Τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία της Λάρισας
(από την Ελευθερία Λάρισας)
Στο σημερινό σημείωμα θα γίνει αναφορά στα στρατιωτικά νοσοκομεία που έχουν λειτουργήσει
στην πόλη από τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα. Αφορμή μας έδωσε η εργασία του διδάκτορα της ιστορίας Βασίλη Κ. Σπανού «Ειδήσεις για θέματα υγείας στη Λάρισα του 1898»(1).
Η Λάρισα λόγω της σπουδαίας γεωπολιτικής θέσεως την οποία κατέχει στο κέντρο μιας ευρύτερης περιοχής, ανέκαθεν υπήρξε τόπος συγκεντρώσεως μεγάλου αριθμού στρατιωτικών δυνάμεων και έδρα ανώτατων διοικητικών σχηματισμών, τόσο σε πε ριόδους ειρήνης όσο και κατά τη διάρκεια πολεμικών συγκρούσεων. Επομένως η ανάγκη όπως υποστηριχθούν υγειονομικά όλες αυτές οι τεράστιες στρατιωτικές μονάδες που εδρεύουν τακτικά στην πόλη,
καθιστούσε αναγκαία την παρουσία ενός μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου στην περιοχή. Και ενώ ιστορικά υπάρχουν κατά διαστήματα πληροφορίες για υποτυπώδεις παροχές περίθαλψης σε ομάδες του πληθυσμού της περιοχής, για αμιγή στρατιωτικά νοσηλευτήρια δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.
Οι πρώτες πληροφορίες για στρατιωτικά νοσηλευτήρια στην πόλη μας ανάγονται στον 19ο αιώνα.Υπάρχουν προφορικές και γραπτές μαρτυρίες παλιών Λαρισαίων, από τις οποίες προκύπτει ότι στο Αλκαζάρ και συγκεκριμένα στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το Κηποθέατρο, λειτουργούσε κατά τον 19ου αιώνα τουρκικό στρατιωτικό νοσοκομείο.
Επρόκειτο για ένα ψηλό διώροφο οικοδόμημα, το «Χαστανιέ»(2) όπως το αποκαλούσαν. Η κάτοψή του είχε σχήμα Γ, με τη γωνία στραμμένη προς τη γέφυρα του Πηνειού. Ο επάνω όροφος είχε πολλά και μεγάλα παράθυρα προς το ποτάμι και μπροστά του εκτείνονταν κατάφυτη αυλή. Ανάμεσα στο ιατρικό προσωπικό του τουρκικού νοσοκομείου, συγκαταλέγονταν και γνωστοί Λαρισαίοι ιατροί, όπως οι: Αναστάσιος Ζαρμάνης, Α. Αστεριάδης και Κων. Μαρκίδης, οι οποίοι μετά την απελευθέρωση διακρίθηκαν στον πολιτικό στίβο σαν δήμαρχοι ή βουλευτές.Το νοσο-
κομείο αυτό μετά την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων το 1881 εγκαταλείφθηκε.Έτσι με τον καιρό το κτίριο ερημώθηκε και τελικά κατεδαφίσθηκε(3).
Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, το Υγειονομικό Σώμα του Ελληνικού Στρατού κατέβαλε προσπάθειες για τη δημιουργία μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου στη Λάρισα, ώστε να καλύψει τις ανάγκες των πολυπληθών στρατευμάτων της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλίας. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού το 1883 άρχισαν οι σχετικές ενέργειες και στις αρχές του 1886 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του πρώτου, μετά την ένωση της Θεσσαλίας με το ελεύθερο ελληνικό κράτος, στρατιωτικού νοσοκομείου της Λάρισας. Σε εφημερίδα των Αθηνών του 1886
δημοσιεύθηκε απεικόνισή του, συνοδευόμενη από σχετικό κείμενο: «...το εξωτερικόν του εν Λαρίσση στρατιωτικού νοσοκομείου, αξιολόγου και ευπρεπούς κτιρίου, οικοδομηθέντος προ ολίγου. Εν αυτώ νοσηλεύονται πάντες οι τραυματίαι των τελευταίων συμπλοκών...»(4). Επρόκειτο για κτίριο εντυπωσιακό σε εμφάνιση και μέγεθος για τα δεδομένα της εποχής.
