ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ Ζωολογικός Κήπος στο Αλκαζάρ αντί Μεζούρλου

Χειμώνας 1960, παγώνια σε φωτογραφία του Φελουζάκη. (Αρχείο του μέλους της Φωτοθήκης Θωμά Κυριάκου).

Αμέσως μετά την Κατοχή, η Λάρισα προσπάθησε να αποκτήσει ζωολογικό κήπο! Η πρωτοβουλία αρχικά δεν ήταν του Δήμου Λαρίσης, αλλά του Κυνηγετικού Συλλόγου Λαρίσης. Η περιοχή ήταν πάντα η ίδια, το πάρκο Αλκαζάρ και ο ευρύτερος χώρος, παλιότερα γνωστός ως Μεριάς. Ο Δήμος Λαρίσης μπήκε μετά ενεργά στο θέμα και δημιούργησε πρόχειρους χώρους, όπου φιλοξενούνταν τα ζώα, στη δυτική πλευρά του κεντρικού δρόμου (οδού Κρυστάλλη) του πάρκου Αλκαζάρ. Εκεί δημιουργήθηκαν οι πρώτες, υποτυπώδεις, εγκαταστάσεις. Δεν πήραν, ποτέ, τη μορφή σύγχρονου Ζωολογικού Κήπου και τα προβλήματα πάντα υπήρχαν. Ο κόσμος, όμως, ήθελε τα ζώα και ήταν το πιο επισκέψιμο μέρος του πάρκου.

Ο ζωολογικός κήπος πέρασε από διάφορες φάσεις ανάπτυξης ή απαξίωσης, μέχρι τη δεκαετία του 1980, όποτε και γκρεμίστηκαν τα υπολείμματα των παρατημένων κλουβιών. Οι απαιτήσεις ενδιαίτησης και υγιεινής των ζώων ήταν τέτοιες, που δεν επέτρεπαν στον Δήμο να τα συντηρεί. Άρχισαν να μπαίνουν και τα περιβαλλοντολογικά ζητήματα. Για παράδειγμα, οι μεγαλύτεροι θυμούνται τη χαρακτηριστική βαριά μυρωδιά την οποία απέπνεε το κλουβί της αλεπούς. Όλοι οι περιπατητές την ένιωθαν. Επίσης, το οικονομικό κόστος ήταν μεγάλο για τον Δήμο, από τη στιγμή, μάλιστα, που η είσοδος ήταν, ανέκαθεν, δωρεάν. Ακόμα, ήταν και οι νομοθετικοί περιορισμοί για τη δημιουργία τέτοιων πάρκων με άγρια ζώα, όπως διαμορφώθηκαν στην πορεία.

Για την πρώτη προσπάθεια, αυτή του Κυνηγετικού Συλλόγου Λάρισας το 1946 [1], διαβάζουμε στο ρεπορτάζ της «Ε»: «Ο Κυνηγετικός Σύλλογος της πόλεώς μας αθόρυβα και ακούραστα εργάζεται από ημερών τώρα, διά να δόση εις την πόλιν μας ένα αρτίως ωργανωμένον σκοπευτήριον και μαζί και ένα ζωολογικόν κήπον. Ας μην παραξενευθούν οι αναγνώστες μας, διότι ύστερα από λίγο καιρό θα έχωμεν και ζωολογικόν κήπον, αφού δεν κατορθώσαμε να έχωμε, έστω ένα παιδόκηπον. Ο Κυνηγετικός Σύλλογος, ο οποίος διοικείται τώρα από τους κ.κ. Κ. Κατσουλίδην, Αθ. Κυλικάν και Απ. Τσιτρούλην, απεφάσισε και έθεσε υπό εκτέλεσιν να δημιουργήση εκ νέου το σκοπευτήριον, ηγόρασε δε προς τούτο και δεκαοκτώ στρέμματα από το Αλκαζάρ. Εις τον χώρον αυτόν θα γίνη το σκοπευτήριον και ο ζωολογικός κήπος. Το όλον έργον προϋπολογίσθη εις δρχ. 18.000.000. Μέχρι τώρα δε συνεκεντρώθη ποσόν 5-6 εκατομμυρίων.

