ΛΑΡΙΣΑ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ, ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ…: Πορτραίτα σαλών της Παλιάς Λάρισας – Β’

Βασιλάκης ο «Βήτας» (1911-1974) σε μια ταβέρνα. Φωτογραφία από το βιβλίο του Γιώργου Ζιαζιά
«Η Λάρισα από την απελευθέρωση μέχρι το 1950», Λάρισα (2004) σελ. 198.

Από τον Νίκο Παπαθεοδώρου
nikapap@hotmail.com 

Ένας απ’ αυτούς τους τύπους του μεσοπολέμου, ο οποίος έμεινε στη μνήμη πολλών γιατί τριγυρνούσε στους δρόμους της Λάρισας μέχρι πριν από πενήντα περίπου χρόνια και μάλιστα θεωρείται ο «αυτοκράτορας» των σαλών της πόλης, ήταν ο Βασίλης ή γνωστότερος χαϊδευτικά ως Βασιλάκης ο «Βήτας». Απ’ όσα γνωρίζουμε, γεννήθηκε στις 15 Μαΐου του 1911 στον Σουφλάρ μαχαλά της Λάρισας (τη σημερινή συνοικία 40 Μαρτύρων). Ήταν λοιπόν βέρος Λαρισαίος, αν και όταν ζούσε έλεγαν πολλά για την καταγωγή του. Κατοικούσε από μικρός σε κάποιο φτωχικό σπίτι της συνοικίας. Αφού τελείωσε «κακήν κακώς» το Δημοτικό Σχολείο, διέκοψε τα μαθήματα και δεν έδωσε εξετάσεις για να συνεχίσει στο Γυμνάσιο, με αποτέλεσμα ο πατέρας του να τον υποχρεώσει να εργασθεί. Συνεννοήθηκε με τον φαρμακοποιό Στέφανο Κυλικά, που είχε το φαρμακείο του στη γωνία των σημερινών οδών Κύπρου και Ασκληπιού [1] και νεότατος άρχισε να εργάζεται ώστε να βοηθήσει οικονομικά την οικογένειά του. Αρχικά λόγω της ηλικίας του, εκτελούσε απλά θελήματα, αλλά με τον καιρό άρχισε να μαθαίνει τη δουλειά του φαρμακοϋπάλληλου (τους ονόμαζαν τότε και φαρμακοτρίφτες). Τα φαρμακεία την εποχή εκείνη δεν είχαν την απλότητα των σημερινών. Δεν είχε ακόμη αναπτυχθεί η φαρμακολογία και οι βιομηχανίες φαρμάκων βρίσκονταν σε νηπιακή ηλικία. Τα φάρμακα δεν ήταν έτοιμα σε συσκευασίες όπως είναι σήμερα. Απλώς τα φαρμακεία διέθεταν την πρώτη ύλη και ο φαρμακοποιός τα παρασκεύαζε επί τόπου, σύμφωνα με την ιατρική συνταγή που προσκόμιζε ο πελάτης. Έτσι ό Βασίλης αναγκαζόταν εκ των πραγμάτων να ακούει καθημερινά τους ιατρικούς όρους των φαρμάκων, τα οποία ήταν γραμμένα στις συνταγές των ιατρών κυρίως με τη λατινική, αλλά και με τη γαλλική ορολογία. Αυτό ήταν μια δύσκολη δουλειά για ένα παιδί που μόλις είχε τελειώσει το δημοτικό και δεν μπορούσε καλά-καλά να διαβάσει ελληνικό κείμενο. Όμως με το πέρασμα του χρόνου και με την βοήθεια του φαρμακοποιού και του άλλου προσωπικού του φαρμακείου άρχισε να μαθαίνει εμπειρικά τις ονομασίες των φαρμάκων, τις οποίες μάλιστα στο τέλος τις είχε αποστηθίσει μηχανικά. Με τον τρόπο αυτό μπορούσε να απαγγέλει σειρές ολόκληρες φαρμάκων.