Σε κάτοψη είχε σχήμα Η κεφαλαίο, δηλαδή δύο επιμήκεις πτέρυγες ενώνονταν περίπου στο μέσον με μία εγκάρσια. Η αρχιτεκτονική του κτιρίου ήταν αυστηρά νεοκλασική, ρυθμός αρκετά δημοφιλής την εποχή εκείνη.
Πού βρισκόταν το κτίριο αυτό δεν είναι με βεβαιότητα γνωστό. Πιθανολογείται ότι ήταν στην περιοχή της συνοικίας Αρναούτ (Αγίου Αθανασίου), κοντά στο σημερινό στρατιωτικό νοσοκομείο. Ο Θεόδωρος Παλιούγκας πιστεύει(5) ότι βρισκόταν στη βορειοανατολική γωνία των σημερινών οδών Μανδηλαρά και Παναγούλη, περίπου εκεί όπου στεγάζεται σήμερα
η μαιευτική κλινική «Ιπποκράτης» και είχε ανεγερθεί μετά το 1870 για να στεγάσει τουρκικό σχολείο.
Όμως η φράση της εφημερίδας των Αθηνών «οικοδομηθέντος προ ολίγου» και κάποιο δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας της εποχής που αναφέρει ότι σε σεισμό που έπληξε τη Λάρισα τον Δεκέμβριο του 1891 η οροφή του νοσοκομείου κατέρρευσε και τα κεραμίδια έπεφταν σαν βροχή(6),δεν μπορεί να παραβλεφθούν. Λόγω της καταστροφής από τον σεισμό η διάρκεια ζωής του όμορφου αυτού κτιρίου υπήρξε αρκετά σύντομη.
Μετά την καταστροφή του το στρατιωτικό νοσοκομείο στεγάσθηκε σε κτίριο δίπλα από το Α’ Παρθεναγωγείο, στην οδό Ιπποκράτους, τη σημερινή Ασκληπιού, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας της εποχής, που αλίευσε και δημοσίευσε ο Γιώργος Ζιαζιάς(7), ενώ το Παρθεναγωγείο είναι γνωστό ότι λειτουργούσε στο χώρο που αργότερα στεγάσθηκε το Αρσάκειο.
Από τον Βασίλη Σπανό εντοπίσθηκαν δύο δημοσιεύματα καταχωρισμένα στην εφημερίδα «Όλυμπος», αμέσως μετά την αποχώρηση των Τούρκων από τη Λάρισα το 1898. Το πρώτο (21.6. 1898) αναφέρει: «...το κατά την πλατείαν ευρύ του Διδασκαλείου κτίριον, όπερ τέως εχρησίμευεν ως νοσοκομείον...», ενώ το δεύτερο δημοσίευμα (19.7.1898) μας πληροφορεί για την ύπαρξη δύο στρατιωτικών νοσοκομείων στη Λάρισα, του παλαιού και του νέου,σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους: «..εις τον μεταξύ του παλαιού και του νυν στρατιωτικού νοσοκομείου
χώρον..».Το ένα, το παλαιό, προφανώς είναι το επί της οδού Ιπποκράτους που αναφέρθηκε, ενώ το δεύτερο στεγάσθηκε προσωρινά στο κτίριο του Διδασκαλείου, τα σημερινά Δικαστήρια, και χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά από τους Τούρκους κατά την παραμονή τους στη Λάρισα. Αυτά τα κτίρια δεν είχαν ευτυχή πορεία.