Διά να αχθή εις πέρας το έργον, ανετέθη εις επιτροπήν αποτελεσθείσαν από τους κ. κ.λ Αθ. Κυλικάν, Ι. Κατσίκα. Δ. Βρεττόπουλον, Αθ. Παπαζήσην, Ευάγγ. Τσιρούκην, Αθ. Τσατήραν, Κ. Αδάμου και Χρ. Δημητρακόπουλον, η οποία και διοργανώνει μέγαν χορόν εις το «Πανελλήνιον». Τα έσοδα θα διατεθούν διά τον ζωολογικόν κήπον και το σκοπευτήριον. Ήδη αγοράσθησαν 50.000 τούβλα, 80 κυβικά πέτρα και από της προσεχούς Δευτέρας, θα αρχίση η περιτείχισις. Αλλά θα ερωτήσουν οι αναγνώσται, τι θα περιλαμβάνη ο ζωολογικός κήπος; Το ζήτημα έχει λυθή. Οι κυνηγοί του συλλόγου έχουν ήδη υπό την κατοχήν των διά τον κήπον 2 λύκους, 2 τσακάλια, 5 ζαρκάδια, 4 αγριόγιδα, 3 αγριογούρουνα, 4 αλεπούδες, 2 κουνάβια, 2 σταυραετούς και άλλα άγρια πτηνά…».

Είναι άγνωστο πότε ακριβώς έγινε ο ζωολογικός κήπος στο Αλκαζάρ και αν πρόκειται για μεταφορά εκείνου που σχεδιαζόταν από τον Κυνηγετικό Σύλλογο. Πάντως, στις 2 Νοεμβρίου 1951 η εφημερίδα «Θεσσαλικά Νέα» αναφέρεται στη συγκινητική περιπέτεια ενός αρσενικού ζαρκαδιού, το οποίο κατέληξε στον ζωολογικό κήπο του Αλκαζάρ. Το ζαρκάδι πιάστηκε μικρό στα Σάπκα Κομοτηνής, μεγάλωσε στην Αηδόνα Καλαμπάκας και βρέθηκε στην Αθήνα. Από κει κατέληξε στο Αλκαζάρ, ως έτερο ήμισυ θηλυκού, για αναπαραγωγή. Αλλά και το 1956 διαβάζουμε στην «Ε» [2] ότι το Δημοτικό Συμβούλιο Λαρίσης «ενέκρινε πίστωσιν 1.000 δραχμών διά την αγοράν ενός ζαρκαδίου διά τον κήπον…».

Οι εγκαταστάσεις, όσο και οι γενικότερες συνθήκες, είναι υποτυπώδεις το 1965, όπως διαπιστώνεται κι από δημοσίευμα [3], στο οποίο αναφέρεται ότι ο Δήμος Λαρίσης αποφάσισε τη δημιουργία ζωολογικού κήπου και ο δήμαρχος Αλ. Χονδρονάσιος έκανε σχετικές ενέργειες στην Αθήνα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της 17ης Ιουνίου 1966, έγινε μεγάλη σύσκεψη στο Δημαρχείο με συμμετοχή φορέων και προτάθηκε η δημιουργία Ζωολογικού Κήπου στο Μεζούρλο, το οποίο θα αναδεικνύονταν ως «Εθνικός Δρυμός» της Λάρισας. Επίσης, θα υπήρχε «παράρτημα» στον Κήπο των Ανακτόρων και αλλού. Πάντως, τον Αύγουστο του 1966 [4] άρχισαν εργασίες στη δυτική πλευρά του Αλκαζάρ. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1968 ο Κήπος λειτουργούσε με αρκετές οικογένειες ζώων, όπως επισημαίνεται σε ρεπορτάζ στην «Ε» του Ζήση Τυχερού. Στις 12 Φεβρουαρίου 1969 σε ρεπορτάζ του Τάκη Βουνάτσου αναφέρεται ότι υπήρχαν στο Αλκαζάρ αρκετά είδη πουλιών, αλεπούδες, κουνάβια, λαγοί, ζαρκάδιά και πίθηκοι. Στις 9 Ιανουαρίου 1979 η είδηση της «Ε» αναφέρει ότι ο Δήμος ζήτησε από το Υπουργείο Γεωργίας την αποστολή ζώων και πτηνών για εμπλουτισμό του Κήπου στο Αλκαζάρ. Κάπου τη δεκαετία του ‘80 ο Ζωολογικός Κήπος εγκαταλείφθηκε.

Μέχρι τη δεκαετία του ‘70-‘80 λειτουργούσε μικρός ζωολογικός κήπος και στο πάρκο Αγίου Αντωνίου, κυρίως με παγώνια και άλλα μικρά είδη ζώων. Παγώνια και ορνιθοειδή κυρίως φιλοξενούσε παλιά και η Αβερώφειος Γεωργική Σχολή Λάρισας.

———————————-

^[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 9 Ιουλίου 1946.

^[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 8 Νοεμβρίου 1956.

^[3]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 17 Φεβρουαρίου 1965.

^[4]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 25 Αυγούστου 1966.