Τις ελεύθερες ώρες του στις παρέες επαναλάμβανε συνεχώς τις ονομασίες αυτές, με σκοπό να εντυπωσιάζει τους φίλους του, οι οποίοι είχαν πλήρη άγνοια από φαρμακολογία και φυσικά όλα αυτά τους φαίνονταν ως ακατάληπτες έννοιες. Αντιλαμβανόμενοι την εμμονή του Βασιλάκη να τους εντυπωσιάζει αναφέροντας τα φαρμακευτικά σκευάσματα με την ξένη ορολογία, τον αντιμετώπιζαν με τη σειρά τους με χλευαστική διάθεση και του έδωσαν αρχικά την προσωνυμία Βασιλάκης ο «Γάλλος». Χωρίς να το καταλάβει είχε ήδη κατορθώσει μέσα σε λίγα χρόνια να κάνει τα πρώτα του βήματα για την «τυποποίηση» του, η οποία τελικά τον συνόδευσε μέχρι τον θάνατο. Εν τω μεταξύ είχε ήδη καθιερωθεί ως Βασιλάκης ο «Βήτας», προφανώς για να διακρίνεται από κάποιον άλλον άγνωστό μας τύπο, με την προσωνυμία Βασίλης ο «Άλφα», για τον οποίο δυστυχώς δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε βιογραφικά στοιχεία του [2]. Με την ευκαιρία αυτή να αναφέρουμε ότι το πραγματικό επίθετο του Βασίλη «Βήτα» ήταν Βασίλειος Παπαγεωργίου ή Παπάζογλου του Νικολάου και της Παρασκευής, όπως προκύπτει από την ταυτότητά του. Έγινε γνωστό όταν απεβίωσε, κατά τη σύνταξη του πιστοποιητικού θανάτου του στο Κεντρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Εν ζωή όμως ελάχιστοι το γνώριζαν.

Όταν ενηλικιώθηκε και έφθασε η ώρα να κληθεί η σειρά του για να υπηρετήσει στο στράτευμα, είχε φροντίσει με τον τρόπο του να επιλεγεί για το ναυτικό. Φαίνεται ότι το αφεντικό του ο Στέφανος Κυλικάς και ο δήμαρχος Μιχαήλ Σάπκας που είχε το ιατρείο του στο εν λόγω φαρμακείο, τον βοήθησαν για την επιλογή του αυτή. Το γεγονός ότι ένας στεριανός διάλεξε το ναυτικό για να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, και μάλιστα χωρίς να γνωρίζει κολύμβηση, δεν τον πτόησε. Οι χρονικογράφοι της εποχής μας αναφέρουν ότι λίγο πριν παρουσιασθεί, ήταν καλοκαίρι, και ανηφόρισε προς το Φρούριο για να παρακολουθήσει την προβολή κάποιου κινηματογραφικού έργου [3]. Έτυχε να προβάλλεται το γερμανικό μουσικό έργο που είχε τίτλο «Blumen der Hawai», δηλαδή «Λουλούδια της Χαβάης». Φαίνεται ότι ο γερμανικός τίτλος του έργου τον εντυπωσίασε ιδιαίτερα και πήγε και το είδε. Έφυγε από την προβολή ενθουσιασμένος όχι τόσο από την υπόθεση του έργου ή την ομορφιά της πρωταγωνίστριας, αλλά από τον τίτλο. Όπως αναφέρει ο δημοσιογράφος Κώστας Περραιβός που τον ψυχολόγησε την προσωπικότητά του πολύ καλά, μέσα στο διαταραγμένο μυαλό του είχαν αποτυπωθεί τα πρώτα τέσσερα γράμματα από τη λέξη Blumen, δηλ. το Blum (μπλουμ), τα οποία συνειρμικά συνέδεε με την επιλογή του να καταταγεί στο Ναυτικό, δηλ. στη θάλασσα. Από τότε η πρόταση αυτή «Blumen der Hawai» αποτελούσε την αγαπημένη του προσφώνηση σε κάθε συζήτηση με τους πολλούς «φίλους-οπαδούς» που είχε αποκτήσει. Ήταν θα λέγαμε η «καλημέρα του».

(Συνέχεια) 

[1]. Το φαρμακείο αυτό εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα στην ίδια θέση και μάλιστα το λειτουργούν απόγονοι του Στέφανου Κυλικά.

[2]. Ολύμπιος (Περραιβός Κώστας). Βασίλης Β΄. Ο τελευταίος των Μοϊκανών, εφ. «Λάρισα», φύλλο της 5ης Οκτωβρίου 1970.

[3]. Ο επιχειρηματίας Ζήσης Δημητρίου είχε διαμορφώσει για τους καλοκαιρινούς μήνες τον χώρο του Φρουρίου ο οποίος βρισκόταν δυτικά της ερειπωμένης κλειστής τουρκικής αγοράς (μπεζεστένι), σε υπαίθρια αίθουσα θεαμάτων (κινηματογράφος, θέατρο, παραστάσεις Καραγκιόζη, κλπ.). Οι παραστάσεις του σημείωναν επιτυχία, καθώς τις ζεστές αυτές βραδιές η προσέλευση του κόσμου στον Λόφο ήταν μεγάλη, όπως εξ’ άλλου και σήμερα.