Από τις αρχές του 20ού αιώνα άρχισε η εκπόνηση μελέτης για την δημιουργία ενός μεγάλου και σύγχρονου στρατιωτικού νοσοκομείου, που να καλύπτει τις ανάγκες όλων των στρατιωτικών μονάδων της περιοχής. Διαβάζουμε στην εφημερίδα «Μικρά» της Λάρισας (11. 2. 1910 : «Την εβδομάδα ταύτην περατούται η εν τω ενταύθα γραφείω του Μηχανικού Θεσσαλίας, εκπόνησιςτου σχεδίου του αναγερθησομένου εν τη πόλει μας Στρατιωτικού Νοσοσκομείου. Τούτο θα ανεγερθή εν τω χώρω όπου ήτο μέχρι τούδε η πυριτιδαποθήκη Αρναούτ, θα στοιχίση περί τας 300.000 δραχμών και θα πληροί δεόντως άπαντας τους όρους ενός τελείου νοσοκομείου».Όμως η ανώ-
μαλη πολιτική κατάσταση που επικράτησε διεθνώς από το 1912 μέχρι το 1925 δεν επέτρεψαν την ανέγερσή του. Γι’ αυτό και κατά τον πόλεμο του 1912 ελλείψει στρατιωτικού νοσοκομείου, επιτάχθηκε το τότε Δημοτικό Νοσοκομείο Λαρίσης, για να καλύψει τις υγειονομικές ανάγκες του ελληνικού στρατού.
Μέχρι την οριστική κατασκευή του νέου μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου, οι ασθενείς νοσηλεύονταν κατά καιρούς σε πρόχειρους στρατιωτικούς χώρους.Λ. χ. κατά την περίοδο 1931-1934 στεγάζονταν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις εκεί όπου σήμερα υπάρχει το Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας (Α.Τ.Α.).
Το νέο μεγάλο στρατιωτικό Νοσοκομείο που υπάρχει μέχρι σήμερα, εγκαινιάσθηκε το 936.Ονο-
μάσθηκε «Β’ Στρατιωτικόν Νοσοκομείον» και την περίοδο εκείνη ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά νοσοκομεία του βαλκανικού χώρου. Από το 1940 και μετά το στρατιωτικό νοσοκομείο της Λάρισας ακολουθεί από κοντά τις τύχες της πόλης μας. Με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στη Λάρισα το νοσοκομείο επιτάχθηκε και περιήλθε στα
στρατεύματα κατοχής. Οι Γερμανοί όχι μόνον επούλωσαν τις ζημιές από κάποιον προηγηθέντα βομβαρδισμό, αλλά επέφεραν και σημαντικές βελτιώσεις σε όλο το κτίριο. Έτσι καθ’ όλη τη διάρκεια της κατοχής λειτούργησε σαν γερμανικό στρατιωτικό νοσοκομείο με ανεπτυγμένα πολλά τμήματα. Το 1945 το νοσοκομείο περιήλθε και πάλι στην υγειονομική υπηρεσία του στρατού και έπειτα από ορισμένες επισκευές επαναλειτούργησε με την επωνυμία «404
Γενικόν Στρατιωτικόν Νοσοκομείον Λαρίσης».
Όλος ο χώρος του νοσοκομείου ονομάσθηκε «Στρατόπεδο Κωνσταντίνου Πετρόπουλου»για να τιμηθεί ο Λαρισαίος στρατιωτικός ιατρός, ο οποίος σκοτώθηκε το 1941 κατά την καταποντισμό του πλωτού νοσοκομείου «Αττική», έπειτα από ανηλεή βομβαρδισμό γερμανικών αεροπλάνων.
-----------------------------------------
(1). Υπάρχει δημοσιευμένη στα: Πρακτικά του 7ου Συνεδρίου Λαρισαϊκών Σπουδών, Λάρισα 22 Οκτωβρίου 2011, Η Λάρισα από την απελευθέρωσή της (1881) μέχρι το 1940, Λάρισα (2013) σελ 163-172, που παρουσιάσθηκε πρόσφατα στο αμφιθέατρο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης.
