστείο μικρό «Ολύμπιον».

Την Κυριακή 30 Οκτωβρίου 1966 έγινε η τελετή θεμελίωσης του Δικαστικού Μεγάρου, παρουσία του υπουργού Δικαιοσύνης Κωνσταντίνου Στεφανάκη, επί πρωθυπουργίας Στέφανου Στεφανόπουλου. Παρόντες ήταν επίσης, ο Λαρισαίος υφυπουργός Προεδρίας Κυβερνήσεως Τάκης Γεωργίου, ο υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου Παγκούτσος και οι αρχές της πόλης. Στις 29 Ιουνίου 1972 εγκαινιάστηκε το σημερινό μέγαρο, παράλληλα με τη θεμελίωση των νέων φυλακών στον δρόμο Λάρισας-Καρδίτσας.

————————————-

[1] Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 30 Ιουνίου 1972

[2]Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 11 Δεκεμβρίου 1960

[3] «ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ»

[4] Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας 11 Ιουνίου 1963