(2). Χαστανιέ ή Χαστανεσί είναι το αντίστοιχο της λέξεως Νοσοκομείο στην τουρκική γλώσσα. Ετυμολογικά προέρχεται από τη λέξη χαστάς, η οποία σημαίνει ασθενής.
(3). Βλέπε: Παπαθεοδώρου Νκόλαος, Χαστανιέ.Το τουρκικό στρατιωτικό Νοσοκομείο, εφ. Ελευθερία,Λάρισα, φύλλο της 1ης Ιανουαρίου 2014.
(4). Εφ. «Άστυ», Αθήναι, φύλλο της Κυριακής 22ας Ιουνίου 1886. Η αναφερόμενη στο κείμενο συμπλοκή,αφορά μια πολεμική αψιμαχία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων συνοριακών φρουρών στην περιοχή της Μελούνας, στις 11 Μαΐου του 1886, κατά τη διάρκεια της οποίας πυρπολήθηκε από τους Έλληνες ο τουρκικός συνοριακός σταθμός.
(5). Παλιούγκας Θεόδωρος, Η Λάρισα κατά την Τουρκοκρατία (1423-1881), τόμ. Β’, Κατερίνη, (2007)σελ. 465-467.
(6). Εφ. Σάλπιγξ, Λάρισα, φύλλο της 30ης Δεκεμβρίου 1891: «...έπαθον βλάβην κα άλλα δημόσια καταστήματα, εν οίς και το Στρατιωτικόν Νοσοκομείον,του οποίου αι κέραμοι έπιπτον εν είδει βροχής, και η οροφή κατεκάθησεν».
(7). «Τα παράθυρα του στρατιωτικού Νοσοκομείου βλέπουσι εις την οδόν Ιπποκράτους. Το Α’ Παρθεναγωγείον κείται παραπλεύρως του Νοσοκομείου και αι μαθήτριαι κάμνωσι μεγάλην στροφήν δια να μεταβαίνωσι εις το Παρθεναγωγείον ίνα μη ακούωσι τας κακοηθείας των στρατιωτών»
(από την Ελευθερία Λάρισας)
Στο σημερινό σημείωμα θα γίνει αναφορά στα στρατιωτικά νοσοκομεία που έχουν λειτουργήσει
στην πόλη από τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα. Αφορμή μας έδωσε η εργασία του διδάκτορα της ιστορίας Βασίλη Κ. Σπανού «Ειδήσεις για θέματα υγείας στη Λάρισα του 1898»(1).
Η Λάρισα λόγω της σπουδαίας γεωπολιτικής θέσεως την οποία κατέχει στο κέντρο μιας ευρύτερης περιοχής, ανέκαθεν υπήρξε τόπος συγκεντρώσεως μεγάλου αριθμού στρατιωτικών δυνάμεων και έδρα ανώτατων διοικητικών σχηματισμών, τόσο σε πε ριόδους ειρήνης όσο και κατά τη διάρκεια πολεμικών συγκρούσεων. Επομένως η ανάγκη όπως υποστηριχθούν υγειονομικά όλες αυτές οι τεράστιες στρατιωτικές μονάδες που εδρεύουν τακτικά στην πόλη,
καθιστούσε αναγκαία την παρουσία ενός μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου στην περιοχή. Και ενώ ιστορικά υπάρχουν κατά διαστήματα πληροφορίες για υποτυπώδεις παροχές περίθαλψης σε ομάδες του πληθυσμού της περιοχής, για αμιγή στρατιωτικά νοσηλευτήρια δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.
Οι πρώτες πληροφορίες για στρατιωτικά νοσηλευτήρια στην πόλη μας ανάγονται στον 19ο αιώνα.Υπάρχουν προφορικές και γραπτές μαρτυρίες παλιών Λαρισαίων, από τις οποίες προκύπτει ότι στο Αλκαζάρ και συγκεκριμένα στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το Κηποθέατρο, λειτουργούσε κατά τον 19ου αιώνα τουρκικό στρατιωτικό νοσοκομείο.
Επρόκειτο για ένα ψηλό διώροφο οικοδόμημα, το «Χαστανιέ»(2) όπως το αποκαλούσαν. Η κάτοψή του είχε σχήμα Γ, με τη γωνία στραμμένη προς τη γέφυρα του Πηνειού. Ο επάνω όροφος είχε πολλά και μεγάλα παράθυρα προς το ποτάμι και μπροστά του εκτείνονταν κατάφυτη αυλή. Ανάμεσα στο ιατρικό προσωπικό του τουρκικού νοσοκομείου, συγκαταλέγονταν και γνωστοί Λαρισαίοι ιατροί, όπως οι: Αναστάσιος Ζαρμάνης, Α. Αστεριάδης και Κων. Μαρκίδης, οι οποίοι μετά την απελευθέρωση διακρίθηκαν στον πολιτικό στίβο σαν δήμαρχοι ή βουλευτές.Το νοσο-
κομείο αυτό μετά την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων το 1881 εγκαταλείφθηκε.Έτσι με τον καιρό το κτίριο ερημώθηκε και τελικά κατεδαφίσθηκε(3).
Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, το Υγειονομικό Σώμα του Ελληνικού Στρατού κατέβαλε προσπάθειες για τη δημιουργία μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου στη Λάρισα, ώστε να καλύψει τις ανάγκες των πολυπληθών στρατευμάτων της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλίας. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού το 1883 άρχισαν οι σχετικές ενέργειες και στις αρχές του 1886 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του πρώτου, μετά την ένωση της Θεσσαλίας με το ελεύθερο ελληνικό κράτος, στρατιωτικού νοσοκομείου της Λάρισας. Σε εφημερίδα των Αθηνών του 1886
δημοσιεύθηκε απεικόνισή του, συνοδευόμενη από σχετικό κείμενο: «...το εξωτερικόν του εν Λαρίσση στρατιωτικού νοσοκομείου, αξιολόγου και ευπρεπούς κτιρίου, οικοδομηθέντος προ ολίγου. Εν αυτώ νοσηλεύονται πάντες οι τραυματίαι των τελευταίων συμπλοκών...»(4). Επρόκειτο για κτίριο εντυπωσιακό σε εμφάνιση και μέγεθος για τα δεδομένα της εποχής.
Σε κάτοψη είχε σχήμα Η κεφαλαίο, δηλαδή δύο επιμήκεις πτέρυγες ενώνονταν περίπου στο μέσον με μία εγκάρσια. Η αρχιτεκτονική του κτιρίου ήταν αυστηρά νεοκλασική, ρυθμός αρκετά δημοφιλής την εποχή εκείνη.
Πού βρισκόταν το κτίριο αυτό δεν είναι με βεβαιότητα γνωστό. Πιθανολογείται ότι ήταν στην περιοχή της συνοικίας Αρναούτ (Αγίου Αθανασίου), κοντά στο σημερινό στρατιωτικό νοσοκομείο. Ο Θεόδωρος Παλιούγκας πιστεύει(5) ότι βρισκόταν στη βορειοανατολική γωνία των σημερινών οδών Μανδηλαρά και Παναγούλη, περίπου εκεί όπου στεγάζεται σήμερα
η μαιευτική κλινική «Ιπποκράτης» και είχε ανεγερθεί μετά το 1870 για να στεγάσει τουρκικό σχολείο.
Όμως η φράση της εφημερίδας των Αθηνών «οικοδομηθέντος προ ολίγου» και κάποιο δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας της εποχής που αναφέρει ότι σε σεισμό που έπληξε τη Λάρισα τον Δεκέμβριο του 1891 η οροφή του νοσοκομείου κατέρρευσε και τα κεραμίδια έπεφταν σαν βροχή(6),δεν μπορεί να παραβλεφθούν. Λόγω της καταστροφής από τον σεισμό η διάρκεια ζωής του όμορφου αυτού κτιρίου υπήρξε αρκετά σύντομη.
Μετά την καταστροφή του το στρατιωτικό νοσοκομείο στεγάσθηκε σε κτίριο δίπλα από το Α’ Παρθεναγωγείο, στην οδό Ιπποκράτους, τη σημερινή Ασκληπιού, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας της εποχής, που αλίευσε και δημοσίευσε ο Γιώργος Ζιαζιάς(7), ενώ το Παρθεναγωγείο είναι γνωστό ότι λειτουργούσε στο χώρο που αργότερα στεγάσθηκε το Αρσάκειο.
Από τον Βασίλη Σπανό εντοπίσθηκαν δύο δημοσιεύματα καταχωρισμένα στην εφημερίδα «Όλυμπος», αμέσως μετά την αποχώρηση των Τούρκων από τη Λάρισα το 1898. Το πρώτο (21.6. 1898) αναφέρει: «...το κατά την πλατείαν ευρύ του Διδασκαλείου κτίριον, όπερ τέως εχρησίμευεν ως νοσοκομείον...», ενώ το δεύτερο δημοσίευμα (19.7.1898) μας πληροφορεί για την ύπαρξη δύο στρατιωτικών νοσοκομείων στη Λάρισα, του παλαιού και του νέου,σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους: «..εις τον μεταξύ του παλαιού και του νυν στρατιωτικού νοσοκομείου
χώρον..».Το ένα, το παλαιό, προφανώς είναι το επί της οδού Ιπποκράτους που αναφέρθηκε, ενώ το δεύτερο στεγάσθηκε προσωρινά στο κτίριο του Διδασκαλείου, τα σημερινά Δικαστήρια, και χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά από τους Τούρκους κατά την παραμονή τους στη Λάρισα. Αυτά τα κτίρια δεν είχαν ευτυχή πορεία.
Από τις αρχές του 20ού αιώνα άρχισε η εκπόνηση μελέτης για την δημιουργία ενός μεγάλου και σύγχρονου στρατιωτικού νοσοκομείου, που να καλύπτει τις ανάγκες όλων των στρατιωτικών μονάδων της περιοχής. Διαβάζουμε στην εφημερίδα «Μικρά» της Λάρισας (11. 2. 1910 : «Την εβδομάδα ταύτην περατούται η εν τω ενταύθα γραφείω του Μηχανικού Θεσσαλίας, εκπόνησιςτου σχεδίου του αναγερθησομένου εν τη πόλει μας Στρατιωτικού Νοσοσκομείου. Τούτο θα ανεγερθή εν τω χώρω όπου ήτο μέχρι τούδε η πυριτιδαποθήκη Αρναούτ, θα στοιχίση περί τας 300.000 δραχμών και θα πληροί δεόντως άπαντας τους όρους ενός τελείου νοσοκομείου».Όμως η ανώ-
μαλη πολιτική κατάσταση που επικράτησε διεθνώς από το 1912 μέχρι το 1925 δεν επέτρεψαν την ανέγερσή του. Γι’ αυτό και κατά τον πόλεμο του 1912 ελλείψει στρατιωτικού νοσοκομείου, επιτάχθηκε το τότε Δημοτικό Νοσοκομείο Λαρίσης, για να καλύψει τις υγειονομικές ανάγκες του ελληνικού στρατού.
Μέχρι την οριστική κατασκευή του νέου μεγάλου στρατιωτικού νοσοκομείου, οι ασθενείς νοσηλεύονταν κατά καιρούς σε πρόχειρους στρατιωτικούς χώρους.Λ. χ. κατά την περίοδο 1931-1934 στεγάζονταν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις εκεί όπου σήμερα υπάρχει το Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας (Α.Τ.Α.).
Το νέο μεγάλο στρατιωτικό Νοσοκομείο που υπάρχει μέχρι σήμερα, εγκαινιάσθηκε το 936.Ονο-
μάσθηκε «Β’ Στρατιωτικόν Νοσοκομείον» και την περίοδο εκείνη ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά νοσοκομεία του βαλκανικού χώρου. Από το 1940 και μετά το στρατιωτικό νοσοκομείο της Λάρισας ακολουθεί από κοντά τις τύχες της πόλης μας. Με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στη Λάρισα το νοσοκομείο επιτάχθηκε και περιήλθε στα
στρατεύματα κατοχής. Οι Γερμανοί όχι μόνον επούλωσαν τις ζημιές από κάποιον προηγηθέντα βομβαρδισμό, αλλά επέφεραν και σημαντικές βελτιώσεις σε όλο το κτίριο. Έτσι καθ’ όλη τη διάρκεια της κατοχής λειτούργησε σαν γερμανικό στρατιωτικό νοσοκομείο με ανεπτυγμένα πολλά τμήματα. Το 1945 το νοσοκομείο περιήλθε και πάλι στην υγειονομική υπηρεσία του στρατού και έπειτα από ορισμένες επισκευές επαναλειτούργησε με την επωνυμία «404
Γενικόν Στρατιωτικόν Νοσοκομείον Λαρίσης».
Όλος ο χώρος του νοσοκομείου ονομάσθηκε «Στρατόπεδο Κωνσταντίνου Πετρόπουλου»για να τιμηθεί ο Λαρισαίος στρατιωτικός ιατρός, ο οποίος σκοτώθηκε το 1941 κατά την καταποντισμό του πλωτού νοσοκομείου «Αττική», έπειτα από ανηλεή βομβαρδισμό γερμανικών αεροπλάνων.
-----------------------------------------
(1). Υπάρχει δημοσιευμένη στα: Πρακτικά του 7ου Συνεδρίου Λαρισαϊκών Σπουδών, Λάρισα 22 Οκτωβρίου 2011, Η Λάρισα από την απελευθέρωσή της (1881) μέχρι το 1940, Λάρισα (2013) σελ 163-172, που παρουσιάσθηκε πρόσφατα στο αμφιθέατρο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης.
(2). Χαστανιέ ή Χαστανεσί είναι το αντίστοιχο της λέξεως Νοσοκομείο στην τουρκική γλώσσα. Ετυμολογικά προέρχεται από τη λέξη χαστάς, η οποία σημαίνει ασθενής.
(3). Βλέπε: Παπαθεοδώρου Νκόλαος, Χαστανιέ.Το τουρκικό στρατιωτικό Νοσοκομείο, εφ. Ελευθερία,Λάρισα, φύλλο της 1ης Ιανουαρίου 2014.
(4). Εφ. «Άστυ», Αθήναι, φύλλο της Κυριακής 22ας Ιουνίου 1886. Η αναφερόμενη στο κείμενο συμπλοκή,αφορά μια πολεμική αψιμαχία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων συνοριακών φρουρών στην περιοχή της Μελούνας, στις 11 Μαΐου του 1886, κατά τη διάρκεια της οποίας πυρπολήθηκε από τους Έλληνες ο τουρκικός συνοριακός σταθμός.
(5). Παλιούγκας Θεόδωρος, Η Λάρισα κατά την Τουρκοκρατία (1423-1881), τόμ. Β’, Κατερίνη, (2007)σελ. 465-467.
(6). Εφ. Σάλπιγξ, Λάρισα, φύλλο της 30ης Δεκεμβρίου 1891: «...έπαθον βλάβην κα άλλα δημόσια καταστήματα, εν οίς και το Στρατιωτικόν Νοσοκομείον,του οποίου αι κέραμοι έπιπτον εν είδει βροχής, και η οροφή κατεκάθησεν».
(7). «Τα παράθυρα του στρατιωτικού Νοσοκομείου βλέπουσι εις την οδόν Ιπποκράτους. Το Α’ Παρθεναγωγείον κείται παραπλεύρως του Νοσοκομείου και αι μαθήτριαι κάμνωσι μεγάλην στροφήν δια να μεταβαίνωσι εις το Παρθεναγωγείον ίνα μη ακούωσι τας κακοηθείας των στρατιωτών»
